Η διεθνής των Ελλήνων συγγραφέων

—της Ελένης Γκίκα, από το Έθνος

Το 2014 πέρασαν τα σύνορα. Έλληνες συγγραφείς που βραβεύτηκαν, μεταφράστηκαν, αγαπήθηκαν κι αποδεικνύουν ότι η λογοτεχνία μπορεί να ταξιδέψει παντού.

Το έχουν αποδείξει εξάλλου ο Καζαντζάκης, ο Καβάφης, ο Βασιλικός, ο Σαμαράκης, ο Αλεξάκης (ανάμεσα σε δυο γλώσσες και δυο πατρίδες), ο Μάρκαρης, η Ζατέλη, η Καρυστιάνη, ο Νάνος Βαλαωρίτης, η Αγγελάκη-Ρουκ, ο Αλέξης Σταμάτης, η Δημουλά… Ας μην ξεχνάμε ότι η Μαρία Λαμπαδαρίδου-Πόθου μεταφράστηκε από τον Λακαριέρ στα γαλλικά. Αλλά το 2014 υπήρξε μια ιδιαιτέρως γόνιμη μεταφραστικά χρονιά. Ο Δημήτρης Σωτάκης μεταφράστηκε σε γαλλικά, τουρκικά, ταϊβανέζικα, σέρβικα και σκοπιανά. Η Φωτεινή Τσαλίκογλου σε αγγλικά, τουρκικά και γερμανικά. Ο Μίνως Ευσταθιάδης κυκλοφορούσε την ίδια στιγμή στα ελληνικά και στα γερμανικά. Η Πέρσα Κουμούτση στα αραβικά.

Βραβεύσεις

Ο Χρήστος Χρυσόπουλος βραβεύτηκε και κυκλοφόρησε στα γαλλικά. Ο Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης στα γαλλικά, στα ιταλικά και στα αγγλικά.Ο Δημήτρης Στεφανάκης χρίστηκε από το Γαλλικό Κράτος Ιππότης Γραμμάτων και Τεχνών και τα βιβλία του μεταφράστηκαν στα γαλλικά, στα ισπανικά και στα αραβικά και ο Μάκης Τσίτας μετά το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014 (European Union Prize for Literature) για το βιβλίο του «Μάρτυς μου ο Θεός» (εκδ. «Κίχλη), ετοιμάζεται να μεταφραστεί σε 14 γλώσσες.

Χωρίς Εθνικό Κέντρο Βιβλίου πια, κρατικές επιχορηγήσεις και καμία φροντίδα, εν μέσω κρίσης, κι όμως το ελληνικό βιβλίο μεταφράστηκε κι αγαπήθηκε στις τέσσερις γωνιές του πλανήτη. Ο λόγος λοιπόν στους ίδιους τους συγγραφείς…

Μια από τις πιο γόνιμες χρονιές ήταν το 2014 για πολλούς λογοτέχνες που είδαν έργα τους να μεταφράζονται από την Αίγυπτο μέχρι τη Γερμανία και από την Τουρκία μέχρι τη μακρινή Ταϊβάν, ενώ κάποιοι κέρδισαν και σημαντικές τιμητικές διακρίσεις

 

Φωτεινή Τσαλίκογλου
«Οι ήρωές μας ταξιδεύουν παντού»

tsalikoglou

 

