Ζωή σαν μυθιστόρημα

—της Ελένης Κεχαγιόγλου—

02Ο ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΣ (κι όχι Κωνσταντίνος) ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ γεννήθηκε στις 11 Μαΐου 1868 στο Βραχώρι Αγρινίου. Ο πρωτότοκος γιος πατέρα κτηματία και μητέρας από μεγάλη οικογένεια κοτσαμπάσηδων, της οποίας πολλά μέλη ήταν Φιλικοί και αγωνιστές του 1821, απέκτησε έξι αδέλφια, μεταξύ των οποίων και ο επίσης λογοτέχνης και δημοσιογράφος Δημήτριος Χατζόπουλος, ο οποίος έγινε γνωστός με το ψευδώνυμο Μποέμ. Φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο και στο Γυμνάσιο του Αγρινίου και (παιδί-θαύμα) το 1882 (σε ηλικία 14 ετών) εγγράφηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από όπου αποφοίτησε 6 χρόνια αργότερα με το βαθμό «Καλώς» (μάλλον δεν αγάπησε ποτέ τη νομική επιστήμη). Το 1884 πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα, δημοσιεύοντας ποιήματα στο περιοδικό Εβδομάς με το ψευδώνυμο «Πέτρος Βασιλικός». Μετά τη στρατιωτική του θητεία, επέστρεψε στο Αγρίνιο και άσκησε για τρία χρόνια (1891-1893) το δικηγορικό επάγγελμα· τρία χρόνια ήταν αρκετά, το 1893 εγκαθίσταται και πάλι στην Αθήνα. Στον Πόλεμο του 1897 επιστρατεύτηκε. Όταν έπειτα επιστρέφει στην Αθήνα, εκδίδει το περιοδικό Τέχνη, το πρώτο αποκλειστικά λογοτεχνικό περιοδικό στην Ελλάδα, το οποίο αν και βραχύβιο (1898-1899) επηρέασε σε σημαντικό βαθμό την πνευματική ζωή.

Το 1900, ο παππούς του του κληροδοτεί κτηματική περιουσία που του εξασφαλίζει οικονομική άνεση, και ο Κωσταντίνος ταξιδεύει στη Γερμανία, και συγκεκριμένα στο Μόναχο, στη Λειψία και στη Δρέσδη. Στη Δρέσδη θα ερωτευτεί τη Φιλανδή Sunny Haggmann, την οποία και θα παντρευτεί, δύο μάλιστα φορές: στο Ελσίνσκι με προταστεντικό γάμο και στο Αγρίνιο με ορθόδοξο, όταν πια εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα, το 1901. Από το 1901 έως το 1905 μένουν οικογενειακώς στην Αθήνα· το 1902 γεννιέται η κόρη του, Σέντα. Από το 1905 μετακομίζουν και πάλι στη Γερμανία, όπου ο Χατζόπουλος μελετά τη γερμανική λογοτεχνία και τη φιλοσοφία και παρακολουθεί μαθήματα στο Πανεπιστήμιο της Δρέσδης. Κατά την παραμονή του εκείνη, μυείται στα σοσιαλιστικά ιδεώδη και στις μαρξιστικές ιδέες (είναι εξάλλου ο πρώτος που μεταφράζει στα ελληνικά το Κομμουνιστικό μανιφέστο, το οποίο τύπωσε με δικά του έξοδα στο Τυπογραφείο της Εφημερίδας των Εργατών με τον τίτλο Το κοινωνιστικό Μανιφέστο των Μαρξ-Έγκελς, εκδόσεις Σοσιαλιστικού Κέντρου Αθηνών 1913· η μετάφρασή του πρωτοδημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην εφημερίδα Εργάτης του Βόλου το 1908), μεταφράζει στα ελληνικά θεατρικά έργα (και συστήνει, μεταξύ άλλων, στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό συγγραφείς όπως ο Γκόγκολ, ο Ίψεν και ο Στρίντμπεργκ· μεταφραστικό του επίτευγμα θεωρείται η μετάφραση του Φάουστ του Γκαίτε), ενώ παράλληλα δημοσιεύει ποιήματά του, πεζά και άρθρα σε έντυπα και περιοδικά της Αθήνας. Στη Δρέσδη, ίδρυσε το Αδελφάτο της Δημοτικής Γλώσσας, στο δε Μόναχο τη Σοσιαλιστική Δημοκρατική Ένωση.

