Home

«Τι τα θέλω τα πόδια, όταν έχω φτερά και πετάω;»
ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ, στις 6 Ιουλίου 1907, γεννήθηκε η Φρίντα Κάλο (Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón, 1907-1954).

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Φρίντα Κάλο

—της Μαριλένας Πλέντη—
Πηγή: The Insider

Ούτε ο Ντεραίν, ούτε εσύ, ούτε εγώ, κανένας μας δε μπορεί να φτιάξει ένα κεφάλι όπως το φτιάχνει η Φρίντα. Πάμπλο Πικάσο

«Γεννήθηκα μέσα στη φωτιά, πρωτοείδα τον κόσμο μέσα στη θέρμη του ξεσηκωμού. Γεννήθηκα μαζί με μια επανάσταση, είμαι χωρίς αμφιβολία παιδί αυτής της επανάστασης και ενός γέρου θεού που λάτρευαν οι πρόγονοί μου. Γεννήθηκα το 1910. Ήταν καλοκαίρι». Στην πραγματικότητα η Φρίντα Κάλο γεννήθηκε στις 6 Ιουλίου του 1907, τρία χρόνια νωρίτερα από τη χρονιά που η ίδια τοποθετούσε τη γέννησή της. Είχε διαλέξει το 1910 γιατί τότε ξέσπασε η Μεξικανική Επανάσταση, η αύρα της οποίας ακολουθεί τη ζωγράφο μέχρι σήμερα.

«Δεν είμαι άρρωστη. Είμαι σπασμένη. Αλλά είμαι ευτυχισμένη όσο μπορώ να ζωγραφίζω».

«Σαν κορδέλα τυλιγμένη γύρω από μια βόμβα». Έτσι χαρακτήρισε ο Αντρέ Μπρετόν την τέχνη τηςΦρίντα Κάλο. Ο χαρακτηρισμός ωστόσο θα μπορούσε να αναφέρεται στην ίδια τη ζωγράφο με τα φανταχτερά, πολύχρωμα μεξικάνικα φορέματά της πάνω από ένα σώμα σακατεμένο, γεμάτο πόνο, αλλά και άγρια λαχτάρα για τη ζωή. ‘Αλλοι την χαρακτήρισαν «Αγία της γυναικείας τέχνης». ‘Αλλοι γνωρίζουν κυρίως τη θυελλώδη ερωτική της ζωή, το πάθος της για τον έρωτα της ζωής της, τον Μεξικανό ζωγράφο Ντιέγο Ριβέρα, τον οποίο παντρεύτηκε δύο φορές, αλλά και τους πολλούς εραστές της, άντρες και γυναίκες, ανάμεσα στους οποίους και ο εξόριστος τότε στο Μεξικό Λέων Τρότσκι. Κυρίως όμως, η Φρίντα Κάλο είναι μια από τις σπουδαιότερες ζωγράφους του 20ού αιώνα, η πρώτη ίσως, που τόλμησε να παραβιάσει τους ανδρικούς κανόνες που όριζαν ως τότε την τέχνη και μία από τις ελάχιστες γυναίκες της εποχής της που κατάφερε να ζήσει με τόση ελευθερία και ένταση ξεπερνώντας τον πόνο και την ασθένεια και αποκαλύπτοντας απόλυτα τον εαυτό της μέσα από το έργο της.

Η «άγνωστη» Φρίντα Κάλο

Άγνωστες πτυχές της ζωής της Φρίντα Κάλο αποκαλύφθηκαν πρόσφατα έπειτα από τη δημοσιοποίηση μιας σειράς φωτογραφιών από προσωπικές στιγμές της διάσημης Μεξικάνας ζωγράφου.

Έως πριν από λίγους μήνες, η απεικόνιση της Κάλο και η σκιαγράφηση της προσωπικότητάς της είχαν γίνει κυρίως μέσω των αυτοπροσωπογραφιών που η ίδια είχε ζωγραφίσει κατά τη διάρκεια της ζωής της.

