Πώς είναι τόσο σίγουροι οι λευκοί Αμερικανοί ότι είναι λευκοί;

—μετάφραση για το dim/art: Γιώργος Θεοχάρης—

Το 1963, ο James Baldwin έγραψε δύο δοκίμια όπου εξέταζε τον ρόλο της φυλής και του ρατσισμού στην ιστορία της Αμερικής. Το πρώτο δοκίμιο του Baldwin , το οποίο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The New Yorker, είχε τη μορφή γράμματος προς τον δεκατετράχρονο ανιψιό του, με αφορμή την 100η επέτειο της υπογραφής της Διακήρυξης της Χειραφέτησης, και εξηγούσε «το κύριο σημείο της διαφωνίας του με τη χώρα του»:

Γεννήθηκες εκεί όπου γεννήθηκες και αντιμετώπισες το μέλλον που αντιμετώπισες απλά και μόνο επειδή ήσουν μαύρος· για κανέναν άλλο λόγο. Τα όρια της φιλοδοξίας σου ήταν αναμενόμενο να διευθετηθούν από αυτό και μόνο. Γεννήθηκες σε μια κοινωνία η οποία διατύπωνε με βάναυση σαφήνεια και σε όσο το δυνατόν περισσότερους τρόπους ότι ήσουν ένα άχρηστο ανθρώπινο ον. Όφειλες να μην τρέφεις φιλοδοξίες αριστείας. Όφειλες να συμβιβαστείς με τη μετριότητα.

Ο Baldwin ανέπτυξε την ιστορική και πολιτική του ανάλυση στο δεύτερο δοκίμιο, στο οποίο περιγράφει την προσωπική του εμπειρία με τη θρησκεία, επικρίνοντας τόσο τον Χριστιανισμό και το Ισλάμ ως υπαίτιους για τη διατήρηση της εθνοτικής διαίρεσης και καταπίεσης – όπου οι λευκοί δυνάστες είχαν προσπαθήσει να καταστρέψουν τους μαύρους, άντρες και γυναίκες:

[…] την αλήθεια για τον μαύρο, ως ιστορική οντότητα και ως ανθρώπινο ον, την έχουν κρύψει από τον ίδιο, συνειδητά και βάναυσα· η κυριαρχία του λευκού κόσμου απειλείται κάθε φορά που ένας μαύρος αρνείται να δεχτεί τους όρους του λευκού κόσμου. Έτσι, γίνεται κάθε δυνατή προσπάθεια να περιοριστεί ο μαύρος  – κι αυτό δεν γινόταν μόνο χθες, γίνεται και σήμερα.

Τα δοκίμια του Baldwin αποδείχθηκαν τόσο δημοφιλή και είχαν τέτοια επίδραση που εκδόθηκαν σε βιβλίο με τίτλο The Fire Next Time αργότερα την ίδια χρονιά. Αυτό το βιβλίο ανέδειξε τον Baldwin ως μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του αμερικάνικου κινήματος της δεκαετίας του 1960 για τα πολιτικά δικαιώματα, και ως έναν από τους σημαντικότερους διανοούμενους με δημόσιο λόγο του 20ου αιώνα.

jameBALDWINtimecover

Το 1968, μαζί με τον κωμικό και ακτιβιστή Dick Gregory, ο James Baldwin έδωσε μια ομιλία στο West Indian Student Center στο Λονδίνο, όπου εκείνος και ο Gregory συζήτησαν την εμπειρία των μαύρων στην Αμερική σε αντιπαραβολή με την εμπειρία των μαύρων από την Αφρική και την Καραϊβική στη Βρετανία. Η συζήτηση καταγράφηκε από ένα νεαρό σκηνοθέτη Horace Ové, ο οποίος κινηματογράφησε τη συνάντηση και αργότερα μοντάρισε το υλικό και το κυκλοφόρησε με τίτλο Baldwin’s Nigger (1969). Αν και δεν υπάρχει τίποτα το ιδιαίτερο στον τρόπο με τον οποίο ο Ové χειρίστηκε την κάμερα (με ένα απρόσωπο στιλ, επιπέδου τηλεοπτικών εκπομπών συζήτησης), τα όσα είπαν οι συνομιλητές, ιδίως ο Baldwin, είναι αυτό που καθιστά το ντοκιμαντέρ του Ové τόσο σημαντικό, καθώς είχε την τύχη να απαθανατίσει μία σημαντική δημόσια συζήτηση μεταξύ των Baldwin και Gregory και του κοινού σχετικά με την εθνότητα, την ταυτότητα, την πολιτική και τον ρατσισμό σε μια κρίσιμη στιγμή στην ιστορία του κόσμου.

Ο Baldwin ξεκίνησε περιγράφοντας μία επίσκεψή του στο Βρετανικό Μουσείο, όπου έπιασε την κουβέντα με ένα άντρα από τις Δυτικές Ινδίες, ο οποίος ρώτησε τον συγγραφέα από πού καταγόταν.

Του είπα ότι ήμουν από το Χάρλεμ. Η απάντηση δεν τον ικανοποίησε …

«Εντάξει, δικέ μου», είπε εκείνος, «αλλά που γεννήθηκες;»

Εκεί άρχισα να καταλαβαίνω πού το πήγαινε.

«Λοιπόν», είπα, «η μητέρα μου γεννήθηκε στο Μέριλαντ, ο πατέρας μου γεννήθηκε στη Νέα Ορλεάνη, εγώ γεννήθηκα στη Νέα Υόρκη».

Εκείνος τότε ρώτησε: «Αλλά πριν από όλ’ αυτά, πού γεννήθηκες;»

Και τότε αναγκάστηκα να πω: «Δεν ξέρω». 

Ο Baldwin συνέχισε εξηγώντας γιατί δεν ξέρει – γιατί η είσοδος των προγόνων του στην Αμερική σηματοδοτείται από ένα «πωλητήριο, το οποίο σε εμποδίζει να προχωρήσεις παρακάτω».

Αλλά ο Baldwin δεν ενδιαφερόταν μόνο να καταθέσει την προσωπική ιστορία στο πλαίσιο της εμπειρίας των μαύρων στην Αμερική· διατύπωσε επίσης προκλητικές και δύσκολες ερωτήσεις σχετικά με τη λευκή εθνότητα και τη σύνθετη σχέση μεταξύ όλων των Αμερικανών:

Οι λευκοί άντρες λιντσάριζαν νέγρους, γνωρίζοντας ότι αυτοί ήταν οι γιοι τους. Οι λευκές γυναίκες παρακολουθούσαν άντρες να λιντσάρονται, γνωρίζοντας ότι αυτοί ήταν οι εραστές τους… Πώς είναι τόσο σίγουροι οι λευκοί Αμερικανοί ότι είναι λευκοί;

jamesbaldwinstampsdsdssdsdsds

Το θέμα είναι ότι ο ρατσισμός βλάπτει τους πάντες.

Υπό το φως του θεσμοποιημένου ρατσισμού όπως αυτός αντανακλάται στο φιάσκο της υπόθεση Michael Brown στο Φέργκιουσον, στη δολοφονία του Eric Garner στη Νέα Υόρκη και στην άνοδο των ρατσιστικών και ξενοφοβικών πρακτικών σε όλη την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, πρέπει απαραιτήτως να (ξανα)δούμε την ταινία του Horace Ové με τους James Baldwin και Dick Gregory.

Πηγή: dangerous minds

* * *

1

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ελευθερία λόγου / δικαιώματα

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s