The Monuments Men

 Ο ταλαντούχος κύριος Clooney αναλαμβάνει να μεταφέρει στον κινηματογράφο τη σχεδόν άγνωστη ιστορία μιας ομάδας ηρώων της τέχνης

—της Μαρίας Τσάκος

Δεν αντιλαμβανόμαστε τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο ως μία από τις πιο μαζικές ένοπλες ληστείες έργων τέχνης στην ιστορία. Ούτε, από την άλλη πλευρά, ως ένα κυνήγι θησαυρού πρωτοφανές σε χρονική διάρκεια και γεωγραφική έκταση. Υπήρξε όμως και τα δύο αυτά.

Καθώς οι γερμανικές δυνάμεις προήλαυναν στις χώρες τις Ευρώπης, σάρωναν —κατ’ εντολήν πάντοτε του Χίτλερ— έργα τέχνης και πολιτιστικούς θησαυρούς κάθε είδους, από μουσεία, εκκλησίες, πανεπιστήμια αλλά και από σπίτια — Εβραίων, κυρίως, στους οποίους, άλλωστε, οι Ναζί δεν αναγνώριζαν το δικαίωμα της ιδιοκτησίας. Αριστουργήματα καλλιτεχνών όπως ο Johannes Vermeer,ο Michelangelo, ο Da Vinci ή ο Jan van Eyck, αλλά και έργα λιγότερο αναγνωρισμένων δημιουργών, πολύτιμα θρησκευτικά σκεύη, έπιπλα-αντίκες μεγάλης αξίας, σπάνια βιβλία, οτιδήποτε έπεφτε στα χέρια τους γινόταν λάφηρο πολέμου. Υπολογίζεται ότι συνέλεξαν πέντε εκατομμύρια τέτοια αντικείμενα, εκ των οποίων άλλα κατέληξαν στην οικία του Χέρμαν Γκαίρινγκ και άλλα σε διάφορες αποθήκες και κρυψώνες με απότερο προορισμό το μεγάλο μουσείο που φιλοδοξούσε να ιδρύσει ο Αδόλφος Χίτλερ.

Το πλιάτσικο είχε λάβει επικές διαστάσεις όπως είπε ο Αμερικάνος πρόεδρος, Στρατηγός Ντουάιτ Αιζενχάουερ σε ομιλία του στο Metropolitan Art Museum της Νέας Υόρκης το 1946: «[Σε] σπηλιές, σε ορυχεία και σε ορεινές κρυψώνες ανακαλύψαμε ότι ο Χίτλερ και η συμμορία του… είχαν αποθηκεύσει καλλιτεχνικούς θησαυρούς που υφάρπαξαν από τους δικαιούχους τους απ’ άκρη σ’ άκρη της κατακτημένης Ευρώπης».

Στο οπτικοποιημένο ηχητικό αρχείο ο Στρατηγός Αιζενχάουερ μιλάει για τους Monuments Men

Αυτοί στους οποίους αναφερόταν ο Αιζενχάουερ, εκείνοι που ανακάλυψαν και επιδόθηκαν στην προσπάθεια να επιστρέψουν στις πατρίδες τους τα πολιτιστικά αυτά κειμήλια, ήταν οι αποκαλούμενοι Monuments Men, οι 345 άνδρες και γυναίκες από 13 χώρες, που ανάμεσα στο 1943 και το 1951 (δηλαδή, έως και έξι χρόνια μετά το τέλος του πολέμου), δούλεψαν για το Πρόγραμμα των Συμμάχων για τα Μνημεία, τις Καλές Τέχνες και τα Αρχεία (Allies’ Monuments, Fine Arts and Archives Program ή «MFAA») και όργωσαν την Ευρώπη γι’ αυτόν το σκοπό.

