«18 ουίσκι, πρέπει να είναι ρεκόρ»

—το μυστήριο τού θανάτου τού Dylan Thomas

Πριν 3 μέρες έκλεισαν 60 χρόνια από τη μέρα που ο Dylan Thomas έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 39 ετών, στη Νέα Υόρκη. Ακόμη και μετά από τόσα χρόνια, τα ακριβή αίτια του θανάτου του εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο έρευνας και συζήτησης.

Τον εκδικήθηκε το πάθος του για το πιοτό και τους ξέφρενους ρυθμούς ζωής ή υπήρξαν άνθρωποι γύρω του εκείνη τη μοιραία περίοδο οι οποίοι ευθύνονται, τουλάχιστον ορισμένως, για τον πρόωρο θάνατό του;

Ο Jeff Towns, ένας από τους κορυφαίους παγκοσμίως ειδικούς στη ζωή και το έργο του Dylan Thomas, λέει: «Εξήντα χρόνια δε φτάνουν για να σβήσουν από τη μνήμη την τραγωδία της 9ης Νοεμβρίου 1953: τον πρόωρο και αδόκητο θάνατο ενός ποιητή και συγγραφέα που είχε τόσα ακόμα να δώσει — μάλιστα, είχε μόλις ξεκινήσει να δουλεύει πάνω σε κάτι εντελώς καινούργιο, ένα λιμπρέτο για όπερα του Stravinsky». Ο Igor Stravinsky συνέθεσε το έργο In Memoriam Dylan Thomas, το 1954.

Ο Thomas έφτασε στη Νέα Υόρκη —που έμελλε να είναι ο τελευταίος προορισμός της περιοδείας του— στις 20 Οκτωβρίου του 1953. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του επρόκειτο να λάβει μέρος στις πρόβες και τις ηχογραφήσεις του ραδιοφωνικού θεατρικού έργου που είχε γράψει, του Under Milk Wood, στο Poetry Centre του Μανχάταν.

Τον προηπάντησε η Elizabeth (Liz) Reitell και τον εγκατέστησε στο Chelsea Hotel. Η Reitell ήταν βοηθός του αμερικανού ατζέντη του και υπεύθυνη για την παραγωγή του Under Milk Wood. Ήταν επίσης ερωμένη του Thomas. Η υγεία του ήταν ήδη κλονισμένη. Είχε ιστορικό αναπνευστικών προβλημάτων, έκανε εισπονές και υπέφερε από γαστρίτιδα. Τις μέρες που ακολούθησαν την άφιξή του στη Νέα Υόρκη παρευρέθηκε σε τέσσερεις πρόβες και δύο παραστάσεις του έργου μέσα πέντε μέρες. Ο David N. Thomas, συγγραφέας του βιβλίου Fatal Neglect: Who killed Dylan Thomas? (2008) ισχυρίζεται ότι ο Thomas δυσκολευότανε να ανταποκριθεί στο βαρύ αυτό πρόγραμμα και ότι η φιλόδοξη Reitell «τον έβαζε να δουλεύει μέχρι εξοντώσεως».

Ο Thomas είχε γενέθλια στις 27 Οκτωβρίου αλλά ήταν τόσο αδύναμος που έφυγε πολύ νωρίς από το πάρτι των γενεθλίων του. Οι επόμενες μέρες πέρασαν αρκετά ήσυχα, ο Thomas έδωσε κάποιες διαλέξεις και στις 29 Οκτωβρίου παρευρέθηκε σε μια ποιητική βραδιά στο City College της Νέας Υόρκης. Μετά από αυτό είχε μερικές μέρες ανάπαυλας και αυτό του έδωσε την δυνατότητα να βγει και να διασκεδάσει επιδιδόμενος στις γνωστές του καταχρήσεις — εξ ου και ο Νοέμβριος τον βρήκε σε ακόμα χειρότερη κατάσταση. Όπως περιγράφει στο βιβλίο του ο David Thomas «ήταν επικίνδυνα αδύναμος και ευάλωτος στις λοιμώξεις».

