Στην Άλι Σμιθ το Βραβείο Baileys 2015

Ένα βραβείο που θεσπίστηκε σε αντίδραση στα θεωρούμενα ως ανδροκρατούμενα μεγάλα λογοτεχνικά βραβεία, σε μια σπουδαία συγγραφέα της νεωτερικής γραφής

—της Alison Flood: Guardian / απόδοση-προσαρμογή για το dim/art: Ελένη Κεχαγιόγλου—

Απονεμήθηκε χτες το Βραβείο Baileys (διάδοχος από το 2013 του Βραβείου Orange). Το βραβείο αυτό, το οποίο συνοδεύεται από 30.000 στερλίνες ως χρηματικό έπαθλο, με τη χορηγία του ομώνυμου ιρλανδικού λικέρ, απονέμεται κάθε χρόνο από το 1996 που θεσπίστηκε αποκλειστικά σε γυναίκες συγγραφείς, προκειμένου να ενισχυθεί η γυναικεία γραφή, η οποία θεωρείται ότι υποεκπροσωπείται στα λογοτεχνικά βραβεία τα οποία παρουσιάζουν μια ανδροκρατούμενη εικόνα, παρότι έχουν περάσει 80 και πλέον χρόνια από τότε που η Βιρτζίνια Γουλφ έγραφε το δοκίμιό της «Ένα δικό σου δωμάτιο» στο οποίο ερμήνευε την απουσία των γυναικών από τον συγγραφικό στίβο. Σήμερα, οι γυναίκες συγγραφείς διαθέτουν δικά τους χρήματα κι ένα δικό τους δωμάτιο για να γράφουν (τις δύο προϋποθέσεις που έθετε η Γουλφ, για να καταφέρει μια γυναίκα να γράψει, απαλλασσόμενη από τον «άγγελο του σπιτιού»), κι ωστόσο αγωνίζονται σε ένα χώρο που επιθυμεί να τις εκτοπίσει ή που, έστω, κυρίως τις αναγνωρίζει, αν όχι στο πλαίσιο της παραλογοτεχνίας, πάντως όχι στο πλαίσιο της «υψηλής λογοτεχνίας».

H Virginia Woolf.
H Virginia Woolf.

Το συγκεκριμένο βραβείο, λοιπόν, καμιά σχέση δεν έχει με ό,τι χαρακτηρίζεται «γυναικεία (ή ροζ) λογοτεχνία». Απονέμεται σε στιβαρές πένες γυναικών και αποσκοπεί στην επιβράβευση «της αριστείας και της πρωτοτυπίας κειμένων που έχουν γυναικεία υπογραφή από όλο τον κόσμο προκειμένου να καταστούν προσβάσιμα στο ευρύ κοινό». Θεσπίστηκε όταν η μυθιστοριογράφος Kate Mosse διαπίστωσε ότι το 1992 στη short list του Booker μόνο το 10% ήταν γυναίκες, ενώ το 1991 δεν υπήρχε γυναίκα υποψήφια για το Booker, ενώ η Nicola Griffith, ύστερα από σχετική έρευνα, κατέληξε πως λογοτεχνικό βραβείο είναι πιθανότερο να κερδίσει ένας άντρας παρά μια γυναίκα.

Η συγγραφέας Nicola Griffith.
Η συγγραφέας Nicola Griffith.

Η Griffith εξέτασε τα έξι μεγαλύτερα λογοτεχνικά βραβεία, συμπεριλαμβανομένων του Booker και του Pulitzer, και κατέληξε στο εύρημα ότι τα περισσότερα βραβεία, ακόμη και αν έχουν γραφτεί από γυναίκες, παρουσιάζουν την οπτική γωνία των αγοριών ή των αντρών που είναι οι πρωταγωνιστικοί ήρωές τους. Κανείς από 15 τιμηθέντες με Πούλιτζερ δεν παρουσίαζαν στα βιβλία τους την οπτική γωνία μιας γυναίκας, ενώ μεταξύ των ετών 2000 και 2014 το Booker έχουν κερδίσει εννέα βιβλία γραμμένα από άντρες με ήρωες άντρες, τρία γραμμένα από γυναίκες με ήρωες άντρες, δύο από γυναίκες με ηρωίδες, και ένα γραμμένο από γυναίκα με ήρωες και άντρες και γυναίκες.

Η Άλι Σμιθ.
Η Άλι Σμιθ.