Συγκεκριμένα, 55 από τους 143 πίνακές της αποτελούσαν πορτρέτα του εαυτού της, τα οποία εμβάθυναν, παράλληλα, στον εσωτερικό της κόσμο. Τα δύσκολα χρόνια γάμου με το σύζυγό της, Ντιέγκο Ριβέρα, το τροχαίο ατύχημα που είχε και παρά λίγο να αποβεί μοιραίο, ο έντονος σωματικός και ψυχικός πόνος που ένιωθε στη διάρκεια μεγάλου μέρους της ζωής της απεικονίζονταν στα περισσότερα έργα της.

Ωστόσο, η καλλιτέχνις διατηρούσε και μια συλλογή από περίπου 6.500 προσωπικές της φωτογραφίες, οι οποίες αποκάλυπταν στιγμές της οικογενειακής της ζωής, της επαγγελματικής της δημιουργίας, αλλά και προσωπικών της σχέσεων. Οι εν λόγω εικόνες διαφυλάσσονταν από το σύζυγό της μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας για περισσότερα από 50 χρόνια έπειτα από το θάνατό της, το 1954.

Το 2007 οι φωτογραφίες εκτέθηκαν στο «Μουσείο Φρίντα Κάλο», που βρίσκεται στην πόλη του Μεξικού.

Στη συνέχεια, επιλέχθηκαν 240 από αυτές, οι οποίες παρουσιάζονται για πρώτη φορά στις Η.Π.Α., και συγκεκριμένα στο πολιτιστικό κέντρο Artisphere της Βιρτζίνια, στα πλαίσια της έκθεσης «Φίντα Κάλο: Η ζωή μου». «Οι συγκεκριμένες εικόνες αποτελούν ένα παράθυρο στη ζωή μιας από τις σημαντικότερες καλλιτέχνιδες του εικοστού αιώνα» δηλώνει η Σίνθια Κόνολι, καλλιτεχνική επιμελήτρια του Artisphere.

Ορισμένες από τις φωτογραφικές λήψεις τις είχε κάνει η ίδια η ζωγράφος, ενώ άλλες στενοί της φίλοι ή διακεκριμένοι φωτογράφοι, όπως ο Μανουέλ Αλβάρες Μπράβο και ο Νίκολας Μάρεϊ.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

* * *

Η vintage φωτογραφική εκδοχή του εαυτού μας: το παράδειγμα της Φρίντα Κάλο

—της Ελένης Κεχαγιόγλου—

Οι παιδικές και οι πρώτες νεανικές φωτογραφίες ενός ανθρώπου που δεν ζει πια εξετάζονται πάντοτε με ένα βλέμμα «εκ των υστέρων»: αναζητά κανείς να ανακαλύψει εκεί σημάδια του ώριμου εαυτού, του ενήλικα που έδρασε στον κόσμο. Στην περίπτωση των καλλιτεχνών, των δημοσίων προσώπων γενικότερα, μάλλον η παιδική εικόνα τους αντιμετωπίζεται από το κοινό ως εκ του προχείρου ντοκουμέντο που προοικονομεί την εξέλιξη του προσώπου. Ωστόσο, η παιδική ηλικία είναι αθώα για κάθε μέλλον που ούτως ή άλλως αγνοεί, ανύποπτη για το πόσο αποφασιστικά (και εν πολλοίς οριστικά) «ευθύνεται» για τον ενήλικο βίο. Και πάντα, είναι η vintage εκδοχή του εαυτού μας.

Η Φρίντα Κάλο πολύ πριν από τον θυελλώδη γάμο της με τον Ντιέγκο Ριβέρα, πριν από τα βάσανα που υπέστη η σάρκα της ύστερα από εκείνο το τρομακτικό δυστύχημα όπου το λεωφορείο στο οποίο επέβαινε συγκρούστηκε με τραμ, υποχρεώνοντάς την να νοσηλευτεί επί τρεις μήνες και να υποστεί τριάντα πέντε επεμβάσεις, έχοντας όλο το σώμα της στο γύψο και υποφέροντας από φρικτούς πόνους, που επανέρχονταν σε όλη την υπόλοιπη ζωή της ‒ πολύ πριν από τον καταιγισμό των εκκεντρικών έργων του πόνου και του πάθους της, ήταν ένα αγγελικό, όπως όλα τα παιδιά, μικρό κορίτσι που το έλεγαν Magdalena del Carmen Frida Kahlo y Calderón. Ένα κορίτσι, ανυποψίαστο για τη γυναίκα που θα γινόταν η σπουδαία ζωγράφος η οποία θα αποτύπωνε με απαράμιλλο τρόπο τη γυναικεία εμπειρία και θα πέθαινε στα 47 χρόνια της, γράφοντας στο ημερολόγιό της:«Ελπίζω το τέλος να είναι χαρούμενο και ελπίζω να μην επιστρέψω ποτέ ξανά».