Η ομάδα αυτή, όμως, —που την αποτελούσαν ένστολοι αρχιτέκτονες, ιστορικοί τέχνης, καλλιτέχνες, εκπαιδευτικοί κ.ο.κ— είχε και μία ακόμα αποστολή. Ένας άλλος σημαντικός ρόλος που διαδραμάτισαν κατά τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων ήταν η προστασία έργων τέχνης και μνημείων από τον αφανισμό — με την κυριολεκτική του έννοια. Πολύ συχνά, ο κίνδυνος προερχόταν από τις ίδιες τις αμερικάνικες συμμαχικές δυνάμεις, από τους τυφλούς βομβαρδισμούς και από τους στρατιώτες του πεζικού που είχαν πλήρη άγνοια της ιστορίας και του πολιτισμού του τόπου όπου επιχειρούσαν. Συνεπώς η ύπαρξη αυτής της ομάδας αποκτά ξεχωριστό ενδιαφέρον: Οι εντολείς τους ήταν ταυτόχρονα εμπνευστές και υποστηρικτές της αποστολής τους αλλά, την ίδια στιγμή, αποτελούσαν έναν από τους λόγους οι οποίοι την καθιστούσαν αναγκαία.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Αυτή η ιστορία, η ύπαρξη και ο ρόλος των Monument Men, δεν έγιναν γνωστές παρά πολλά χρόνια αργότερα χάρη, κυρίως, στην εκτεταμένη και πολυετή έρευνα και στα βιβλία του επιχειρηματία και συγγραφέα Robert M. Edsel: Το Rescuing Da Vinci (2006), το The Monuments Men: Allied Heroes, Nazi Thieves and the Greatest Treasure Hunt in History (2009) και το πιο πρόσφατο, που εκδόθηκε μόλις φέτος: Saving Italy: The Race to Rescue a Nation’s Treasures from the Nazis (στο οποίο αναφερθήκαμε στην πρόσφατη ανάρτηση του dim/art με τίτλο Αποστολή Εξετελέσθη).

Clooney-DamonΤο δεύτερο από τα παραπάνω βιβλία του Edsel ενέπνευσε τον George Clooney να γυρίσει την ταινία με τον ομώνυμο τίτλο The Monuments Men, η οποία δείχνει να αποτελεί για εκείνον ένα πολύ προσωπικό πρότζεκτ μιας και υπογράφει το σενάριο, τη σκηνοθεσία αλλά και κρατά έναν από τους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Η ταινία εστιάζει στην κούρσα ενάντια στο χρόνο που έκανε η ομάδα αυτής της ειδικής αποστολής προκειμένου να εντοπίσει τις κρυψώνες και να διασώσει τα έργα τέχνης από την εκδικητική μανία του Χίτλερ, ο οποίος, όταν κατάλαβε πως έχανε τον πόλεμο και προτού υποχωρήσουν οι κατοχικές δυνάμεις από τις πόλεις τις Ευρώπης, έδωσε εντολή στους στρατιώτες του να καταστρέψουν τους θησαυρούς που είχαν συγκεντρώσει και αποθηκεύσει.

Το επίσημο τρέιλερ της ταινίας κυκλοφόρησε μόλις πριν από λίγες μέρες και δείχνει να ακολουθεί τη φόρμουλα της κλασικής χολιγουντιανής περιπέτειας με πολλή δράση αλλά και την απαραίτητη δόση χιούμορ. Στηριγμένο στις πλάτες ενός επιτελείου πρωταγωνιστών πρώτου μεγέθους αλλά και με δεδομένο το ενδιαφέρον που παρουσιάζει αυτή η μέχρι πρότινος άγνωστη πτυχή του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου, το Monuments Men έχει ήδη διανύσει τη μισή απόσταση ως την εισπρακτική επιτυχία. Την καλλιτεχνική —ή, έστω, την ψυχαγωγική— του αξία, όμως, θα χρειαστεί να περιμένουμε λίγους μήνες ακόμα για να την αξιολογήσουμε.

Το Monuments Men, θα κάνει πρεμιέρα στις ΗΠΑ στις 18 Δεκεμβρίου και στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 9 Ιανουαρίου, ενώ στοιχεία για τη διανομή του στις ελληνικές αίθουσες δεν έχουν κυκλοφορήσει ακόμα. Σκηνοθεσία: George Clooney. Σενάριο: George Clooney, Grant Heslov. Πρωταγωνιστούν: George Clooney, Matt Damon, Cate Blanchett, Bill Murray, John Goodman.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Σινεμά < Κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.