Χθες, λοιπόν, το Βραβείο Baileys απονεμήθηκε στην εξαιρετική κυρία της νεωτερικής γραφής Άλι Σμιθ, που γεννήθηκε στο Ίνβερνες της Σκοτίας το 1962, για το βιβλίο της «How to be both», με την πρόεδρο της κριτικής επιτροπής Shami Chakrabarti (η οποία διευθύνει τη «Liberty», τη βρετανική οργάνωση υπέρ των κοινωνικών ελευθεριών) να δηλώνει: «Η Σμιθ είναι συγγραφική ιδιοφυΐα. Το έργο της ανακαλεί τη μνήμη της Βιρτζίνιας Γουλφ, του Τζέιμς Τζόις, όλων των μεγάλων. Δεν πρόκειται για ένα καλό βιβλίο, πρόκειται για σπουδαίο βιβλίο, που θα διαβάζεται και τα επόμενα 100 χρόνια». Τα υπόλοιπα μέλη της φετινής κριτικής επιτροπής του βραβείου ήταν: η Laura Bates, ιδρύτρια του Everyday Sexism Project, η αρθρογράφος Grace Dent, η νικήτρια του πρώτου Βραβείου Orange το 1996, Helen Dunmore, και η παρουσιάστρια στο Channel 4 Cathy Newman. Ενώ η βραχεία λίστα του βραβείου περιλάμβανε τις συγγραφείς: Sarah Water, Rachel Cusk, Anne Tyler, Kamila Shamsie, και Laline Paull.

Η Shami Chakrabarti.
Η Shami Chakrabarti.

Το «How to be both» είναι μια αφήγηση χωρισμένη στα δυο, με την εξής πρωτοτυπία: Τα μισά αντίτυπα του βιβλίου τυπώθηκαν με την ιστορία μιας έφηβης, της Τζωρτζ, της οποίας η μητέρα έχει πρόσφατα πεθάνει. Τα άλλα μισά αντίτυπα του βιβλίου αρχίζουν με την ιστορία του Francesco del Cossa, ενός καλλιτέχνη του 15ου αιώνα στη Φεράρα, ο οποίος σύμφωνα με τη Σμιθ γεννήθηκε κορίτσι αλλά ανατράφηκε ως αγόρι. Σύμφωνα με τη δήλωση της Chakrabarti, το «How to Be Both» είναι «ένα τρυφερό, λαμπερό και πνευματώδες μυθιστόρημα για τη θλίψη, την αγάπη, τη σεξουαλικότητα και την ταυτότητα. Είναι μοναδικός ο τρόπος με τον οποίο μιλά για την παλαιότερη και τη σύγχρονη εποχή, για την υψηλή και την κλασική τέχνη, ενώ η ιστορία που διαδραματίζεται στις μέρες μας θίγει παγκόσμια ζητήματα όπως το μαράζι, η απώλεια και το φύλο».

Η Άλι Σμιθ έχει γράψει τέσσερις συλλογές διηγημάτων και έξι μυθιστορήματα, στα οποία περιλαμβάνεται το Hotel World (Hotel Cosmos, στην ελληνική του μετάφραση από τα Ελληνικά Γράμματα, το 2007), το οποίο βρισκόταν στη short list για τα βραβεία Booker και Orange, καθώς και The Accidental (Η τυχαία, Ελληνικά Γράμματα, 2006) που κέρδισε το Βραβείο Whitbread. Συγγραφέας που έχει υμνηθεί από την κριτική, αλλά δεν έχει διαβαστεί όσο θα της άξιζε (ούτε στην Ελλάδα). Η Chakrabarti ελπίζει ότι η βράβευσή της θα την κάνει γνωστή σε ένα ευρύτερο κοινό: «Θα διαβάζεται σε 100 χρόνια από σήμερα, αλλά επιθυμώ να διαβαστεί ευρέως τώρα», είπε.

«Οι γυναίκες είναι σπουδαίες αναγνώστριες και σπουδαίες συγγραφείς», συνέχισε, «η αδικία των φύλων είναι η μεγαλύτερη αδικία στον πλανήτη. Υπάρχει πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει, και πολλές ιστορίες να λεχθούν. Και πιστεύω ότι οι ιστορίες, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, θα αλλάξουν τον κόσμο».

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Βιβλίο

Το dim/art στο Facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.