Home

—Είχε κρεμάσει μικρούς καθρέφτες πάνου στα δέντρα για να βλέπωνται τα πουλιά—

Στις 24 Μαρτίου 2006 πέθανε ο συγγραφέας και μεταφραστής Επαμεινώνδας Γονατάς.

Ο Επαμεινώνδας Γονατάς γεννήθηκε και έζησε στην Αθήνα. Η καταγωγή του ήταν από το Αϊβαλί. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και άσκησε τη δικηγορία. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1944 με τη δημοσίευση του ποιήματος «Η μικρή εξοχική μας πόλη» στο περιοδικό Παλμός με το ψευδώνυμο Ε. Γόνης. Ακολούθησε το 1945 η έκδοση του αφηγήματος Ο ταξιδιώτης. Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα εξέδωσε τη συλλογή ποιητικών πεζών Η κρύπτη. Ακολούθησαν αφηγηματικά έργα με έντονα ποιητική γλώσσα. Στη γραφή του διακρίνονται καταβολές στο ρεύμα του υπερρεαλισμού αλλά και στοιχεία ρομαντισμού και αισθητισμού με εξαιρετική επιμέλεια στις λεπτομέρειες της αφήγησης και στην ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο λόγος.

Ο Ε.Χ. Γονατάς παραμένει μια ιδιόμορφη όσο και παρασιωπημένη περίπτωση στα γράμματά μας. Το έργο του, που περιλαμβάνει ένα βιβλίο με ποιητικές πρόζες, την Κρύπτη (1959) δύο συλλογές πεζογραφημάτων, το Βάραθρο (1963) και τις Αγελάδες (1963), τρία αυτοτελή πεζογραφήματα, Ο ταξιδιώτης (1945), Ο φιλόξενος καρδινάλιος (1986), Η προετοιμασία (1991) και μεταφράσεις έργων συγγραφέων όπως οι Βολς, Γκολ, Φλωμπέρ, Κόλεριτζ, Πόρτσια, Μπετενκούρ, Λίχτενμπεργκ, κ.ά., αντιμετωπίστηκε με αμηχανία από την κριτική. Πρωτοπόρος του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, παρόλο που δεν υπήρξε «ορθόδοξος» υπερρεαλιστής με την μπρετονική έννοια, συνεργάστηκε με τον Δ. Π. Παπαδίτσα στην έκδοση του βραχύβιου περιοδικού Πρώτη Ύλη (1959) και ανέπτυξε φιλίες με καλλιτέχνες όπως οι Νίκος Εγγονόπουλος, Νίκος Καχτίτσης και Μίλτος Σαχτούρης. Ωστόσο, ο ίδιος κρατήθηκε πεισματικά στην αφάνεια, προκαλώντας μόνον εκ των υστέρων το δικαιολογημένο ενδιαφέρον για το έργο του, όπως, λ.χ. με μια από τις λίγες συνεντεύξεις που έδωσε ποτέ στο περιοδικό Διαβάζω, τ. 444 (10/2003), καθώς και με το ντοκιμαντέρ «Επισκέψεις στο σπίτι του Ε. Χ. Γονατά», της Εύας Στεφανή (1998), που προβλήθηκε στην ΕΡΤ (παραγωγή της εταιρείας CINETIC).

(Πηγή: Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών, Ε.ΚΕ.ΒΙ. & CINETIC)

03

Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ
(2006) Η κρύπτη, Στιγμή
(2006) Ο φιλόξενος καρδινάλιος, Στιγμή
(2006) Το βάραθρο, Στιγμή
(2006) Τρεις δεκάρες, Στιγμή
(2001) Ο ταξιδιώτης, Στιγμή
(1994) Le désert hospitalier, Kauffmann
(1992) Οι αγελάδες, Στιγμή
(1991) Η προετοιμασία, Στιγμή
Συμμετοχή σε συλλογικά έργα
(2013) Ποιητές στη σκιά, Γαβριηλίδης
(2012) Ανθολογία της ελληνικής ποίησης (20ός αιώνας), Κότινος
(2009) Κατάλογος 24, Στιγμή
(2007) Ν. Εγγονόπουλος 1907-1985. Εκατό χρόνια από τη γέννησή του, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου
Μεταφράσεις
(2007) Porchia, Antonio, Επιλογή από τις Voces, Στιγμή [μετάφραση, επιμέλεια]
(2005) Lichtenberg, Georg Christoph, 1742-1799, Πιπέρι και σπασμένες γραμμές, Στιγμή [μετάφραση, επιμέλεια]
(2004) Coleridge, Samuel Taylor, 1772-1834, Οι περιπλανήσεις του Κάιν. Οι σκέψεις του διαβόλου, Στιγμή
(2003) Goll, Ivan, Ποιήματα 1920-1950, Στιγμή [επιμέλεια, μετάφραση]
(2002) Goll, Ivan, Μαλαισιακά τραγούδια, Στιγμή
(2002) Wols, Ποιήματα και αφορισμοί, Στιγμή
(2001) Flaubert, Gustave, 1821-1880, Βιβλιομανία και ένα σχεδίασμα μυθιστορήματος: Η σπείρα, Στιγμή
(2001) Bettencourt, Pierre, 1917-2006, Θέατρο σκιών, Στιγμή [μετάφραση, επιμέλεια]
(2001) Bettencourt, Pierre, 1917-2006, Τα πλοία βγήκαν σεργιάνι, Στιγμή
(1983) Wols, Ποιήματα, Εκδόσεις Καστανιώτη
Λοιποί τίτλοι
(1996) Kleist, Heinrich von, 1777-1811, Οι μαριονέτες, Άγρα [επιμέλεια]
(1988) Μεταξάς, Κωνσταντίνος Βοσπορίτης, Δζεμήλα, Στιγμή [επιμέλεια]
(1988) Δενδρινός, Γιώργος, 1904-1938, Ειρήνη υμίν, Στιγμή [επιμέλεια]
(1988) Δαμβέργης, Ιωάννης Μ., 1862-1938, Ομογάλακτος αδελφός της, Στιγμή [επιμέλεια]
(1988) Γκράβαλης, Αθανάσιος Θ., Της Ματζουράνενας το χάλασμα, Στιγμή [επιμέλεια]
(1987) Μητσάκης, Μιχαήλ, 1863-1916, Αυτόχειρ, Στιγμή [επιμέλεια]
(1987) Παπαδοπούλου, Αλεξάνδρα, 1867-1906, Διηγήματα, Στιγμή [επιμέλεια]
(1987) Λυκούδης, Εμμανουήλ, 1849-1925, Η κωμόπολις Φθειρία, Στιγμή [επιμέλεια]
(1987) Χρηστοβασίλης, Χρήστος, 1861-1937, Ο Κουτσογιάννης στα Γιάννινα, Στιγμή [επιμέλεια]
(1987) Κονδυλάκης, Ιωάννης Δ., 1861-1920, Ο μαύρος γάτος και άλλα διηγήματα, Στιγμή [επιμέλεια]
(1987) Καμπούρογλου, Δημήτριος Γ., 1852-1942, Ο τρελός της Αθήνας, Στιγμή [επιμέλεια]
(1987) Βικέλας, Δημήτριος, 1835-1908, Τα δύο αδέλφια, Στιγμή [επιμέλεια]
(1986) Συλλογικό έργο, Γραπτά Γιώργου Β. Μακρή, Βιβλιοπωλείον της Εστίας [επιμέλεια]
(1981) Δανιήλ, Γιώργος, 1938-1991, Ο λεπιδοπτερολόγος της αγωνίας Νίκος Καχτίτσης, Νεφέλη [επιμέλεια]

