Τρομοκρατία και όψεις του ελληνικού αντιδυτικισμού

 

—του Παναγιώτη Πούτου για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Από τις 31 Οκτωβρίου μέχρι τις 13 Νοεμβρίου το Ισλαμικό Κράτος έκανε τρεις τρομοκρατικές επιθέσεις έξω από τα de jure σύνορα της Συρίας: ανατίναξε το αεροπλάνο της Metrojet σκοτώνοντας 224 άτομα, δύο ισλαμιστές καμικάζι ανατινάχθηκαν στη Βηρυττό στις 12 Νοεμβρίου σκοτώνοντας 43 άτομα και στις 13 Νοεμβρίου ο συνδυασμός επιθέσεων από καμικάζι και εκτελεστές σε διάφορα σημεία του Παρισιού κόστισε τη ζωή σε 129 άτομα. Από όλες τις επιθέσεις αυτή που μονοπώλησε το ενδιαφέρον —τόσο στα MME όσο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης— ήταν η επίθεση στο Παρίσι: το Facebook επέτρεψε στους χρήστες που βρίσκονται στο Παρίσι να επιβεβαιώσουν ότι είναι ασφαλείς, ενώ έπειτα, τιμώντας τα θύματα της επίθεσης, προσέφερε τη δυνατότητα στους χρήστες να προσθέσουν στην εικόνα προφίλ τους τα χρώματα της γαλλικής σημαίας.

«Δε λέτε τίποτα για…»

Στην Ελλάδα επαναλήφθηκε το κλίμα που είχε επικρατήσει μετά την επίθεση στο Charlie Hebdo: οι αντιδράσεις κυμαίνονταν ανάμεσα στη συμπαράσταση στο γαλλικό λαό και στις επικρίσεις κατά εκείνων που εκδήλωναν συμπαράσταση. Τότε, τον Ιανουάριο του 2015, είχε γίνει η σφαγή στην Baga της Νιγηρίας από την ισλαμιστική Boko Haram και οι επικρίσεις επικεντρώνονταν στο επιχείρημα: «είστε υποκριτές, επειδή δε λέτε τίποτα για την επίθεση στη Νιγηρία και ασχολείστε μόνο με το Charlie Hebdo». Τώρα, το επιχείρημα ήταν το ίδιο, μόνο που είχαν αλλάξει τα ονόματα: «είστε υποκριτές, επειδή δε λέτε τίποτα για την επίθεση στη Βηρυττό και ασχολείστε μόνο με την επίθεση στο Παρίσι».

Το αντίθετο δεν έγινε: δηλαδή δεν υπήρξαν κάποιοι που εγκάλεσαν για υποκρισία όσους θρηνούσαν για την επίθεση στο Λίβανο ή τη σφαγή στη Νιγηρία. Στην πραγματικότητα στο ελληνόφωνο διαδίκτυο δεν υπήρξε πραγματικό ενδιαφέρον για τις παραπάνω επιθέσεις. Όσοι τις επικαλέστηκαν το έκαναν για να επικρίνουν τους υπόλοιπους που στάθηκαν στο πλευρό της Γαλλίας. Με αυτό τον τρόπο οι νεκροί της Νιγηρίας και της Βηρυττού δε βρήκαν την πραγματική συμπαράσταση που θα έπρεπε, αλλά μόνο έγιναν εργαλείο της αντιδυτικής ρητορικής που προσπαθεί να απαξιώσει το θρήνο για τους Δυτικούς που έπεσαν θύματα της τρομοκρατίας.

