Το κουτσό καραβάνι

(c) Paintings Collection; Supplied by The Public Catalogue Foundation

—του Γρηγόρη Καραγρηγορίου για τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Για την παροιμία «τα σκυλιά αλυχτούν, το καραβάνι προχωρά», που ακούστηκε από πρωθυπουργικά χείλη και γράφτηκε σε πρωθυπουργικά τιτιβίσματα.

11_tshirt_front_woman

Η παροιμία θεωρείται από πολλούς αραβική, αλλά αν ρωτήσεις π.χ. Πέρσες θα την κάνουν δική τους, οι Ούγγροι θα θεωρήσουν προσβολή αν τους πεις οτί δεν είναι αρχαία ουγγρική, οι Τούρκοι σκίζουν τα ρούχα τους πως είναι τουρκική γιατί στη γλώσσα τους κανει και ρίμα (it ürür kervan yürür), κάθε ηλικιωμένος Ρομά θα σε διαβεβαιώσει οτί είναι τσιγγάνικη κ.ο.κ. Εξαπλώθηκε λοιπόν η χρήση της στους λαούς που ζούσαν νομαδική ζωή κάποια στιγμή στην ιστορία τους (Άραβες, Τουρανικοί λαοί όπως οι Μαγυάροι ή οι Τούρκοι, Ρομά) ή που έκαναν εμπορική χρήση του καραβανιού (όπως οι Ιρανοί – Πέρσες). Με τη βασική αρχή «ίδια βιώματα των λαών, ίδιος λαϊκός πολιτισμός». Τέτοια παραδείγματα υπάρχουν χιλιάδες.

tumblr_nyl5nqnXe01rsse9lo1_500

Θα μπορούσε βεβαια να είναι κι εκτεταμένο δάνειο από την εξάπλωση του αραβικού πολιτισμού και του Ισλάμ στον Μεσαίωνα. Ή εναλλακτικά, σκέφτομαι, ένα μιμίδιο που διασώθηκε στην πολιτισμική κοίτη του δρόμου του μεταξιού. Στην Ινδία ας πούμε — ναι, είναι γνωστή έκφραση. Αλλά η προσπάθεια να βρεθεί κάτι ανάλογο στην κινεζική παράδοση, εύρημα που θα αποτελούσε έμμεση ένδειξη και θα ολοκλήρωνε την πιθανότητα μιας τέτοιας διεργασίας δεν καρποφόρησε. Φυσικά δεν είμαι —ούτε καν ερασιτέχνης— σινολόγος ή γνώστης της κινεζικής παράδοσης. Αν κάποιος γνωρίζει κάτι παρεμφερές θα του ήμουν ευγνώμων να το μοιραστεί μαζί μου.

Camel-Face_300

Η χρήση της παροιμίας στη Δύση ποτέ δε σταμάτησε αλλά μερικά χτυπητά παραδείγματα πριν την πρωθυπουργική —και λίγους μήνες νωρίτερα υπουργική, από τον ΥΠΕΞ Κοτζιά, και βουλευτική ,από την τότε βουλευτή και σήμερα περιφερειάρχη Δούρου— χρήση έχουν ξεχωριστό ενδιαφερον.

