Πόζα nostra

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

kasidiaris1_h_596_355

Αν η πολιτική φτιάχνεται με λέξεις, συνθήματα και σλόγκαν, τότε σίγουρα το παλαιάς —και πάντως γαλάζιας— κοπής νόμισμα του «πολιτικού πολιτισμού», που κάποτε σηματοδότησε την ευχή για μια κουλτούρα συναίνεσης και ήπιας αντιπολίτευσης, δεν περνάει πια στην κοινοβουλευτική αγορά. Η Βουλή μέσα σε λίγους μήνες γέμισε από «δωσίλογους», «κρεμάλες», «χούντες», «πραξικοπήματα», «γουναράδικα», και ενδυματολογικές συστάσεις για τα «μπλουζάκια με παπαγαλάκια», τα «εξώπλατα» και τα «μαύρα ρούχα». Εδώ και αρκετό καιρό, η κοινοβουλευτική διαδικασία μοιάζει περισσότερο με μια σημειολογική «μάχη συμβόλων» παρά με ρητορικό αγώνα επιχειρημάτων και ιδεολογικό «πόλεμο θέσεων».

Αναμφισβήτητα, η είσοδος της Χρυσής Αυγής στο κοινοβούλιο εξώθησε τα πράγματα στα άκρα. Η κουλτούρα του μίσους και της μνησικακίας συνοδευμένη με το νεατερντάλειο λόγο των βουλευτών της ΧΑ εγκαινίασε μια αντιπαράθεση χωρίς κανόνες, κώδικες και όρια. Από κοντά, ακολούθησαν και οι ανεξέλεγκτα ψεκασμένοι «Ανεξάρτητοι Έλληνες» του Καμμένου, καθώς και ορισμένοι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ. Προσφάτως, μάλιστα, μάθαμε πως ένας υποψήφιος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, αντί να μαζεύει βότσαλα στις παραλίες, καλεί τους διαδικτυακούς φίλους του να συγκεντρώσουν «πέτρες, ρόπαλα, σίδερα, καδρόνια τούβλα, μάρμαρα, σχοινιά και αναπτήρες» για να πρωταγωνιστήσουν στο καυτό «κοινωνικό μέτωπο» του Σεπτεμβρίου. Το κοινοβούλιο, («ο ναός της Δημοκρατίας», που λέγανε οι παλιοί), γέμισε αίφνης με λούμπεν στοιχεία ενός κόσμου που βγήκε από τους σκοτεινούς υπόνομους της ημιμάθειας και της βαρβαρότητας για να διαχειριστεί την πιο βαθιά κρίση της χώρας.

Ξέρω τον δημοκρατικό αντίλογο: «μα αυτούς ψήφισε ο κόσμος». Και ποιος είπε πως δεν υπάρχει ένα ιδεολογικό και πολιτισμικό συνεχές ανάμεσα στο αντιπολιτικό φαντασιακό των συγκεκριμένων αντιπροσώπων και των ψηφοφόρων τους; Ίσα-ίσα, αυτό δημιουργεί και το πρόβλημα της «κρίσης αντιπροσώπευσης» στις σύγχρονες δημοκρατίες. Το ενδιαφέρον στοιχείο βέβαια στα νέα μιντιακά περιβάλλοντα της μετανεωτερικής δημοκρατίας είναι πως αυτή η «μάχη των συμβόλων» βγαίνει έξω από τα τείχη της Βουλής για να συνεχίσει «με άλλα μέσα» τη λειτουργία της στο facebook, στο twitter και, ευρύτερα, στα social media. Έτσι δίπλα στον γραβατωμένο χρυαυγίτη Κασιδιάρη που κραυγάζει και απειλεί μέσα στο κοινοβούλιο, υπάρχει και το δεύτερο μιντιακό ομοίωμά του: ο Κασιδιάρης με το «τατουάζ σβάστικα» που εμφανίζεται στην παραλία με τη Miss Τουρισμόςγια να προκαλέσει αμέσως μετά το αντανακλαστικό status του Πέτρου Τατσόπουλου. «Είναι όλοι τους βρώμικοι», δήλωνε, από την άλλη μεριά, η Ραχήλ Μακρή λίγο πριν πάει διακοπές με την οικογένειά της, απειλώντας παράλληλα —άραγε ποιον;— πως δεν θα είναι ξανά υποψήφια στις επόμενες εκλογές, μέσα σε ένα τόσο «βρώμικο πολιτικό κόσμο».