Μία πολιτικοποιημένη δήλωση

Όταν συμπαρίσταται κάποιος στα θύματα ενός τραγικού γεγονότος, δεν καλείται να απολογηθεί για τις δηλώσεις που δεν έκανε για τα θύματα ενός παρόμοιου γεγονότος που έγινε αλλού. Για παράδειγμα, ο σεισμός της 17ης Νοεμβρίου στη Λευκάδα, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε δύο ανθρώπους, προκάλεσε το ενδιαφέρον και τη θλίψη σε πολλούς Έλληνες. Κανείς δεν σκέφτηκε να τους χαρακτηρίσει υποκριτές επειδή δεν έδειξαν αντίστοιχο ενδιαφέρον για το σεισμό της 26ης Οκτωβρίου στο Πακιστάν που κόστισε τη ζωή σε πάνω από τριακόσιους ανθρώπους.

Ένας σεισμός, ένα πολύνεκρο δυστύχημα, η πτώση ενός αεροπλάνου προκαλούν συγκίνηση σε πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν προκαλούν εκείνο το κύμα των  αντιδράσεων από τρίτους που θα σε κατηγορήσουν για υποκρισία γιατί δεν έδειξες να συγκινείσαι για τα θύματα κάποιου άλλου σεισμού ή κάποιου άλλου αυτοκινητιστικού δυστυχήματος.

Δεν υπάρχουν περιθώρια αμφιβολίας. Οι επικρίσεις αυτές μαρτυρούν το βαθύ αντιδυτικισμό όσων τις κάνουν: οι επιθέσεις κατά της Δύσης δεν πρέπει να προκαλούν τη θλίψη μας. Η Δύση φταίει για όλα: τον ιμπεριαλισμό, τον καπιταλισμό, την άνοδο του ισλαμισμού, την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Όσα παθαίνει η Δύση, καλώς τα παθαίνει. Η Δύση οπλίζει τα χέρια όσων δολοφονούν Δυτικούς.

Τα επιχειρήματα των Ισλαμιστών

Το περιοδικό Dabiq, το επίσημο περιοδικό του Ισλαμικού Κράτους, στον πρόλογο του τεύχους 12, ανάμεσα σε χωρία που δικαίωναν θεολογικά τις επιθέσεις, δήλωνε πως πήρε εκδίκηση για τις επιθέσεις των «Σταυροφόρων» εναντίον της θρησκείας και του λαού της. Αν και το twitter έχει κατεβάσει τους λογαριασμούς ισλαμιστών, οι απόψεις που διατύπωναν τη 14η Νοεμβρίου δεν ήταν θριαμβολογίες για την επιτυχή επίθεση στο Λίβανο. Οι ισλαμιστές ασχολούνταν και αυτοί με το Παρίσι και πανηγύριζαν για την επίθεση (χωρίς κανείς να τους απαντά: «ναι, αλλά δεν πανηγυρίζετε για την επίθεση στο Λίβανο»).

Οι απόψεις τους όλες νομιμοποιούσαν την επίθεση με διάφορα επιχειρήματα. Για όλους έφταιγε η Γαλλία, διέφεραν μόνο οι λόγοι που επικαλούνταν: η πολιτική του κοσμικού κράτους της Γαλλίας κατά του Ισλάμ, οι εκτελέσεις μουσουλμάνων κατά τον απελευθερωτικό αγώνα της Αλγερίας 55-60 χρόνια πριν, οι σκοτωμοί αμάχων μουσουλμάνων από βομβαρδισμούς Δυτικών, δικαίωναν -κατά τη γνώμη των φανατικών- τις επιθέσεις στη Γαλλία.