Πηγή: BiblioNet

C2

* * *

Επισκέψεις στο σπίτι του Ε. Χ. Γονατά

—της Εύας Στεφανή (1998)—

* * *

Η τίγρις

Η Νύχτα με το μουσούδι υγρό, περνάει ανάμεσα στα δέντρα και μέσ’ απ’ τα χωράφια με τα νερά και τα καλάμια.

Στη σοφίτα του παλιού σπιτιού φέγγει ένα πορτοκαλλένιο φως. Είναι μια άδεια κάμαρη με σπασμένα τζάμια. Ο άνεμος μπαινοβγαίνει τραυματισμένος απ’ τα κοφτερά γυαλιά και τινάζει τα σεντόνια που καπλάζουν αφηνιασμένα με ορθωμένες χαίτες.

Τρεις ωραίες φωτιές ανάβουν πάνου στο φαρδύ κρεββάτι που αιωρείται μ’ αλυσίδες στη μέση της κάμαρης.

Ένα εξασκημένο χέρι με μαύρο γάντι και δαχτυλίδι τις πιάνει και τις φυτεύει σε μιαν αραχνιασμένη πελώρια γλάστρα.

Μια μικρή τίγρις με μαύρες ραβδώσεις και νωχελείς κινήσεις ήταν κρυμμένη πίσω απ’ το κουμάρι· βγαίνει απ’ τη μισάνοιχτη πόρτα, κοιτάζει για λίγο το φεγγάρι που μοιάζει μ’ ένα κοιμισμένο άσπρο σκουλήκι και με μουδιασμένες βηματισιές χάνεται μες στο ψηλό χορτάρι του κήπου. Στα πόδια της φοράει μεγάλους κίτρινους μενεξέδες.

Θα ‘ρθει όμως αύριο το βράδυ ξανά. Όλη τη μέρα στο βαγόνι του τραίνου που θα την οδηγεί στο κλουβί της κι ύστερα στην απέραντη παγωμένη αίθουσα, την ώρα της παράστασης θα νοσταλγεί το χάδι του χεριού με το μαύρο γάντι.

Θα ‘ρθει αύριο το βράδυ ξανά νοσταλγική κι υπάκουη στη διαταγή του γαντοφορεμένου χεριού ν’ ανάψει τις φωτιές απάνω στο φαρδύ κρεββάτι.

Ε.Χ. Γονατάς, Η κρύπτη, Κείμενα, Αθήνα 1979.

Αποκάλυψη

Ώρες πάλευα με τα κύματα. Λίγο πριν αποκάμω, φανερώθηκε μπρος μου σ’ ένα βράχο της θάλασσας, το παμπάλαιο σπίτι.

«Ναυαγέ, καλώς όρισες στο λοιμοκαθαρτήριο», ακούστηκε η βροντερή φωνή.

Ε.Χ. Γονατάς, Το βάραθρο, Στιγμή, Αθήνα 1984.

Στη γέφυρα

Είμαι ξαπλωμένος στη μικρή γέφυρα. Μια τεράστια γαλάζια μολόχα φέγγει στο άσπρο χωράφι. Αρνιά σκύβουν στις ρίζες της και γλείφουν το χιόνι που τις σκεπάζει. Ο αγροφύλακας, με σκούφο στο κεφάλι και χοντρές μπότες, περνάει μπροστά μου, μουρμουρίζοντας αδιάκοπα την ίδια φράση σαν προσευχή: «Η πιτυρίδα των δέντρων είναι τα πουλιά».

Ε.Χ. Γονατάς, Τρεις δεκάρες και άλλα αφηγήματα, Στιγμή, Αθήνα 2006.

04

* * *

Οι φωτογραφίες είναι του Γιώργου Τσακνιά στο τυπογραφείο των εκδόσεων Στιγμή, το 2002.

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις από το dim/art

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s