Συλλογικές φαντασιώσεις και πραγματικότητα

—του Θοδωρή Τριανταφύλλου για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα—

Διαβάζω αυτές τις μέρες το δοκίμιο Ναζισμός και γερμανικός χαρακτήρας του Νόρμπερτ Ελίας σε καλαίσθητη έκδοση των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης (2015, μετάφραση: Γιάννης Πεδιώτης και Γιάννης Θωμαδάκης), γραμμένο το 1961 με αφορμή την δίκη του Άιχμαν. Κάποιες σκέψεις του μεγάλου κοινωνιολόγου βρίσκουν αναλογίες και στο σήμερα, νομίζω:

Προπαντός σε εποχές κρίσης, το φαινόμενο της αμοιβαίας ενδυνάμωσης εξωθεί όλο και περισσότερο τους ανθρώπους να διογκώνουν τις απαιτήσεις των εσωτερικών φωνών τους, των πεποιθήσεων, των ηθικών αρχών, των ιδανικών τους κ.λπ. και να πειθαρχούν σε αυτές με τρόπο όλο και πιο αδιάλλακτο. Σε μια τέτοια συγκυρία, οι ομάδες, τα κοινωνικά κινήματα ή και ολόκληρα έθνη ενδέχεται να παγιδευτούν σε μια δυναμική κλιμάκωσης που τονίζει όλο και πιο εμφατικά τις συλλογικές τους φαντασιώσεις και παρασύρει σε συμπεριφορές ολοένα και περισσότερο αποξενωμένες από την πραγματικότητα, μέχρι να επέλθει τελικά η μεγάλη συντριβή, η οποία —συνοδευόμενη συνήθως απο σημαντικές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές— προσγειώνει τους ανθρώπους στην πραγματικότητα και αποκαλύπτει εκ των υστέρων πόσο κενός ήταν ο καταναγκαστικός ιδεαλισμός τους.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Παροράματα και ημαρτημένα