Τα ομηρικά ταξίδια του 2013

—της Μαρίας Κατσουνάκη—

Δεν είναι και λίγο. Σε μια χρονιά πολύ δύσκολη, γεμάτη ανατροπές, διαψεύσεις και μεγάλες αντιθέσεις, η Αθήνα φιλοξένησε δύο επικές σκηνικές αφηγήσεις. Δύο θεμελιακά, για την παγκόσμια γραμματεία, κείμενα, η «Οδύσσεια» και η «Ιλιάδα», παρουσιάστηκαν από το Εθνικό Θέατρο και το Φεστιβάλ Αθηνών σε σκηνοθεσία η πρώτη του Μπομπ Γουίλσον, η δεύτερη του Στάθη Λιβαθινού. Η κάθε παράσταση είχε το ύφος και την αυτοτέλειά της, τη δική της αισθητική κατεύθυνση, εξερευνούσε άλλες περιοχές του ομηρικού έργου. Από τη μία, το εικαστικό ταξίδι του Αμερικανού καινοτόμου και αβανγκαρντίστα δημιουργού. Από την άλλη, η σύνθετη, πεντάωρη σχεδόν, ανάγνωση με γνώμονα τη μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη, του γαλουχημένου στη Ρωσία Ελληνα σκηνοθέτη. Δύο διαφορετικοί κόσμοι· τυχεροί όσοι τους παρακολούθησαν. Ο Γιάννης Χουβαρδάς ως διευθυντής, τότε ακόμη, του Εθνικού Θεάτρου έκανε ένα σημαντικό βήμα σε μια χώρα και κυρίως σε μια πόλη που συρρικνωνόταν και αγωνιούσε για την επόμενη μέρα. Κάλεσε έναν καλλιτέχνη διεθνούς διαμετρήματος, αντισυμβατικό, πληθωρικό και ταυτόχρονα θαυμαστά οικονόμο στη σύνθεση εικόνων μέσα από τα εικαστικά, τον κινηματογράφο, το κόμικς, τη σύγχρονη τεχνολογία. Τολμηρό και καινοτόμο. Μέσα από το Εθνικό Θέατρο (με τους ηθοποιούς, τους τεχνικούς, τους ανθρώπους του) ο Μπομπ Γουίλσον έκανε το ανέφικτο εφικτό.

Το καλοκαίρι, στο Φεστιβάλ Αθηνών, ο Γιώργος Λούκος έδωσε τη δυνατότητα στον Στ. Λιβαθινό να δοκιμάσει το δικό του όραμα. Και ο αναγνωρισμένος Ρώσος μελετητής και κριτικός Ντιμίτρι Τρούμποτσκιν, ο οποίος είδε την παράσταση στην Πειραιώς 260, έγραψε: «Οι συντελεστές της Ιλιάδας δημιούργησαν μια από τις καλύτερες στο παγκόσμιο θεατρικό ρεπερτόριο σύγχρονες παραστάσεις μεγάλης φόρμας». Μιλάει με θαυμασμό για την αρμονία των 15 ηθοποιών μέσα σε μια περίπλοκη, όσο και ευφυή στη σύλληψη και εκτέλεση, παλέτα.

Η «Ιλιάδα» σε σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθινού
Η «Ιλιάδα» σε σκηνοθεσία του Στάθη Λιβαθινού

Η «Οδύσσεια» του Εθνικού Θεάτρου απέσπασε πρόσφατα το βραβείο Καλύτερης Παράστασης από το εξωτερικό που δόθηκε στην Ιταλία, στην 36η απονομή των βραβείων UBU, στο ιστορικό Piccolo Teatro. Η «Ιλιάδα» ταξίδεψε στο Αμστερνταμ, έχει προσκληθεί και σε άλλες χώρες, τα σχόλια είναι υμνητικά.

Ο Γουίλσον υπέγραψε ένα χάρμα οφθαλμών. Μια γιορτή αισθήσεων, με κομψότητα, φινέτσα, χιούμορ, εντυπωσιακή ακρίβεια κινήσεων, ρυθμική εναλλαγή φωτός και ζόφου. Ένα παραμύθι σκοτεινό, τόσο μακρινό και τόσο κοντινό στο κείμενο του Ομήρου. Ο Λιβαθινός είχε να κάνει με πόλεμο. Το δικό του παραμύθι ήταν σκονισμένο, ωμό, ρακένδυτο, φτωχό (αν και με πλούσια λάφυρα), φθονερό, με τη λαχτάρα της λείας και της εξουσίας, μοχθηρό και δυστυχές. Και όπως επισημαίνει και ο Τρούμποτσκιν: «Σε αυτόν τον πόλεμο οι Έλληνες συμπεριφέρονται σαν βάρβαροι και φαίνονται βάρβαροι: οι εξωτερικές τους διαφορές έχουν εξαλειφθεί». Στο άθροισμα των πολιτιστικών συμβάντων του 2013, τα ομηρικά έπη έχουν το δικό τους μερίδιο. Γιατί ήταν καλλιτεχνικοί άθλοι, με όγκο δουλειάς και προετοιμασίας.

Η  «Οδύσσεια» του Μπομπ Γούιλσον
Η «Οδύσσεια» του Μπομπ Γούιλσον

Στην «Οδύσσεια» (η πρεμιέρα δόθηκε Δεκέμβριο του 2012) τα σύνορα του κόσμου άνοιξαν, ξετυλίχτηκαν μπροστά μας θαυμαστές χώρες, ασυνήθιστα όντα, παράξενοι λαοί. Στην «Ιλιάδα», συνέβη το αντίθετο: «Τα γεγονότα είναι συμπιεσμένα από άποψη χώρου και το βλέμμα είναι καρφωμένο στο πεδίο μάχης κάτω από τα τείχη της Τροίας» (Τρούμποτσκιν).

Υπάρχει και ένας ακόμη λόγος που οι δύο παραστάσεις εγγράφονται στο 2013: Οι προσπάθειές μας είναι άλλοτε σαν των Τρώων άλλοτε σαν του Οδυσσέα. Πέφτουμε, σηκωνόμαστε, αρχίζουμε να έχουμε θάρρος και ελπίδες, ξαναπέφτουμε. Έως την επόμενη, άγραφη ακόμη, στροφή.

Πηγή: Η Καθημερινή

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Copy-paste

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.