Ο Κανάρης, το Αρκάδι και το επικίνδυνο αγώνισμα…

Την επομένη της επίθεσης ο βουλευτής των ΑΝΕΛ Κώστας Ζουράρης μιλώντας σε ραδιοφωνική εκπομπή δήλωσε αποφθεγματικά για την επίθεση πως «η Γαλλία όπως έστρωσε θα κοιμηθεί», υιοθετώντας την άποψη ότι η Γαλλία φταίει για την επίθεση που δέχτηκε. Έφταιγε το αποικιοκρατικό της παρελθόν, σύμφωνα με τον βουλευτή. Έφτασε στο σημείο να παραλληλίσει τους ισλαμιστές τρομοκράτες με τους Έλληνες αγωνιστές της Επανάστασης που ανατινάχτηκαν στο Αρκάδι. Όταν ο δημοσιογράφος επιχείρησε να διαχωρίσει την ισλαμική τρομοκρατική επίθεση από την ανατίναξη του Αρκαδίου που είχε ως θύματα Τούρκους στρατιώτες και όχι αμάχους, ο Ζουράρης επέμεινε να δικαιώσει τους ισλαμιστές τρομοκράτες ταυτίζοντάς τους με τους Έλληνες επαναστάτες: «Δεν έχει διαφορά. Είναι η άμυνα του αδυνάτου απέναντι στον ισχυρό.»

Την Επανάσταση του 1821 είχε επικαλεστεί και ο Γιανναράς 14 χρόνια πριν, όταν αρθρογραφούσε σχετικά με την τρομοκρατική επίθεση στους Δίδυμους Πύργους:

Αλήθεια, μέσα στη ναυαρχίδα υπήρχαν αθώα τουρκόπουλα, ναύτες, μούτσοι – ήταν «τρομοκράτης» ο Κανάρης; Τρομοκράτης ο Σαμουήλ στο Κούγκι, ο Χρήστος Καψάλης στο Μεσολόγγι, ο ηγούμενος Γαβριήλ και ο Γιαμπουδάκης στο Αρκάδι; Δεν ήταν «καμικάζι» όλοι αυτοί, δεν αποφάσισαν να σκοτωθούν για να σκοτώσουν; Πώς θα συνεχίσουμε να εξυμνούμε ρητορεύοντας τη θυσία τους, που μας χάρισε την ελευθερία και την ιστορική επιβίωση, όταν οι κυβερνήτες μας σήμερα πειθαρχούν στους ορισμούς της «τρομοκρατίας» που επιβάλλει η Ιερή Συμμαχία; Μήπως ήταν άλλα τότε τα «ιδανικά»; Μα για ελευθερία και ιστορική επιβίωση, για στοιχειώδη δικαιώματα αυτοχειριάζονται σήμερα οι απελπισμένοι Κούρδοι, Παλαιστίνιοι, Ιρακινοί.

Ο αριστερός μπλόγκερ Πιτσιρίκος είχε προχωρήσει στο σημείο να ειρωνευτεί τους νεκρούς της επίθεσης στο μαραθώνιο της Βοστώνης: «ο μαραθώνιος είναι επικίνδυνο αγώνισμα» είχε γράψει στο λογαριασμό του στο twitter. Για την πρόσφατη επίθεση στο Παρίσι έδειξε συμπαράσταση στα θύματα, αλλά και εκεί έπρεπε να υπάρξει μία υποσημείωση: πρέπει να κατανοήσουμε το πώς δημιουργείται η τρομοκρατία: οπλίζονται τα χέρια των απελπισμένων ανθρώπων τους οποίους ο καπιταλισμός οδηγεί στην απελπισία. (Και ποιος είναι υπεύθυνος για αυτό; Η Δύση.)

Πολύ εύκολα στρατολογείς απελπισμένους. Πολύ εύκολα στρατολογείς ανθρώπους χωρίς παιδεία, χωρίς μέλλον. Αρκεί να τους δώσεις μια «μεγάλη ιδέα». Χρειάζονται κι αυτοί κάτι, για να υπάρξουν. Κι αν δεν τους το δώσει η πολιτεία και η κοινωνία θα τους δώσουν οι «έξυπνοι». Άρα, μας συμφέρει να μην υπάρχουν αμόρφωτοι απελπισμένοι. Μας συμφέρει να έχουν όλοι ευκαιρία να ζήσουν με αξιοπρέπεια. Δεν μας συμφέρει να δημιουργούμε απελπισμένους δίπλα μας. Αλλά το σύστημα ονομάζεται καπιταλισμός, και ενδιαφέρεται μόνο για το κέρδος και δημιουργεί στρατιές απελπισμένων. Οπότε, το σύστημα είναι λάθος. Αν θέλουμε να ζήσουμε, πρέπει να το αλλάξουμε.