Τότε, λοιπόν, που η Κάλο ήταν η κόρη του μπαμπά της Guillermo Kahlo, αν υποθέσουμε ότι κάθε γυναίκα δεν είναι διά βίου «η κόρη του μπαμπά», το πατρικό βλέμμα αιχμαλώτιζε στο φακό τη Φρίντα-προτού-γίνει-η-Φρίντα. Οι φωτογραφίες του, που ακολουθούν, και τις οποίες βρήκαμε στο Vintage Everyday, απεικονίζουν την κόρη του από την παιδική της ηλικία, το 1909, και έως την αρχή της ωριμότητάς της, τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1930. Φωτογραφίες που όλες μαζί αφηγούνται το μυθιστόρημα μιας ζωής, αλλά λένε και η καθεμιά χωριστά μια ιστορία τόσο για το πώς ο πατήρ Κάλο έβλεπε την κόρη του, όσο και για τη vintage παιδική και νεανική Φρίντα, που έμελλε να μείνει στην ιστορία χάρη, κυρίως, στις αυτοπροσωπογραφίες της.

Portraits 1

1. Η δίχρονη Φρίντα, κόρη ενός γερμανοεβραίου και μιας μεξικανής ινδιάνικης καταγωγής, είναι χαρωπή, παχουλή και μετά βίας αναγνωρίζεται το 1909.

Portraits 1B

Στα τέσσερά της (1911), το βλέμα της παραμένει χαρούμενο και τρυφερό.

Portraits 2

Πέντε ετών το 1912, και έχει ήδη αποκτήσει το γνωστό διαπεραστικό, καλλιτεχνικό με κάποιον τρόπο, βλέμμα της.

Portraits 1c

Το 1913, απεικονίζεται η αθωότητα, ετών έξι, τη χρονιά που αρρώστησε από πολιομυελίτιδα, με αποτέλεσμα το ένα της πόδι να αναπτυχθεί λιγότερο από το άλλο και να είναι ημιπαράλυτο.

Portraits 3

Τα περίφημα φρύδια της έχουν ήδη σχηματιστεί στα δώδεκα χρόνια της, όπως βλέπουμε εδώ που κοιτάζει την κάμερα φορώντας ναυτικό φουστάνι και τεράστιο φιόγκο στα μαλλιά. Φωτογραφίζεται το 1919 μαζί με μία από τις πέντε αδελφές της, την Cristina (αριστερά), και την καλύτερη φίλη της, Isabel Campos (στο κέντρο).

Portraits 4

Η δεσποινίς ετών δεκαοκτώ, το 1926, τη χρονιά του τραγικού ατυχήματος, που έχει υιοθετήσει μια αγέλαστη πόζα, είναι ήδη αμετανόητα, έντονα και αναμφίβολα Φρίντα Κάλο.

Portraits of Young Frida Kahlo by Her Father Guillermo Kahlo (7)

Είκοσι ενός ετών, μαζί με τις αδερφές της Adriana και Christina, και τα ξαδέλφια της Carmen και Carlos Verasa.

Portraits 5

Το 1929 κινείται πια στους καλλιτεχνικούς κύκλους του Μεξικού, έχει ήδη γνωρίσει τον Ντιέγκο Ριβιέρα και παντρεύονται.

Portraits end

* * *

Chez Frida’s: Η κουζίνα ως χώρος δημιουργίας

—της Stucano Closer και της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου—

Όταν ένας καλλιτέχνης μπαίνει στην κουζίνα, το αποτέλεσμα είναι συχνά απρόβλεπτο. Όταν όμως μπαίνουν δύο, κάθε γεύμα μεταμορφώνεται σε event.

