Αρχαία σκουριά

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα Ρήματα

Πολύς λόγος έγινε για την περιβόητη δήλωση του υπουργού Παιδείας κ. Αριστείδη Μπαλτά: «η αριστεία είναι ρετσινιά». Η δήλωση, τυπική έκφραση μιας παλαιοημερολογίτης αριστεράς που δεν έχει ακόμη συμφιλιωθεί με τα επιτυχημένα και καινοτόμα προγράμματα της δημόσιας εκπαίδευσης, ενισχύθηκε με ένα πρωτοφανές υπουργικό φιάσκο σε σχέση με την άμεση τύχη και λειτουργία των Προτύπων Πειραματικών Σχολείων (ΠΠΣ). Μετά από ένα μπαράζ αντιδράσεων, ο υπουργός διαβεβαίωσε τους μαθητές και τους γονείς ότι φέτος θα γίνουν εξετάσεις στα Πειραματικά, αλλά κατόπιν ο πάντα βιαστικός και συνήθως απαράσκευος αναπληρωτής υπουργός κ. Τάσος Κουράκης έσπευσε να πει ότι οι εξετάσεις δεν θα γίνουν.

Με ασαφές λοιπόν πλαίσιο για την αναμόρφωση του θεσμού, με θολό στίγμα απέναντι στην εκπαιδευτική κοινότητα και κυρίως με θλιβερά ιδεολογήματα για το στιγματισμό της «αριστείας», τα Πειραματικά Σχολεία έχουν ήδη εισέλθει στη σφαίρα ενός ερασιτεχνικού πειραματισμού, που τα εξωθεί στη συστηματική παρακμή. Ακολουθώντας ακριβώς την ίδια τακτική με προηγούμενες αδιέξοδες εμμονές της ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας επί ΠΑΣΟΚ, ο κ. Μπαλτάς υιοθέτησε την «εκστρατεία δυσφήμισης» των Πειραματικών, χρησιμοποιώντας ως επικοινωνιακό όπλο τη λαϊκιστική απαξίωση της δημόσιας εκπαίδευσης∙ και μάλιστα για καλά σχολεία, που είχαν ως στόχο τους την αριστεία και τη συνεχή αξιολόγηση δομών και εκπαιδευτικού δυναμικού.

Οι αντιδράσεις ήταν πολλές και διάφορες. Ξεχωρίζω μία λόγω του ειδικού ενδιαφέροντος, που παρουσιάζει. Πρόκειται για την ανοικτή επιστολή που έστειλε στον υπουργό ο μαθητής του Πρότυπου Πειραματικού Λυκείου Ηρακλείου, Γιάννης Γεωργακίλας. Παραθέτω ένα απόσπασμα που, με μια απλή αλλά ουσιώδη επιχειρηματολογία, θίγει με επάρκεια το πρόβλημα που απασχολεί σήμερα χιλιάδες οικογένειες και νέους/νέες μαθητές/τριες. Κυρίως όμως αναιρεί τον ίδιο τον πυρήνα της αριστερίστικης λογικής που διέπει όλες πρόσφατες αποφάσεις του Υπουργείου σε σχέση με τα Πειραματικά Σχολεία. Αναφέρομαι προφανώς στην περίφημη «ταξικότητα» της αριστείας και στην επιβράβευση ως μαθησιακή «ρετσινιά». Γράφει ο μαθητής Γιάννης Γεωργακίλας: «Στο επιχείρημα της αριστείας ως ρετσινιάς, προφανώς κάθε άνθρωπος σε κάθε στάδιο της ζωής του, όταν επιτυγχάνει κάπου, έχει στη συνέχεια το βάρος και την ευθύνη, αν πραγματικά ενδιαφέρεται, να στηρίξει αυτήν του την πρόοδο. Το πιο ενοχλητικό, όμως, γιατί είναι εκτός πραγματικότητας, είναι το επιχείρημα ότι τα ΠΠ είναι σχολεία με μαθητές τα παιδιά των εύπορων οικογενειών. Αυτό είναι αληθές για τους μαθητές των ιδιωτικών σχολείων. Η πλειοψηφία των μαθητών του σχολείου μου, όμως, δεν προέρχεται από εύπορες οικογένειες, αλλά βρέθηκε στο ΠΠ χάρη στις δικές τους προσπάθειες. Όταν αυτό αποδίδεται στην οικονομική κατάσταση της οικογένειάς τους, αποτελεί μεγάλη προσβολή και για τους μαθητές και για τις οικογένειές τους και ακυρώνει τον μόχθο και την προσπάθεια που κατέβαλαν. Επιπλέον, με εξοργίζει πολύ η επίκληση στην ανάγκη για ισότητα. Έχουμε μάθει ότι οι έννοιες ισότητα και αξιοκρατία δεν πρέπει να συγχέονται. Ισότητα σημαίνει ίσες ευκαιρίες για όλους, ενώ αξιοκρατία σημαίνει επιβράβευση της προσπάθειας και της ικανότητας. Πώς ακριβώς εξασφαλίζεται η ισότητα από τη στιγμή που δεν δίνεται η ευκαιρία σε κάθε μαθητή με όρεξη και ικανότητες να σπουδάσει σε δημόσιο σχολείο ίσων δυνατοτήτων και επιπέδου με αυτών ενός καλού ιδιωτικού;».[1]

Με άλλα λόγια, ο μαθητής υπενθυμίζει στον Υπουργό πως το δημοκρατικό δημόσιο σχολείο προϋποθέτει πως η ισότητα ευκαιριών εμπεριέχει και τη στοιχειώδη «ταξική μεροληψία» ως προς την πρόσβαση∙ καθώς επίσης και ότι η επίδοση δεν ταυτίζεται με τη «διάκριση». Η τελευταία είναι  πράγματι ένας «μηχανισμός ιδιοποίησης συμβολικού κεφαλαίου» —όπως υποστηρίζει ο Πιερ Μπουρντιέ, τον οποίο επικαλείται συχνά (αλλά εργαλειακά) η ηγεσία του Υπουργείου και το επιτελείο του Τομέα Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ— αλλά δεν έχει καμία σχέση με τη ρεπουμπλικανική έννοια της αξιοκρατίας στην παιδεία. Η διάκριση, δηλαδή, δεν σχετίζεται με εκείνο τον ιδιαίτερο αγώνα κατάκτησης αλλά και «υψηλής χρήσης» της παιδείας με σκοπό την αυταξία της ίδιας της γνώσης, που βεβαίως καταλήγει και στην ιεράρχηση και επιβράβευση των επιδόσεων.

Ο μαθητής όμως υπενθυμίζει στον Υπουργό κάτι ακόμα: πως το μέτρο της έμπρακτης κατάργησης των ΠΠΣ θα ενισχύσει την ταξικότητα της εκπαίδευσης, στερώντας την από τις ελάχιστες «νησίδες ποιότητας», που έχουν απομείνει. Καλό θα ήταν ο υπουργός να ακούσει αυτή τη νεανική φωνή. Διαφορετικά, φοβάμαι πως η «ρετσινιά της αριστείας» θα γίνει το άλλοθι μιας επιστροφής στην «αρχαία σκουριά» της εκπαιδευτικής αφασίας, με σημαία τον «εξισωτισμό προς τα κάτω».

[1] http://www.kathimerini.gr/804472/article/epikairothta/ellada/pingk-pongk-me-ta-peiramatika

img_4906b1

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ανώμαλα ρήματα

Το dim/art στο facebook

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.