Ποιος είπε πως «τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις»; Ο Ουμπέρτο Έκο το είπε· σύμφωνοι. Μόνο που κι αυτός έδειξε πως η μιντιακή μηχανή εξακολουθεί να παράγει ειδήσεις και τον Αύγουστο.  Σήμερα, κάπου ανάμεσα στο κοινοβούλιο, στην παραλία και στο διαδίκτυο η «μάχη των συμβόλων» παίρνει μια νέα διάσταση. Φτιαγμένη με τα υλικά της «αμεσότητας», της «εγγύτητας», της σχεδόν σωματικής επαφής με τους πρωταγωνιστές, η «μάχη των συμβόλων» παράγει έναν διαφανή πολιτικό εαυτό: τον αδιάφθορο ήρωα της «κάθαρσης» που μάχεται, ακόμη και μέσα στο κατακαλόκαιρο, ενάντια στο διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα.

Ενίοτε, η παραμορφωμένη και δυσνόητη γραφή δυσκολεύει το λαϊκιστικό υποκείμενο να παρακολουθήσει την τελετουργία των «ομιλούντων σωμάτων». Και τότε, η μηρυκαστική δημοσιογραφία αναλαμβάνει τη μετάφραση : το τατουάζ, λέει το ρεπορτάζ για τον λουόμενο Κασιδιάρη, «απεικονίζει έναν αγκυλωτό σταυρό φτιαγμένο από μαιάνδρους και σε σχήμα V η αρχαιοελληνική λέξη «ΑΓΧΙΒΑΣΙΗΝ», η οποία χρησιμοποιήθηκε σε διάλογο του Χάιντεγκερ, Γερμανού φιλοσόφου και συμβούλου σε θέματα παιδείας της ναζιστικής Γερμανίας». Κάπως έτσι μαθαίνει το πλατύ κοινό και τον Χάιντεγκερ. (Και για να παραφράσω το παλιό ανέκδοτο : αυτός, δηλαδή, «πάνω» στον Κασιδιάρη είναι ο Χάιντεγκερ;)

kasidiaris_nazi

Αν σήμερα κάτι χαρακτηρίζει την άνοδο του νεοφασισμού είναι η πλήρης άρνηση και η απόρριψη όλων των πολιτισμικών διαμεσολαβήσεων που προϋπέθετε το κοινοβουλευτικό σύστημα, έτσι όπως το γνωρίσαμε από τη μεταπολίτευση και μετά. Η θλιβερή και αποτρόπαια σβάστικα ως από-ενοχοποημένο αρρενωπό τατουάζ του καλοκαιρινού ρεπορτάζ δείχνει πως, δίπλα στην αντισυστημική ρητορική της και τους επιθετικούς της τόνους της, η ΧΑ έχει κερδίσει και τη θεαματική θερινή της πόζα: την «πόζα μόστρα» της «κόζα νόστρα». Καλές βουτιές! Στα βαθιά, ελπίζω.

deep_blue_sea_by_mudukrull

Εδώ άλλες αναρτήσεις από τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

One comment

  1. Της Όλγας Σελλά από την «Καθημερινή»
    http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_09/08/2013_529467

    Μια σβάστικα στο μπράτσο

    Μέχρι τώρα έχουμε ανατριχιάσει πολλές φορές. Με τις «επιδόσεις» -φραστικές και πρακτικές- των βουλευτών της κοινοβουλευτικής ομάδας της Χρυσής Αυγής. Εντός και εκτός Βουλής. Στις «τοποθετήσεις» από τα έδρανα του Κοινοβουλίου ή στις μπρατσωμένες θέσεις στους δρόμους και στις πλατείες της Αθήνας. Ο αντίλογος ήταν κάθε φορά ηχηρός και πολλαπλός. Αυτή τη φορά, όμως, δεν ανατρίχιασα απλώς. Τρόμαξα. Κι όχι με κάτι που έκανε η Χρυσή Αυγή, αλλά με κάτι που έχει αποδέκτες όλους εμάς, και εκείνους που συμποσούνται στα δημοσκοπικά ποσοστά της και όλους εμάς. Τους απέναντι, όπως ισχυρίζονται πολλοί.