Liz Reitell
Liz Reitell

Στις 3 Νοεμβρίου ο Thomas πέρασε σχεδόν ολόκληρη τη μέρα πίνοντας. Παρευρέθηκε σε δύο ραντεβού με την Reitell που όμως τελείωσαν νωρίς το απόγευμα, επέστρεψε στο δωμάτιο του και ξάπλωσε αλλά ξύπνησε τις μικρές ώρες και ξαναπήγε σε μπαρ. Όταν γύρισε στο ξενοδοχείο έκανε στην Reitell την περιβόητη εξομολήγηση —η οποία πρέπει να είχε μια δόση υπερβολής: «18 ουίσκι, πρέπει να είναι ρεκόρ». Όταν ξύπνησε την επόμενη μέρα παραπονέθηκε ότι δυσκολευότανε να αναπνεύσει. Βγήκαν με την Reitell αλλά μετά από δύο μπύρες ζήτησε να γυρίσουν πίσω γιατί δεν ένιωθε καλά. Κάλεσαν τον γιατρό Milton Feltenstein. Εκείνος του έδωσε ένα στεροειδές αλλά ο πόνος στο στομάχι και στις αρθρώσεις του εξακολούθησαν και ο γιατρός επέστρεψε λίγο αργότερα και του έδωσε και άλλα σκευάσματα. Ο Thomas έκανε ταραγμένο ύπνο με παραισθήσεις και για τον λόγο αυτό φώναξαν τον γιατρό για τρίτη φορά. Του έδωσε ηρεμιστικό. Σύμφωνα με τα αρχεία του νοσοκομείου, το ηρεμιστικό ήταν μια ασυνήθιστα μεγάλη ποσότητα θειικής μορφίνης η οποία αντενδείκνυται για ασθενή με αναπνευστικά προβλήματα και δεν είναι σύνηθες να χορηγείται για γαστρίτιδα ή αρθρίτιδα. Λίγο μετά την αναχώρηση του Feltenstein από το ξενοδοχείο ο Thomas έχασε τις αισθήσεις του. Μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο St. Vincent όπου έφτασε στις 1:58’ σε κομματώδη κατάσταση.

Δεν ανέκτησε ποτέ τις αισθήσεις του και κατέληξε στις 9 Νοεμβρίου 1953.

Ο Dylan Thomas διαβάζει το ποίημά του Do not go gentle into that good night

Λίγο μετά τον θάνατό του άρχισαν να κυκλοφορούν διάφορες φήμες σχετικά με τα αίτια του θανάτου του με την πλειοψηφία να προεξοφλεί πως είχε προκληθεί από το αλκοόλ. Κατά πάσα πιθανότητα αυτή η εντύπωση δημιουργήθηκε εξαιτίας του γεγονότος ότι κατά την εισαγωγή του στο νοσοκομείο η αρχική γνωμάτευση μιλούσε για «αλκοολική εγκεφαλοπάθεια».

Παρ’ όλα ταύτα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της νεκροψίας, κύριο αιτίο θανάτου ήταν μια πνευμονία με εγκεφαλική πίεση και λιπώδη διήθηση ήπατος να κατονομάζονται ως επιβαρυντικοί παράγοντες.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Thomas έπινε. Το κατά πόσον ήταν αλκοολικός ή όχι είναι υπό συζήτηση. Είναι επίσης πιθανό πως το τσιγάρο, το ποτό και γενικά ο ανθυγειινός τρόπος ζωής του, καθώς και το ότι είχε παραμελήσει τον εαυτό του, συνέβαλαν στον πρόωρο θάνατό του. Ο Jeff Towns λέει: «Αυτοί οι μύθοι είναι πλέον αδύνατον να καταρριφθούν στη συνείδηση του κόσμου αλλά πολλοί από τους φίλους και τους βιογράφους του αρνούνται ότι υπήρξε ο γυναικάς και ο πότης που θρυλείται πως ήταν. Δε θέλω να εξωραΐσω τη ζωή του αλλά είναι ώρα να αποκατασταθούν κάποιες αλήθειες».