(Βέβαια θα μπορούσαμε να επικαλεστούμε τα ίδια επιχειρήματα για την άνοδο του νεοναζισμού στην Ελλάδα, αλλά αυτόν επιλέγουν να τον παρουσιάζουν ως «συστημικό» και όχι ως «προϊόν» της «απελπισίας» που δημιουργεί ο καπιταλισμός. Μόνο για τον ισλαμισμό και τους τζιχαντιστές υπάρχουν ελαφρυντικά.)

Σε ένα άρθρο σχετικά με το μακελειό στο Charlie Hebdo άλλος αρθρογράφος αναφέρεται πάλι στην ευθύνη της Δύσης: δεν άκουσα όμως παράλληλα κάποιους επώνυμους στην εκδήλωση να διερωτώνται πώς τα πράγματα έφθασαν ως εδώ. Να διαπιστώνουν δημόσια ότι οι φανατισμοί και οι τρομοκρατίες δεν εκτρέφονται σε κοινωνίες δικαίου, ότι η Δύση εκμεταλλεύεται τη Μ. Ανατολή.

Τελικά πόση ευθύνη αναλογεί στη Δύση; Μήπως αποδίδοντας όλες τις ευθύνες στη Δύση δεν αφήνει περιθώριο για κριτική προς τους τρομοκράτες; Μήπως έχει καταντήσει να είναι κλισέ η ευθύνη της Δύσης;

Ακόμα πιο φανερή ήταν η θέση που πήρε μία αριστερή νεολαία στο θέμα του βομβαρδισμού του Χαλιφάτου: ο πόλεμος των ΗΠΑ ενάντια στο Ισλαμικό Κράτος είναι ιμπεριαλιστικός, οι Κούρδοι που πολεμούν το Ι.Κ. υπηρετούν τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό.

Ποιους επιτρέπεται να θρηνούμε;

Είναι δύσκολο να ισχυριστούμε πως εκμεταλλεύεσαι πολιτικά τον θάνατο, όταν εκδηλώνεις τη θλίψη σου για ένα τρομοκρατικό χτύπημα. Όταν όμως σε ενοχλεί η εκδήλωση συμπαράστασης προς τη Γαλλία, τότε προσβάλλεις τη μνήμη των νεκρών τόσο της Γαλλίας όσο και του Λιβάνου και της Νιγηρίας. Τη μνήμη των πρώτων επειδή θεωρείς πως -όσο φρικτό κι αν είναι- σκοτώθηκαν για τις αμαρτίες της Δύσης. Τη μνήμη των δεύτερων, επειδή τους χρησιμοποιείς για να εκφράσεις μίσος για τη Δύση.

Ο αντιδυτικισμός καλύπτει όλο το φάσμα από τη Δεξιά μέχρι την Αριστερά στην Ελλάδα και έχει βαθιές ρίζες. Ποια είναι τα αίτια; Προσωπικά το βρίσκω δύσκολο να απαντήσω. Περιορίζομαι στην παρατήρηση ότι όταν κάποιος αξιώνει να μη συμπαραστεκόμαστε στη Γαλλία διεκδικεί με αυτό τον τρόπο για την Ελλάδα μία θέση έξω από το χώρο της Δὐσης.