rudyard-kipling

Στην λογοτεχνία, πέραν του Κίπλινγκ που την είχε βάλει πριν από 120 χρόνια στις σελίδες του Beast And Man In India, υπάρχει το βιβλίο του Τρούμαν Καπότε The Dogs Bark (1973), μια ανθολογία ταξιδιωτικών δοκιμίων και ιδιωτικών στιγμών με το χαρακτηριστικό δημοσιογραφικό στυλ του μεγάλου Αμερικάνου στυλίστα. Ο τίτλος βγαίνει από την παροιμία μας, που του την είχε πει ο Αντρέ Ζιντ τη δεκαετία του ’40 στην πολυπολιτισμική κι υπό διεθνή έλεγχο τότε Ταγγέρη, για να τον βάλει στη θέση του όταν παραπονέθηκε μπροστά του για μιαν άγρια επιθετική εναντίον του κριτική. Το βιβλίο σύμφωνα με τον ίδιο είναι «μορφές κι αναμνήσεις… από μια γραπτή γεωγραφία της ζωής μου» και είναι χαρακτηριστικό της non fiction, μη μυθοπλαστικής, γραφής του, αλλά —όπως όλα τα έργα του μετά το αριστουργηματικό In Cold Blood— αποσπασματικό κι ανολοκλήρωτο, πανέμορφο αλλά στα όρια του κενόδοξου. Ο ιδιος είχε γινει πρωταγωνιστής του προσωπικού του μεγάλου non fiction αριστουργήματος, της ίδιας της ζωής του, κι η τέχνη του μπροστά στην πραγματικότητα ωχριούσε.

2662302

Στην, ας πούμε, λογοτεχνία είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε και την αναφορά του γνωστού Πάολο Κοέλιο, σε συνεντεύξεις, γραπτά και σε ανάρτηση στο λογαριασμό του στο Facebook. Η τελευταία μάλιστα, όπου και στη διαμάχη για την καταγωγή της φράσης ο Βραζιλιάνος Κοέλιο πήρε θέση υπερ της αραβικής τέτοιας, αναπαράχθηκε όπως σχεδόν κάθε σοφία του από χιλιάδες οπαδούς του παγκοσμίως.

paulooo

Μια ιδιαίτερη περίπτωση είναι κι αυτή ενός άλλου πορτογαλόφωνου που την χρησιμοποίησε, την παροιμία πάντα, για να ξορκίσει όσους τον προγκάρουν προσωπικά κι εξακολουθητικά – και δεν είναι λίγοι. Ο Ζοζέ Μουρίνιο στην νίκη της Τσέλσι τον Μάιο ενάντια στην Κρύσταλ Πάλας που του έδωσε και μαθηματικά το πρωτάθλημα της Premier League δήλωσε με τον γνωστό αγαπητό σε ολους υπεροπτικό του τόνο :«Φυσικά και το αξίζαμε. Όσοι λενε πως δεν το αξίζουμε είναι αυτοί που λέμε στην πατρίδα μου σκυλιά που γαβγίζουν ενώ το καραβάνι προχωρά». Κι έτσι έβαλε και την Πορτογαλία στους διεκδικητές της φράσης. Που είναι πια περισσότεροι από αυτούς του ελληνικού/τουρκικού/αραβικού/βουλγαρικού/περσικού/αρμένικου/κουρδικού/λιβανέζικου/και λοιπά και λοιπά, καφέ. Ή του παρομοίως διεκδικούμενου μπακλαβά.

Αναρωτιέμαι αν είναι κάποια από τις πηγές αυτές η πηγή του λογογράφου του πρωθυπουργού κι αν ναι, ποιά.

quote-dogs-bark-and-the-caravan-goes-by-jose-mourinho-119-18-50quote-the-dogs-may-bark-but-the-caravan-moves-on-joseph-needham-64-78-71quote-the-dogs-may-bark-but-the-caravan-moves-on-paul-keating-242882sbnation-share

Ειρήσθω εν παρόδω, άλλη μια ενδιαφέρουσα παροιμιώδης έκφραση της Ανατολής είναι αυτή που στα αραβικά γράφεται این قافله تا به حشر لنگه (συγνώμη αραβόφωνοι για την ανάποδη κι εναλλασσόμενη γραφή), η οποία μεταφράζεται περίπου «αυτό το καραβάνι θα κουτσαίνει μέχρι την Ημέρα της Κρίσεως». Και που σημαίνει εν ολίγοις πως «η κατάσταση δεν παίρνει γιατρειά».

IMG_9247

Εδώ άλλες αναρτήσεις από τη στήλη Παροράματα και ημαρτημένα

Το dim/art στο facebook

follow-twitter-16u8jt2 αντίγραφο

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.