Ο γιατρός Feltenstein είναι ένοχος για επαγγελματική αμέλεια. Η αδυναμία του να διαγνώσει τη λοίμωξη του αναπνευστικού από την οποία υπέφερε ο ασθενής του και τη σοβαρή αναπνευστική δυσκολία που εμφάνιζε, κάνουν τη χορήγηση μορφίνης —η οποία επιδείνωσε έτι περαιτέρω την κατάστασή του— τραγικά επιπόλαιο σφάλμα.

Ο Paul Ferris είναι συγγραφέας της βιογραφίας με τίτλο Dylan Thomas: The Biography. Εκεί υποστηρίζει πως η πραγματική αιτία θανάτου «είναι, με σχετική βεβαιότητα, η μεγάλη δόση μορφίνης –η οποία δημιούργησε οξεία αναπνευστική δυσκολία– και η συνεπακόλουθη έλλειψη οξυγόνου του εγκεφάλου εκείνα τα οποία έθεσαν σε τροχιά τη μοιραία αλληλουχία γεγονότων που οδήγησαν στο θάνατό του. Ήταν λάθος του Feltenstein, που τόσον ο ίδιος όσο και το νοσοκομείο απέκρυψαν».

Ο David N. Thomas κατακρίνει και τις πράξεις της Reitell αλλά και του καλλιτεχνικού πράκτορα του Thomas, John Brennin, που ήταν υπεύθυνος για τις εμφανίσεις του στην Αμερική.  Πέρα από το εξοντωτικό πρόγραμμα στο οποίο τον υπέβαλαν, ο Thomas στηλιτεύει την ολιγωρία της Reitell να καλέσει ασθενοφόρο όταν ο ποιητής έχασε επαφή με τον κόσμο, στο δωμάτιο του ξενοδοχείου. Επίσης κατηγορεί τον Brennin για αμέλεια απέναντι στον πελάτη του, τον οποίο, αν και είχε δει σε άσχημη κατάσταση στην τελευταία πρόβα του Under Milk Wood, δεν φρόντισε να αποδεσμεύσει από καμία από τις προγραμματισμένες εμφανίσεις του. Στο Fatal Neglect, συνοψίζει: «O John Brennin ήταν γνωστός για πολλά πράγματα. Και όμως, κατόρθωσε να μην είναι γνωστός ως ο άνθρωπος που συνετέλεσε ώστε να βρει πρόωρο και μοιραίο θάνατο ένας μεγάλος ποιητής, κερδίζοντας μάλιστα ο ίδιος και πολλά χρήματα ως συνέπεια».

Η σορός του Thomas διακομίστηκε στην Ουαλία και η κηδεία του έγινε στις 24 Νοεμβρίου στο Laugharne. Είναι θαμμένος στο νεκροταφείο της εκκλησίας τού St. Martin. Πάνω από τον τάφο του, ένας λευκός σεμνός σταυρός.

gravedylan

Ο Jeff Towns προσθέτει: «Όταν πέθανε, ο παλιός στενός φίλος του ποιητής Vernon Watkins, έγραψε έναν πρωτοπόρο επικήδειο για λογαριασμό των Times —ανυπόγραφα τότε, αναγνωρισμένο σήμερα ως ένα αριστουργηματικό πόνημα— ένα συγκινητικό εγκώμιο από έναν ποιητή σε έναν άλλον. Ο Vernon έγραψε αργότερα ότι η πραγματική τραγωδία στον θάνατο του Dylan Thomas ήτανε το ότι πέθανε. Δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο».

Κάθε χρόνο, την επέτειο του θανάτου του, η βρετανική Λέσχη Dylan Thomas καταθέτει στεφάνι στη Γωνία του Ποιητή που βρίσκεται μέσα στο Αββαείο του Westminster.

Η ζωή και το έργο του Dylan Thomas θα εορταστεί το 2014, στην επέτειο εκατό χρόνων από τη γέννηση του μεγάλου ποιητή.

Ο Ricard Burton διαβάζει από το Under Milk Wood

Πηγή: BBC Arts & Culture.  Μετάφραση για το dim/art: Μαρία Τσάκος

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Βιβλίο

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

 

 

 

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.