    Θα υπέπεσε στην αντίληψή σας με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, τον διαδικτυακό των social media, τον κουτσομπολίστικο, τον όποιον τέλος πάντων, η εμφάνιση του πλέον προβεβλημένου βουλευτή της κοινοβουλευτικής αυτής ομάδας με ένα μοντέλο δίπλα του από τη μία πλευρά και μ’ έναν αγκυλωτό σταυρό στο μπράτσο του, χαραγμένο και άσβεστο με τη μέθοδο του τατουάζ, στο άλλο μπράτσο του.

    Το πρόβλημα δεν είναι ούτε το ποια συνοδεύει – ή ποια τον συνοδεύει. Δικό της πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι ότι ότι όλο αυτό (με τον αγκυλωτό σταυρό μέσα!) προβάλλεται σαν ένα ακόμα ζευγάρι του life style στα αντίστοιχα site (σε έντυπα του είδους δεν το έχω δει, αλλά μπορεί και να υπάρχει). Το πρόβλημα δηλαδή είναι ότι δεν καταλαβαίνουμε, για μία ακόμη φορά, τι θεωρούμε -όλοι οι υπόλοιποι- ανώδυνο, τρυφερό, γλυκερό. Και ο αγκυλωτός σταυρός προβάλλεται (και φτάνει σε πάρα πολλούς αποδέκτες μέσω των καλωδίων) ως μια ακόμη «μόδα». Σαν να λέμε ότι φέτος φοράμε ριγέ βερμούδες ή μπαντάνα στο κεφάλι ή κρατάμε πολύχρωμες τσάντες.

    Τα λέει πολύ καλά ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Γιάννης Παπαθεοδώρου: «Ενίοτε, η παραμορφωμένη και δυσνόητη γραφή δυσκολεύει το λαϊκίστικο υποκείμενο να παρακολουθήσει την τελετουργία των “ομιλούντων σωμάτων”. Και τότε, η μηρυκαστική δημοσιογραφία αναλαμβάνει τη μετάφραση: το τατουάζ, λέει το ρεπορτάζ για τον λουόμενο Κασιδιάρη, “απεικονίζει έναν αγκυλωτό σταυρό φτιαγμένο από μαιάνδρους και σε σχήμα V η αρχαιοελληνική λέξη ΑΓΧΙΒΑΣΙΗΝ, η οποία χρησιμοποιήθηκε σε διάλογο του Χάιντεγκερ, Γερμανού φιλοσόφου και συμβούλου σε θέματα Παιδείας της ναζιστικής Γερμανίας…”. Αν σήμερα κάτι χαρακτηρίζει την άνοδο του νεοφασισμού είναι η πλήρης άρνηση και η απόρριψη όλων των πολιτισμικών διαμεσολαβήσεων που προϋπέθετε το κοινοβουλευτικό σύστημα, έτσι όπως το γνωρίσαμε από τη μεταπολίτευση και μετά. Η θλιβερή και αποτρόπαια σβάστικα ως απo-ενοχοποημένο αρρενωπό τατουάζ του καλοκαιρινού ρεπορτάζ δείχνει πως δίπλα στην αντισυστημική ρητορική της και τους επιθετικούς τόνους της, η Χρυσή Αυγή έχει κερδίσει και τη θεαματική θερινή της πόζα: την “πόζα μόστρα” της “κόζα νόστρα”». Συμφωνώ απολύτως. Και αναζητώ αντιδράσεις ουσιαστικές.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.