Home

Ο δεκαοχτάχρονος που νίκησε τον  Αλιέχιν

—του Παναγιώτη Πούτου—

Αυτές τις μέρες του Απρίλη, εβδομήντα ένα χρόνια πριν, η Γερμανία ήταν ένα απέραντο πεδίο μάχης. Στο Λίνεμπουργκ μαχόταν με τη Βέρμαχτ ο Κλάους Γιούνγκε, ένας από τους μεγαλύτερους Γερμανούς σκακιστές. Στις 17 Απριλίου 1945, σαν σήμερα, υπηρετώντας ως υπολοχαγός του πυροβολικού σκοτώθηκε στο Λίνεμπουργκ προσπαθώντας να αναχαιτίσει την προέλαση των βρετανικών αρμάτων μάχης. Αναρωτήθηκα αν o τίτλος της σκακιστικής νουβέλας του Πάολο Μάουρενσινγκ «Η βαριάντα του Λίνεμπουργκ» κρύβει κάποια αναφορά στον Γιούνγκε, αλλά μάλλον είναι τυχαίο. Το Λίνεμπουργκ βρισκόταν κοντά στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπέργκεν Μπέλσεν και έγινε διάσημο όταν στις 4 Μαΐου 1945 υπογράφτηκε η παράδοση του γερμανικού στρατού της βορειοδυτικής Γερμανίας και τερματίστηκαν οι εχθροπραξίες. Στις 23 Μαΐου αυτοκτόνησε εκεί ο Χίμλερ.

Image44 (1)

Ο νους πάει σε εκείνον τον καβαφικό «Νέο της Σιδώνας» που διαμαρτύρεται γιατί το επίγραμμα του τάφου του Αισχύλου μνημονεύει μόνο τα πολεμικά του κατορθώματα και όχι τα δράματα που έγραψε. Η ιστορία έχει κάποια κενά, αλλά μπορώ να φανταστώ ότι ο διάσημος σκακιστής των εικοσιενός ετών θα μπορούσε να έχει επιλέξει μία πιο βολική θέση για να υπηρετήσει τη Βέρμαχτ και να επιζήσει ως το τέλος τού πολέμου που ήρθε τρεις εβδομάδες αργότερα. Ίσως η στάση του να οφείλεται στην ανατροφή του: οι τέσσερις από τους πέντε γιους της οικογένειας σκοτώθηκαν πολεμώντας για το Γ’ Ράιχ. Ο τελευταίος, ο Χέρμαν, στις 2 Μαΐου.

542942677

Ο Κλάους είχε αξιόλογη πορεία ως σκακιστής, αλλά έζησε σε δύσκολους καιρούς. Μόνο κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μπόρεσε να δείξει τις ικανότητές του, στα ετήσια τουρνουά σκακιού που διοργάνωνε στην κατεχόμενη Πολωνία ο διοικητής Χανς Φρανκ. Το 1942, σε ηλικία δεκαοχτώ ετών, κατάφερε και νίκησε τον παγκόσμιο πρωταθλητή Αλεξάντρ Αλιέχιν στο συγκεκριμένο τουρνουά, αλλά τερμάτισε δεύτερος, πίσω από αυτόν. Το Δεκέμβριο τού 1942 σε τουρνουά της Πράγας ο Αλιέχιν και ο Γιούνγκε ισοβάθμησαν στην πρώτη θέση.

Image44

Ενάμιση χρόνο μετά το θάνατό του, στις 26 Δεκεμβρίου 1946, διοργανώθηκε τουρνουά προς τιμήν του στο Ρέγκενσμπουργκ. Μπορούμε να φανταστούμε πώς θα ήταν η ζωή των Γερμανών στην βομβαρδισμένη και κατεχόμενη από τους Συμμάχους Γερμανία. Η συμμετοχή σε ένα τουρνουά που γινόταν προς τιμήν ενός ναζί σκακιστή θα προκαλούσε υποψίες. Από το διαδίκτυο ανακαλύπτουμε ότι νικητής ήταν ο διάσημος Ουκρανός σκακιστής Φέντιρ Μποχάρτιτσουκ, ο οποίος βαρυνόταν με την κατηγορία της συνεργασίας με το ναζιστικό καθεστώς. Δεύτερος ήταν ο Λεττονός Έλμαρς Ζέμγκαλις και τέταρτος ο Βόλγκανγκ Ούντσικερ, με τον οποίο είχε αναμετρηθεί ο Γιούνγκε σε μικρότερη ηλικία. Κάποιοι από τους συμμετέχοντες θέλησαν να κρύψουν την ταυτότητά τους. Ο παίχτης Γκέοργκ Μέγιερ δεν εμφανίζεται να έχει παίξει σε άλλο τουρνουά —ασφαλώς πρόκειται για ψευδώνυμο—, ενώ κάποιος άλλος παίχτης έπαιξε δηλώνοντας συμμετοχή με το όνομα Λέο Φόργκατς ο οποίος είχε πεθάνει το 1930.

Το τουρνουά του Ρέγκενσμπουργκ ήταν ίσως το τελευταίο που αφιερωνόταν σε έναν σκακιστή της ναζιστικής Γερμανίας. Σύντομα το άθλημα θα γινόταν πεδίο ανταγωνισμού ΗΠΑ και ΕΣΣΔ ο οποίος θα κορυφωνόταν το 1972, όταν ο Μπόμπι Φίσερ πήρε τον τίτλο του πρωταθλητή από τον σοβιετικό Μπόρις Σπάσκι.

240px-Klaus_Junge

* * *

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις του dim/art

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s