Ο κριτικός

—του Γιώργου Τσακνιά—

1962. Οι θεατές κάθονται στις θέσεις τους, τα φώτα σβήνουν, στην οθόνη εμφανίζεται το σήμα της Columbia. Ακολουθούν διάφορα πολύχρωμα σχήματα, τα οποία κινούνται στους ήχους της μουσικής. Πρόκειται για ένα αφηρημένο animation του πρωτοπόρου καναδού σκηνοθέτη Νόρμαν Μακλάρεν. Κάτι σαν κι αυτό — ίσως μάλιστα όχι σαν αυτό αλλά αυτό, που είναι γυρισμένο το 1949:

Παράλληλα με τη μουσική, κάτι άλλο ακούγεται στην αίθουσα: το γκρινιάρικο μουρμουρητό ενός εβδομηντάχρονου με ρωσοεβραϊκή προφορά που δεν του αρέσει αυτό που βλέπει.

Ευτυχώς, εκεί κοντά στην ίδια αίθουσα κάθεται ο Μελ Μπρουκς. Αυτό που ακούει του είναι γνώριμο: ο Μέλβιν Τζέιμς Καμίνσκι (αυτό είναι το πραγματικό του όνομα) γεννήθηκε το 1926 στο Μπρούκλυν· ο πατέρας του είχε έρθει από το Γκντανσκ και η μητέρα του από το Κίεβο (Εβραίοι και οι δύο γονείς). Συγκεκριμένα, ο εκνευρισμένος μπάρμπας τού θυμίζει το στυλ και την προφορά του θείου του Τζο.

Σε μια συνέντευξή του στο New Yorker το 1979, ο Μελ Μπρουκς θυμάται: «Τρεις σειρές πίσω από μένα καθόταν ένας γερο-μετανάστης. Ήταν πολύ δυστυχής γιατί περίμενε να δει μια ιστορία, κάτι να γίνεται — αλλά δεν γινόταν κάτι».

Κάπως έτσι του ήρθε η ιδέα του Μελ και πήγε στον φίλο του τον Έρνεστ Πίντοφ, ο «Βιολιστής» («The Violinist») του οποίου ήταν υποψήφιος για Όσκαρ Animation μικρού μήκους το 1959, και του ζήτησε να του φτιάξει ένα αφηρημένο animation στο στιλ του Μακλάρεν. «Αλλά να μη δω τίποτα πριν το τελειώσεις», του είπε. Ο Μελ Μπρουκς βρισκόταν σε γνώριμο έδαφος γενικά: εκτός από την ανάμνηση του θείου Τζο, είχε μεγαλώσει παρακολουθώντας τους γίντις κωμικούς στη γειτονιά του. Πρόσφατη εξάλλου ήταν επιτυχία του «Ανθρώπου ηλικίας 2000 ετών» (1961), του κωμικού διδύμου του Μελ με τον φίλο του Καρλ Ράινερ (ο οποίος ήταν και ο αφηγητής στον «Βιολιστή» του Πίντοφ). Είχε ξεκινήσει ως αυτοσχεδιασμός των δυο τους σε ένα πάρτι του Μελ στο εξοχικό του στο Φάιαρ Άιλαντ, το 1960. Ο Μελ Μπρουκς έκανε έναν άνθρωπο ηλικίας 2000 ετών, φυσικά με έντονη γίντις προφορά, και ο Ράινερ έκανε τον δημοσιογράφο που του έπαιρνε συνέντευξη:

«Γνωρίσατε τον Ιησού;»

«Ναι, τον θυμάμαι, ήταν πολύ αδύνατος και φορούσε κάτι σανδάλια».

Οι καλεσμένοι του πάρτι έκλαιγαν από τα γέλια. Ευτυχώς, κάποιος είχε μαγνητόφωνο. Πολύ σύντομα, το σκετς του «Ανθρώπου ηλικίας 2000 ετών» έγινε τηλεοπτικό σόου και σειρά δίσκων.

Ας επιστρέψουμε στον «Κριτικό»: όταν ο Πίντοφ και ο Μπομπ Χιθ, που ανέλαβε τα εικαστικά, τέλειωσαν την ταινία, ο Μελ την είδε με ένα μικρόφωνο στο χέρι, αυτοσχεδιάζοντας και σχολιάζοντας prima vista με τη φωνή εβδομηντάχρονου ρωσοεβραίου μετανάστη. Ήταν τριάντα έξι ετών.

Η ταινία έχει και πλάκα και ενδιαφέρον. Είναι ένα σχόλιο ταυτόχρονα στην αφηρημένη τέχνη αλλά και στην αφελή και απαίδευτη πρόσληψή της (που συμπυκνώνεται στη φράση «κι εγώ μπορώ να το κάνω αυτό»), είναι ένα πείραμα κωμικού αυτοσχεδιασμού, στον οποίο ο Μελ Μπρουκς ήταν ήδη έμπειρος, αλλά και ένα πείραμα αυτοσχέδιου διαλόγου με αφηρημένα κινούμενα σχήματα· είναι, τέλος, μια αστεία και τρυφερή καταγραφή ενός ολόκληρου πολιτισμού, των εβραίων μεταναστών από την Ανατολική Ευρώπη στη Νέα Υόρκη, μιας κοινότητας με μεγάλη και κρίσιμη συνεισφορά στον αμερικάνικο πολιτισμό.

 

The_Critic_By_Mel_Brooks1

* * *

Εδώ άλλα video και animation

Το dim/art στο facebook

follow-twitter-16u8jt2 αντίγραφο

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.