Ως «αντίδοτο» αντιμετωπίζει τις μεταφράσεις των βιβλίων της η Φωτεινή Τσαλίκογλου: «Όταν ανοίγουν τα σύνορα και τα βιβλία σου μεταφράζονται, έχεις μια αίσθηση, τουλάχιστον έτσι συνέβη με μένα, μια παράξενη αίσθηση μεταμόρφωσης των πραγμάτων. Έστω και ως ψευδαίσθηση κάτι τέτοιο, ειδικά σήμερα, είναι πολύτιμο. Άγνωστοι αναγνώστες από την Τουρκία, την Αγγλία, την Αμερική, αλλά και τη Γερμανία» που γνωρίζουν τη χώρα σου μόνο μέσα από τα Μάρμαρα, τις ακρογιαλιές, το ούζο και το συρτάκι, και πρόσφατα, μεσούσης της κρίσης, μέσα από τους παραμορφωτικούς φακούς μιας απαξιωτικής διάλυσης, θα έχουν ίσως, λέω ίσως, τη δυνατότητα μιας άλλης θέασης της χώρας μας. Μιας άλλης εκδοχής. Αυτή η άλλη εκδοχή της χώρας μας, που ταξιδεύει με τους ήρωες των μυθιστορημάτων μας, είναι για μένα το μεγάλο δώρο της μετάφρασης. Μου επιτρέπει να δω κι εγώ αλλιώς εμένα και τον τόπο μου… Μου καθιστά επίκαιρη μια σκέψη μου, ότι η χώρα μας, η Ελλάδα, είναι σαν τη ζωή: Δεν είναι ποτέ ούτε τόσο όμορφη, ούτε τόσο άσχημη, όσο τη φανταζόμαστε, είναι όμως η μόνη πατρίδα όπως και η μόνη ζωή που έχουμε»».

 

 

Mάκης Τσίτας
«Μια απρόσμενη διάκριση»

tsitas

«Το βιβλίο «Μάρτυς μου ο Θεός» μού πρόσφερε μεγάλες χαρές και συγκινήσεις από την πρώτη στιγμή της έκδοσής του (καλοκαίρι του 2013). Γνώρισε την αγάπη και την αποδοχή τόσο των ειδικών (συγγραφέων, κριτικών βιβλίου, πανεπιστημιακών) όσο και του αναγνωστικού κοινού. Το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014 ήταν το απρόσμενο αποκορύφωμα της καλότυχης πορείας του και ήρθε να μου προσφέρει ακόμα πιο έντονα συναισθήματα και να δημιουργήσει σημαντικές προοπτικές. Γιατί το βραβείο αυτό πέρα από το κύρος και το χρηματικό ποσό που προσφέρει, στοχεύει στην προώθηση των βιβλίων που διακρίθηκαν και γι’ αυτό τον λόγο επιδοτεί στο 100% τη μετάφρασή τους στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές γλώσσες. Εχουν περάσει τρεις μήνες από την ανακοίνωσή του (στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Φρανκφούρτης) και ήδη υπογράψαμε συμβόλαια με εκδοτικούς οίκους από την Πολωνία, τη FYROM, τη Βουλγαρία, την Αλβανία και τη Σερβία. Και υπάρχει έντονο ενδιαφέρον από τη Γερμανία, την Ιταλία, την Κροατία, την Τουρκία, την Τσεχία και την Ισπανία».

 

 

Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης
«Μας γεμίζει αυτοπεποίθηση»

chatzigiannidis

«Το πρώτο μου μυθιστόρημα, «Οι τέσσερις τοίχοι» μεταφράστηκε στα αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά και πορτογαλικά, και το δεύτερο, «Ο φιλοξενούμενος», στα αγγλικά (με τίτλο «Stolen time»), ιταλικά και ισπανικά. Η γαλλική έκδοση των τεσσάρων τοίχων κέρδισε το 2004 το βραβείο Laure Bataillon, που δίνεται κάθε χρόνο από τις πόλεις Nantes και Saint-Nazaire σε έναν ξένο συγγραφέα και τον μεταφραστή του — το βραβείο μοιραστήκαμε εγώ και ο Michel Volkovitch που έκανε τη μετάφραση. Επίσης η αγγλική έκδοση βρέθηκε στη λίστα της βρετανικής εφημερίδας Independent, για το καλύτερο ξενόγλωσσο μυθιστόρημα της χρονιάς (2007). Ωραίο είναι το άνοιγμα στο εξωτερικό και, οπωσδήποτε, θρέφει την αυτοπεποίθηση του συγγραφέα αλλά δεν τον βοηθά να γίνει καλύτερος. Βραβεία, συνεντεύξεις, παρουσιάσεις και μεταφράσεις, σχετίζονται με την εξωστρεφή πλευρά του συγγραφέα. Το γράψιμο, όπου κερδίζεται και η πιο ουσιαστική μάχη, έχει να κάνει, αποκλειστικά και μόνο, με την απόλυτη εσωστρέφεια».