Ο Jean-Paul Sartre στον πρόλογό του στο βιβλίο τού Φραντς Φάνον «Της γης οι κολασμένοι» (Les Damnés de la Terre) έγραφε: «τις πρώτες μέρες της εξέγερσης πρέπει να σκοτώσεις. Το να σκοτώσεις έναν Ευρωπαίο είναι σα να χτυπάς με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια: σκοτώνεις έναν καταπιεστή και έναν καταπιεζόμενο». (Car, en le premier temps de la révolte, il faut tuer: abattre un Européen c’est faire d’une pierre deux coups, supprimer en même temps un oppresseur et un opprimé: restent un homme mort et un homme libre; le survivant.) Αυτό που υποστήριξε ο Σαρτρ είναι αυτό που -ισχυρίζονται ότι- κάνουν οι τζιχαντιστές. Με τη δική τους ορολογία, αποκαλώντας «σταυροφόρους» ακόμα και τους αμάχους που σκοτώνουν, λένε πως υπερασπίζονται τις χώρες όπου κατοικούν μουσουλμάνοι από τις σταυροφορικές, ιμπεριαλιστικές επιθέσεις των Δυτικών. Μένει σε εμάς να αποφασίσουμε αν χρησιμοποιώντας ιδεολογικά προσχήματα θα δικαιολογούμε τη βία (και θα ταυτιζόμαστε με όσους την ασκούν) ή αν θα την αποκηρύσσουμε σε κάθε περίπτωση, χωρίς ελαφρυντικά, χωρίς εξαιρέσεις, χωρίς αστερίσκους.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Το dim/art στο facebook

follow-twitter-16u8jt2 αντίγραφο

2 comments

  1. Κοίτα να δεις κάτι πράγματα ρε παιδί μου. Κατ ευθείαν από την καρδιά της Γαλλικής εξουσίας.
    Τς τς τς. Δεν ντρέπεται ο αλήτης…

    Ο υπουργός Οικονομίας της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η γαλλική κοινωνία οφείλει να αναλάβει «μέρος της ευθύνης» για το έδαφος στο οποίο αναπτύχθηκε ο τζιχαντισμός, οκτώ ημέρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι.
    «Το έδαφος στο οποίο οι τρομοκράτες κατόρθωσαν να θρέψουν τη βία, να εκτρέψουν ορισμένα άτομα, είναι το έδαφος της υπεροψίας», είπε ο κ. Μακρόν, σε παρέμβασή του στην ομάδα προβληματισμού «Les Gracques» (Οι Γράκχοι).
    «Είμαστε μία κοινωνία στη καρδιά του συμφώνου της οποίας υπάρχει η ισότητα. Είμαστε μία κοινωνία όπου η ισότητα προέχει κατά μέσον όρο σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι σε άλλες οικονομίες και άλλες κοινωνίες, ιδιαίτερα τις αγγλο-σαξωνικές. Αλλά, σταδιακά, φθείραμε αυτόν το ανοικτό ρεπουμπλικανικό ελιτισμό που επέτρεπε σε κάθε μία και κάθε έναν να προοδεύσει. Ανακόψαμε την κοινωνική κινητικότητα, είμαστε μία κοινωνία όπου οικοδομήσαμε την δυνατότητα να κλείνουμε την πόρτα».
    Ο κ. Μακρόν αναφέρθηκε επίσης στο γεγονός ότι «οποιοσδήποτε, υπό το πρόσχημα ότι έχει γενειάδα ή ένα όνομα που ηχεί ίσως μουσουλμανικό, έχει τέσσερις φορές λιγότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει μία συνέντευξη για θέση εργασίας από ό,τι κάποιος άλλος».
    «Δεν λέω ότι όλα αυτά τα στοιχεία είναι το κύριο αίτιο του τζιχαντισμού. Αίτιο είναι η παράνοια των ανθρώπων και το πνεύμα του ολοκληρωτισμού και της χειραγώγησης ορισμένων. Αλλά υπάρχει το έδαφος και αυτό το έδαφος είναι δική μας ευθύνη», είπε.
    «Φέρουμε μέρος της ευθύνης, διότι αυτός ο ολοκληρωτισμός τρέφεται από την υπεροψία που επιτρέψαμε να εγκατασταθεί στην κοινωνία μας. Τρέφεται από αυτήν την ύπουλη λέπρα που διαιρεί τα πνεύματα και, εάν αύριο δεν προσέξουμε, θα τα διαιρέσει ακόμη περισσότερο», προειδοποίησε.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.