Η Φρίντα Κάλο και ο Ντιέγκο Ριβέρα έπαιρναν το θέμα του φαγητού απολύτως στα σοβαρά. Η κουζίνα ήταν χώρος δημιουργίας και το τραπέζι πεδίο πολλαπλών απολαύσεων, γαστριμαργικών και κοινωνικών. Τα γεύματα που παρέθετε το ζευγάρι ήταν ακριβώς τόσο πληθωρικά όσο και η προσωπικότητα και των δυο τους. Αλλά και το καθημερινό τους τραπέζι ήταν ένα υπερθέαμα από ποικίλα εδέσματα και λουλούδια, ακόμα και συνδαιτυμόνες, αφού συνήθως το ζεύγος συνέτρωγε με τον παπαγάλο, τη μαϊμού και τα μικρόσωμα σκυλιά τους.

Φυσικά, τέτοιες αγάπες, όπως της Φρίντα με το φαγητό, δεν κρύβονται. Το δεύτερο πιο αγαπημένο θέμα της Φρίντα (μετά τον εαυτό της) ήταν να ζωγραφίζει νεκρές φύσεις με φρούτα και καρπούς που μοιάζουν να ξεχειλίζουν από χυμούς, ζωντάνια, με το εσωτερικό τους εκτεθειμένο σαν ανοιχτό τραύμα. Ή άλλοτε, με αισθησιακή υφή, στα όρια του shocking.

Η Φρίντα Κάλο έμαθε να μαγειρεύει πρώτα από τη μητέρα της και στη συνέχεια από την πρώην σύζυγο του Ντιέγκο, που μετά το διαζύγιο συνέχισε να μένει στο ίδιο κτίριο με το νέο ζεύγος. Εκείνη της δίδαξε τις σωστές «διαδικασίες» σχετικά με τα γεύματα και τις (πλούσιες, ας το πούμε έτσι) γαστριμαργικές συνήθειες του Ριβέρα. Η Φρίντα λάτρευε την όλη τελετουργία του φαγητού, από τη σύλληψη του εδέσματος έως την παρουσίασή του. Μαγείρευε πάντα σε φούρνο με ξύλα (αρνιόταν πεισματικά να μαγειρέψει σε κουζίνα), πάντα παραδοσιακά πιάτα του Μεξικού, αλλά ακόμα και το καλαθάκι που ετοίμαζε για τον Ριβέρα, όταν εκείνος δούλευε και το μεσημέρι στο ατελιέ του, αποτελούσε μικρό έργο τέχνης, στολισμένο με λουλούδια, κεντημένα πετσετάκια και ζωγραφιές.

Το 1932-33, το ζευγάρι πέρασε τη χρονιά στο Ντιτρόιτ. Ο Ριβέρα προσκλήθηκε από το Detroit Institute of Arts για να φιλοτεχνήσει μια μεγάλη τοιχογραφία στην εσωτερική του αυλή. Η απομάκρυνση από τις πηγές των παραδοσιακών πρώτων υλών για τη μεξικάνικη μαγειρική της Κάλο αποτέλεσε στην αρχή λόγο δυστυχίας και για τους δυο, ώσπου η Φρίντα να ανακαλύψει τα κρυμμένα μικρομάγαζα με μεξικάνικα είδη στο Νότιο Ντιτρόιτ. Παρ’ όλα αυτά, τα καλαθάκια του μεσημεριανού δεν έπαψαν ποτέ να φτιάχνονται με την ίδια καλλιτεχνική διάθεση. Μόνο που πλέον το περιεχόμενό τους έπρεπε να φτάνει τόσο για τον Ριβέρα όσο και για τους άνεργους μεξικανούς μετανάστες που χάζευαν τη δουλειά του και ήξεραν πως εκεί θα έβρισκαν σίγουρα κάτι να φάνε.

* * *

Δεν υπάρχει μέλλον χωρίς μνήμη: ο Ντιέγκο Ριβέρα, η Φρίντα Κάλο και ο Λέων Τρότσκι

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις από το dim/art

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

2 thoughts on “Φρίντα Κάλο, 1907-1954

  1. Παράθεμα: Η vintage φωτογραφική εκδοχή του εαυτού μας | dimart

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s