 

Δημήτρης Στεφανάκης
«Η λογοτεχνία είναι παγκόσμια»

Χρίστηκε από το γαλλικό κράτος Ιππότης των Γραμμάτων και των Τεχνών και είδε τα βιβλία του να κυκλοφορούν σε γαλλικά, ισπανικά και αραβικά: «Ο Γκαίτε, από τις αρχές του 19ου αιώνα, ισχυρίστηκε ότι «η εθνική λογοτεχνία δεν έχει πλέον μεγάλη αξία ως έννοια. Έχει έρθει η ώρα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, κι όλοι πρέπει να συνδράμουν στην επιτάχυνση της εξέλιξης αυτής». Αν αυτός ο ισχυρισμός συνεχίζει να έχει ισχύ, τότε αντιλαμβάνεται κανείς το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζει η νεοελληνική λογοτεχνία στη νέα χιλιετία. Η προσωπική μου εμπειρία από τις μεταφράσεις των έργων μου απηχεί ακριβώς τη δραματική απουσία των πεζογράφων μας από τη διεθνή λογοτεχνική σκηνή. Με την έννοια αυτή, θεωρώ ότι οι διακρίσεις και τα διθυραμβικά σχόλια που απέσπασαν οι «Μέρες Αλεξάνδρειας» και το «Φιλμ νουάρ» κυρίως στη Γαλλία και στην Ισπανία, αφορούν πρωτίστως τη νεοελληνική λογοτεχνία και δευτερευόντως τον δημιουργό τους».

 

Δημήτρης Σωτάκης
«Ένα παράξενο συναίσθημα»

sotakis

«Το θαύμα της Αναπνοής» κυκλοφόρησε φέτος σε Γαλλία, Τουρκία, Ταϊβάν, Σερβία, Σκόπια και το 2015 κυκλοφορεί επίσης στην Ιταλία. Πληροφοριακά, στη Γαλλία προτάθηκε για το βραβείο Jean Monnet, επίσης, το παρουσίασα σε μια σειρά εκδηλώσεων στο Βελιγράδι, στην Έκθεση Βιβλίου, στη Σχολή Καλών Τεχνών και αλλού. Το γεγονός της κυκλοφορίας του βιβλίου εκτός σημαίνει για μένα πολλά, μιας που χρόνια πίστευα -λόγω της φύσης των βιβλίων μου, τα οποία δεν διαθέτουν, θα έλεγα, τοπογραφικές παραμέτρους, συγκεκριμένες πόλεις, ονόματα, όσα συμβαίνουν, θα μπορούσαν να συμβαίνουν παντού- ότι θα ενδιέφεραν ένα κοινό εκτός Ελλάδος και να που φέτος αυτό συνέβη, και είναι τόσο ωραίο και λίγο παράξενο το συναίσθημα να συναντάω αναγνώστες άλλων εθνικοτήτων, μάλιστα σε γλώσσες που δεν μιλάω».

 

Χρήστος Χρυσόπουλος
«Εργαλείο αυτογνωσίας»

