Το μεγάλο κάδρο

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα Ρήματα

Η πρώτη εβδομάδα της νέας κυβέρνησης έκλεισε με πολλές ειδήσεις, κυρίως με αφορμή τις δηλώσεις των νέων υπουργών. Κάποιες ανήκουν στη σφαίρα της απειρίας, κάποιες άλλες σε προεκλογικές εμμονές, και μερικές σε μια αιφνίδια δημοσιότητα. Παρ’ όλα αυτά, θα ήταν μίζερο να μη δώσουμε την απαιτούμενη πίστωση χρόνου στο νέο σχήμα και θα ήταν λάθος να συρρικνώσουμε το μεγάλο κάδρο σε μια μικρή φωτογραφία της στιγμής. Το μεγάλο κάδρο λοιπόν δείχνει μια απελπισμένη κοινωνία που έχει εξαντληθεί από την κρίση, ένα ιδιαίτερα κινητικό εκλογικό σώμα με συνεχείς μετατοπίσεις στην ψήφο του, μια αναζήτηση καινούργιων σχηματισμών – ακόμη και με ευκαιριακά και αναλώσιμα κόμματα. Μετά από έξι συνεχή χρόνια ύφεσης και ανεργίας, η κομματική γεωγραφία βρίσκεται σε μια ρευστή κατάσταση, αποδεικνύοντας ότι οι τεκτονικές πλάκες της κοινωνίας δεν έχουν βρει ακόμη ένα σημείο σταθερής βάσης και σύγκλισης.

Αν κάτι ξεχωρίζει ωστόσο σε αυτό το μεγάλο κάδρο είναι πως η διάκριση «Αριστερά-Δεξιά» αντικαθίσταται πλέον από τη διάκριση «Μνημόνιο-Αντιμνημόνιο». Αυτή αποτέλεσε άλλωστε και τη συγκολλητική βάση της νέας δικομματικής διακυβέρνησης, με προσυμφωνημένη μάλλον τη βάση συνεργασίας. Η πολιτική νομιμοποίηση ενός ακροδεξιού κόμματος σε μια κυβέρνηση με βασικό κορμό τη ριζοσπαστική Αριστερά, οπωσδήποτε θα συνοδευτεί και από μια ισχυρή δόση εθνολαϊκισμού: τα στεφάνια στην Καισαριανή και στα Ίμια είναι η πρώτη ένδειξη αυτής της νοοτροπιακής ροπής. Οι πρόσφατες κορώνες περί «εθνικής υπερηφάνειας» είναι επίσης το διαφαινόμενο πλαίσιο της νέας ιδεολογικής σύμπλευσης του ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ, στην κρίσιμη περίοδο της διαπραγμάτευσης. Ας μη γελιόμαστε: σύντομα θα ακολουθήσει και η εθνικιστική αναδίπλωση που θα καταγγέλλει τις πιέσεις για μια δύσκολη συμφωνία, που θα διασφαλίζει ωστόσο την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Και αυτή η αναδίπλωση νομίζω πως δεν θα γίνει μόνο από ένα κομμάτι της «ψεκασμένης» Δεξιάς αλλά και ένα κομμάτι της παλαιοημερολογίτικης Αριστεράς, που επιμένει να βλέπει τους δανειστές-εταίρους ως κατακτητές σε μια «αποικία χρέους».

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό αυτών των εκλογών είναι η ισχυρή παρουσία της Χρυσής Αυγής. Η σταθερή της εκλογική βάση, ο «ήσυχος» προεκλογικός της αγώνας και κοινωνική της εκπροσώπηση σε στρώματα με έντονη ταξική ψήφο εκφράζει ένα πολιτικό ρεύμα που δεν απορρέει μόνο από την κρίση του πολιτικού συστήματος αλλά σηματοδοτεί και τον  εκφασισμό ενός μέρους της ελληνικής κοινωνίας. Θα ήταν μεγάλο λάθος για τη νέα κυβέρνηση να θεωρήσει πως η Χρυσή Αυγή είναι η έκφραση μιας παροδικής δυσαρέσκειας, που θα λήξει με μια κάπως καλύτερη συμφωνία για το ελληνικό χρέος. Και βέβαια θα ήταν ακόμη μεγαλύτερο λάθος για τη νέα κυβέρνηση να θελήσει να αντιμετωπίσει τη ΧΑ με τα εμφυλιοπολεμικά εργαλεία της δεκαετίας του 40-50. Η θεσμική θωράκιση της δημοκρατίας απαιτεί ένα διευρυμένο «μέτωπο πολιτισμού και παιδείας», που καλό θα ήταν να είχε αποτυπωθεί με σημαίνουσες επιλογές και πρωτοβουλίες προσώπων στα συγκεκριμένα υπουργεία.

Το τρίτο χαρακτηριστικό είναι η υπερβολική δόση μιας life style ρητορείας που παρακολουθεί το πεδίο της εφαρμοσμένης πολιτικής. Είναι και αυτό στοιχείο μιας γενικότερης αμετροέπειας και συλλογικής αμεριμνησίας, που χαρακτηρίζει τις κοινωνικές συμπεριφορές και πρακτικές. Προτιμάμε να συζητάμε για τις καπαρντίνες του κ. Βαρουφάκη και τις παραλλαγές του ονόματος της συζύγου του πρωθυπουργού από το να συζητάμε ένα οργανωμένο εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης της χώρας. Το μέλλον της χώρας όμως δεν θα παιχτεί ανάμεσα σε διαφημίσεις σε «μεσημερινάδικα», που θα προτείνουν εναλλακτικές επιλογές στον ενδυματολογικό κώδικα των νέων υπουργών. Θα παιχτεί εδώ και τώρα, σε ένα δύσκολο περιβάλλον συσχετισμών και διεθνών οργανισμών που αδιαφορούν με πόσα «ν» γράφεται το όνομα του νέου υπουργού Οικονομικών. Σε αυτό το πλαίσιο επίσης, θα πρέπει κάποιος να εξηγήσει άμεσα στον κ. Βαρουφάκη πως είναι άλλο πράγμα η πολιτική επιλογή της «δίκαιης λιτότητας» και είναι άλλο πράγμα η ατομική επιλογή του «λιτού βίου».

Οι επόμενοι μήνες θα είναι μάλλον καθοριστικοί για το μέλλον αυτής της κοινωνίας, όχι μόνο για το χρέος αλλά και για το περιεχόμενο μιας νέας πολιτικής κουλτούρας. Η νέα κυβέρνηση υποχρεωτικά θα έχει τον πρώτο λόγο στις εξελίξεις∙ για να δείξει αν η πλάστιγγα των προσδοκιών θα γείρει στο κυριολεκτικό σύνθημα «πρώτη φόρα αριστερά» ή στο αμφίσημο σύνθημα «ΣΥΡΙΖΑ, να τελειώνουμε».

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ανώμαλα ρήματα

Το dim/art στο facebook

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.