03

Με την κήρυξη του πολέμου το 1914 υποχρεώνεται να επιστρέψει με την οικογένειά του στην Αθήνα. Την περίοδο αυτή, θα εγκαταλείψει το Σοσιαλιστικό Κέντρο Αθηνών του οποίου ήταν μέλος, «όχι επειδή», όπως γράφει ο Τάκης Καρβέλης στην Παλαιότερη πεζογραφία μας (λήμμα: «Κωσταντίνος Χατζόπουλος»), εκδόσεις Σοκόλη, τόμ. Ι΄, σελ. 89, «είχε εγκαταλείψει τις σοσιαλιστικές του ιδέες, αλλά γιατί αφενός μεν είχε αηδιάσει απ’ τις διαμάχες των μελών του, αφετέρου δε διαπίστωσε την αδυναμία του να υποταχθεί στις οποιεσδήποτε σκοπιμότητες και να συνδυάσει τη θεωρητική σκέψη με την πολιτική δράση»… Στις 25 Ιουλίου 1917 δέχεται τη θέση του διευθυντή της λογοκρισίας, με συνεργάτες του τον Κ. Θεοτόκη, τον Ζαχαρία Παπαντωνίου και τον Ντίνο Κυριαζή, όχι επειδή οι άνθρωποι όλοι έχουν αντιφάσεις, αλλά γιατί, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Δ. Γληνού, ήθελε να πολεμήσει τον κωνσταντινισμό… Στις 30.10.1918 υποβάλλει την παραίτησή του — ο αρμόδιος Υπουργός, Α. Παπαναστασίου, δεν την αποδέχεται.

05

Το 1920 η οικογένεια αποκτά καινούργιο σπίτι στην οδό Μαυρομιχάλη, και γι’ αυτό ο Χατζόπουλος αποφασίζει να ταξιδέψει στο Μόναχο για να μεταφέρει τα έπιπλά τους που είχαν εγκαταλείψει εκεί όταν άρον άρον λόγω του πολέμου αναχώρησαν από τη Γερμανία. Στο Μόναχο, όμως, δεν έμελλε να φτάσει ποτέ. Πέθανε από τροφική δηλητηρίαση στο ατμόπλοιο «Montenegro» που τον μετέφερε από τον Πειραιά προς το Πρίντεζι, στις 3 Αυγούστου 1920, σε ηλικία 52 ετών.

Στη σύντομη ζωή του, δημοσίευσε τέσσερις ποιητικές συλλογές, τρεις συλλογές διηγημάτων, τρεις νουβέλες, άρθρα, κριτικές μελέτες και μεταφράσεις. Μετά το ταξίδι του στη Γερμανία, στα έργα του φανερή είναι η επιρροή του νατουραλισμού, του συμβολισμού και των σοσιαλιστικών ιδεών, τις οποίες προσπάθησε να προωθήσει παράλληλα με την υπεράσπιση της δημοτικής γλώσσας. Προϊόν της πνεματικής ωριμότητας του Χατζόπουλου είναι το Φθινόπωρο (1917), νουβέλα-σταθμός στην ιστορία της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, καθώς απομάκρυνε την ελληνική πεζογραφία από την ηθογραφία. Όπως έγραψε το 1920 ο Κώστας Ουράνης, «ο Χατζόπουλος εστάθη […] η πνευματική γέφυρα από την οποίαν το σύγχρονο ευρωπαϊκό πνεύμα επέρασε διά να έλθει εις την Ελλάδα των δασκάλων και της λιμναζούσης σκέψεως».

Hatzopoulos ELIA

* * *

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις του dim/art

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s