Βαμμένα νύχια

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα Ρήματα

 article-2394548-1B4DFDA8000005DC-114_634x474

Το μανικιούρ της Έμα δεν άρεσε στην Έλενα. Μετά τον περιορισμό των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων στη Ρωσία, η σουηδέζα αθλήτρια ύψους Έμα Γκριν Τρεγκάρο επέλεξε να αγωνιστεί με τα νύχια της βαμμένα στα χρώματα του ουράνιου τόξου. Το χρωματικό σύμβολο της γκέι κοινότητας ενόχλησε τη ρωσίδα πρωταθλήτρια Έλενα Ισινμπάγιεβα, που σχολίασε το μανικιούρ με το δικό της τρόπο. «Είναι ασέβεια για τη χώρα μας, για τους πολίτες μας επειδή είμαστε Ρώσοι», είπε και συνέχισε: «’Ίσως είμαστε διαφορετικοί από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους και από τους ανθρώπους σε άλλες χώρες. Έχουμε τους νόμους μας που πρέπει να σέβονται όλοι. Απλώς προσπαθούμε να είμαστε ευσεβείς. Θεωρούμε τους εαυτούς μας σαν κανονικούς ανθρώπους, ζούμε οι άντρες με τις γυναίκες και οι γυναίκες με τους άντρες, έτσι μας έμαθε η ιστορία».

Η Ρωσία βαφτίζει το ρατσισμό «παράδοση» και την ενημέρωση «προπαγάνδα», ποινικοποιώντας διά νόμου τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το μείγμα του εκκλησιαστικού συντηρητισμού, της ανάπηρης δημοκρατίας και της «μάτσο» εικόνας του Πούτιν δημιουργεί μια ακραία ομοφοβική κουλτούρα, που προσφάτως μετράει το κόστος της με λιντσαρίσματα και ανθρώπινες ζωές. Παράλληλα, το Κρεμλίνο προσπαθεί να φιμώσει αυτούς/αυτές που υποστηρίζουν τα δικαιώματα των ΛΟΑΤ. Ο νόμος άλλωστε δεν αφορά την ίδια τη σεξουαλικότητα αλλά αφορά την «προπαγάνδα υπέρ των μη παραδοσιακών σεξουαλικών σχέσεων» ∙ και βεβαίως «προπαγάνδα» μπορεί να θεωρηθεί οτιδήποτε προάγει τη «λανθασμένη εντύπωση της κοινωνικής ισότητας παραδοσιακών και μη παραδοσιακών ερωτικών σχέσεων». (sic!)

Μετά τα μέτρα, ένα κοινό δίκτυο ακτιβιστών/τριών και αθλητών/τριών ενεργοποιούνται πλέον δημόσια, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στον ομοφοβικό αυταρχισμό. Κάπως έτσι, η Έμα Γκριν Τρεγκάρο αποφάσισε να βάψει τα νύχια της, παίζοντας με τα όρια του νόμου περί προπαγάνδας. «Όταν πρωτοήρθα στη Μόσχα», λέει, «το πρώτο πράγμα που είδα, ανοίγοντας τις κουρτίνες, ήταν ένα ουράνιο τόξο πάνω από την πόλη, και σκέφτηκα πως είναι πολύ καλό σημάδι». Το αντάρτικο μανικιούρ επενδυμένο με το χρώμα του ρώσικου ουρανού μετά την καταιγίδα φτιάχνει ένα αμφίσημο νόημα που μετεωρίζεται ανάμεσα στη διαμαρτυρία και στο προσωπικό ημερολόγιο. Λίγο αργότερα, η Τρεγκάρο «πόσταρε» τα πολύχρωμα νύχια της στο διαδίκτυο, για να «δείξει αυτό που σκέφτεται».

emma nails f

Στο βιβλίο της The managed Hand. Race, Gender and the Beauty Service Work (2010), η Miliann Kang εξηγεί πώς το μανικιούρ δεν είναι απλώς μια περιποίηση των νυχιών αλλά προϋποθέτει ταυτόχρονα μια σωματική εργασία, μια συναισθηματική διεργασία αλλά και μια εμπορευματοποιημένη διαδικασία στην «υπηρεσία» της δημόσιας εικόνας του εαυτού. Αποδομώντας την έννοια της «φυσικής ομορφιάς», η συγγραφέας δείχνει πώς τα νύχια συμμετέχουν με το δικό τους τρόπο στο «μανικιούρ της εικόνας» αλλά και στην κατασκευή του φύλου, της φυλής, της σεξουαλικότητας και άλλων πολιτισμικών ρόλων και στερεοτύπων στις συνθήκες του ύστερου καπιταλισμού.

article-2394548-1B4FA7C8000005DC-466_306x423Τι μπορεί λοιπόν να σημαίνει ένα μανικιούρ; Μερικές φορές, μπορεί να δείχνει τα όρια αλλά και την εξουσία της ομορφιάς. Μερικές άλλες φορές, μπορεί να δείχνει και τα όρια της δημοκρατίας. Σε ένα κόσμο όπου το σώμα αλλά και τα συναισθήματα έχουν αποκτήσει μια νέα «πολιτική οικονομία», τα πολύχρωμα νύχια της Έμα θα μας θυμίζουν πως το «μανικιούρ της εικόνας» εξελίσσεται πλέον σε μια νέα παράμετρο της δημόσιας σφαίρας – και, ειδικότερα, των δικαιωμάτων. Στη Ρωσία, ήδη μετά την καταδίκη των Pussy Riot αλλά και τις φυλακίσεις των γυμνόστηθων ακτιβιστριών φεμινιστριών, η μάχη για τη δημοκρατία έχει αποκτήσει μια ενσώματη διάσταση. Από την άλλη μεριά, ο ίδιος ο Πούτιν, κολυμπώντας ημίγυμνος στα ποτάμια, έχει βαλθεί να μας πείσει πως η πολιτική οικονομία των σωμάτων και των συναισθημάτων έχει εξελιχτεί σε κυρίαρχο ρητορικό τόπο της μετακομμουνιστικής συνθήκης. Είναι σίγουρο πως, ενόψει των χειμερινών Ολυμπιακών αγώνων του Σότσι, έχουμε να δούμε ακόμη πολλές τέτοιες εικόνες. Αρκεί να έχουμε στο μυαλό μας πως πάνω από το ρωσικό ουρανό άρχισαν ήδη να πετούν «μαύρα κοράκια με νύχια γαμψά». Και πως το ουράνιο τόξο αργεί να φανεί.

110913Putin_swimming

 

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από τη στήλη Ανώμαλα ρήματα < Παρμεβάσεις / παρεκβάσεις

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.