Chrysopoulos-Christos

Το βιβλίο του «Φακός στο στόμα» τιμήθηκε με το Βραβείο Laure Bataillon, ως το καλύτερο μεταφρασμένο δοκίμιο της χρονιάς στη Γαλλία: «Το 2013 μίλησα στη Βρετανική Βιβλιοθήκη για την αξία της μετάφρασης σε μια εκδήλωση για τη Διεθνή Μέρα Μετάφρασης. Ηταν η καλύτερη αφορμή για να πλέξω το εγκώμιο του σημαντικότερου συνομιλητή που διαθέτει ένας συγγραφέας: του μεταφραστή του. Στη δική μου περίπτωση είναι η Γαλλίδα μεταφράστρια των βιβλίων μου, η Anne Laure Brisac. Κάθε κείμενο «ξαναγράφεται» από τον μεταφραστή και τα νοήματα αναδιατάσσονται. Αυτή η επίγνωση είναι πολύτιμη για μένα. Μαθαίνω όλα εκείνα που περιέχονται στη γραφή μου δίχως να το γνωρίζω. Ουσιαστικά η μετάφραση των βιβλίων μου είναι ένα νέο εργαλείο αυτογνωσίας. Εχω απόλυτη εμπιστοσύνη και δίνω όλη την ελευθερία στη μεταφράστριά μου. Ισως, γι’ αυτό, το μεγαλύτερο δώρο ήταν το γαλλικό βραβείο Laure Bataillon, που μοιραστήκαμε το 2014 για τον «Φακό στο στόμα»».

 

Πέρσα Κουμούτση
«Μεγάλη τιμή και ικανοποίηση»

koumoutsi persa

 

 

«Το 2014, το μυθιστόρημά μου με τίτλο «Δυτικά του Νείλου» κυκλοφόρησε στα αραβικά από τον Εθνικό Οργανισμό Μετάφρασης της Αιγύπτου. Το να κυκλοφορήσει ένα βιβλίο μου στη γλώσσα της δεύτερης πατρίδας μου ήταν εξαιρετική τιμή για μένα για ευνόητους λόγους, αλλά μεγαλύτερη ικανοποίηση ένιωσα, όταν διαπίστωσα ότι ο άνθρωπος που ανέλαβε τη μετάφρασή του, δεν ήταν άλλος από τον καθηγητή των Ελληνικών σπουδών του πανεπιστημίου του Καΐρου, Δρ Μ. Χάμντι Ιμπραήμ, ένας από τους σημαντικότερους μεταφραστές της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γραμματείας, τον οποίο είχα την τύχη να έχω καθηγητή όταν φοιτούσα στο ίδιο αυτό πανεπιστήμιο πριν από πολλά χρόνια. Όταν επικοινώνησα μαζί του για να τον ευχαριστήσω, μου είπε χαριτολογώντας, «Είναι η πρώτη φορά που καθηγητής μεταφράζει έργο μαθητή του και όχι το αντίστροφο». Αυτή για μένα ήταν η μεγαλύτερη επιβράβευση, υποσκέλισε ακόμα και τη χαρά της κυκλοφορίας του βιβλίου στην αραβική γλώσσα».

 

Μίνως Ευσταθιάδης
«Ανεκτίμητο δώρο η μετάφραση»

minos eustathiadis

Το βιβλίο του «Το δεύτερο μέρος της νύχτας» κυκλοφόρησε ταυτοχρόνως με την ελληνική έκδοση και στα γερμανικά: «Η μετάφραση και έκδοση του βιβλίου στο εξωτερικό μοιάζει με ανεκτίμητο δώρο. Άνθρωποι με διαφορετικά βιώματα, κουλτούρα και γλώσσα ίσως διαβάσουν λίγες από τις λέξεις μου. Τι άλλο να ελπίσει κάποιος που πλάθει ιστορίες όπως αυτή; Σ’ ένα σπίτι χαμένο στους αγρούς της βόρειας Γερμανίας κάποιος άντρας βρίσκεται σταυρωμένος και σκισμένος στα δύο. Ο Ελληνογερμανός ντετέκτιβ, που αναλαμβάνει την εξιχνίαση της δολοφονίας, ρίχνει την απροκάλυπτα «νότια» ματιά του πάνω στη σημερινή γερμανική ψυχοσύνθεση. Ήταν πραγματική έκπληξη η έκδοση του μυθιστορήματος από τους Γερμανούς. Τρεις διαφορετικοί εκδοτικοί οίκοι ενδιαφέρθηκαν κι αυτό δείχνει πως «μας περιμένουν». Θέλουν να αφουγκραστούν διαφορετικές φωνές, να μοιραστούν βλέμματα, ακόμα κι αν αυτά στοχεύουν πάνω τους».

* * *

nabokof quote

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Βιβλίο

Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.