Μεγάλες Προσδοκίες

—του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

Το πολιτικό ημερολόγιο αυτής της περιόδου σημαδεύτηκε από την «εξαφάνιση» του φυγά τρομοκράτη Χριστόδουλου Ξηρού και από το πόρισμα των εισαγγελέων για το «πάρτι» του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου. Με το δικό τους ιδιαίτερο τρόπο, τα δύο συμβάντα έδειξαν πως οι πρωταγωνιστές μιας άλλης εποχής είναι «ακόμη εδώ», απειλώντας τη σταθερότητα του πολιτικού συστήματος, στην κρίσιμη συγκυρία της ανάληψης της ευρωπαϊκής προεδρίας. Το πρώτο συμβάν επαναφέρει την απειλή της τρομοκρατίας, το δεύτερο επαναφέρει την παρακμή της διαφθοράς. Σε άλλη κλίμακα, ωστόσο, και με εντελώς διαφορετικές αποχρώσεις, οι τρομοκράτες και τα “golden boys” τροφοδοτούν το ίδιο πρόβλημα: τη μετατροπή της οικονομικής κρίσης σε πολιτική κρίση. Ο καινούργιος «εφιάλτης του αίματος» και το ξεφτισμένο «όνειρο στο χρήμα» απομειώνουν επικίνδυνα τις ελάχιστες, έστω, προσδοκίες της ελληνικής κοινωνίας για τις δήθεν καλύτερες μέρες που τάζουν οι πρόσκαιροι ταχυδακτυλουργοί και οι μελλοντικοί μάγοι.

Το ζητούμενο βέβαια δεν είναι να βουλιάξει η χώρα στις φαντασιώσεις αντίστασης των ένοπλων ομάδων που μπέρδεψαν την κοινωνική αλλαγή με τη δολοφονική βία ούτε στην αναβίωση ενός «μικρού ‘89», που θα στραγγαλίσει το ήδη αδρανοποιημένο τραπεζικό σύστημα από τα «καθαρά χέρια» των δικαστών. Το ζητούμενο είναι να υπάρξουν πολιτικά εργαλεία υπέρβασης της κρίσης που θα συμβάλλουν, με αποτελεσματικότητα, δημοκρατικότητα και διαφάνεια, στην ανανέωση της πολιτικής ζωής, σε μια κατεύθυνση, νέων συνειδητοποιήσεων αλλά και αναζητήσεων των φορέων εξυγίανσης, ανανέωσης και μεταρρύθμισης. Για να φτάσουμε όμως στο να σχεδιάσουμε αυτές τις εγγυήσεις, θα πρέπει πρώτα να έχουμε ορίσει τα εμπόδια και τα προβλήματα αυτής της πορείας, ακριβώς επειδή αυτά δεν είναι αμιγώς πολιτικά αλλά κυρίως πολιτισμικά.

Πρώτο πρόβλημα: η πόλωση. Εδώ και δεκαετίες το πολιτικό σύστημα έχει επενδύσει στην πόλωση∙ τόσο στην περίοδο του μεγάλου «δικομματισμού» όσο και στην τωρινή περίοδο του εφήμερου μικρού διπολισμού. Δεν έχει κανείς παρά να δει την πρόσφατη παραληρηματική ανακοίνωση της ΝΔ για τις «εγνωσμένες σχέσεις» του ΣΥΡΙΖΑ με την τρομοκρατία αλλά και τα ακατανόητα μισόλογα των υποστηρικτών του ΣΥΡΙΖΑ για «πολιτικούς κρατούμενους» και «καλοζωϊσμένους ανθρωποφύλακες». Η καραμπόλα της πόλωσης έφτασε τελικά σε δύο πολιτικά πρόσωπα: ο υπουργός κ. Δένδιας, εισηγητής του δόγματος «νόμος και τάξη», ποτέ δεν μας εξήγησε γιατί παραμονές της ευρωπαϊκής προεδρίας «έχασε» τον Ξηρό, και ο βουλευτής κ. Τατσόπουλος, που βρέθηκε πολιτικά άστεγος από ατύχημα, δεν μας εξήγησε γιατί συντάχθηκε με ένα κόμμα, που έχει μπλέξει τα πολιτικά δικαιώματα με τους εχθρούς της δημοκρατίας. Στις ανακοινώσεις των κομμάτων τους, επικράτησε μια πόλωση που δεν απαντάει στο πραγματικό πρόβλημα της θωράκισης της δημοκρατίας αλλά στη δημιουργία εντυπώσεων. Φαντάζομαι πως ο  κ. Δένδιας θα συνεχίζει στο εξής να ψάχνει τον Ξηρό κόβοντας τις άδειες των κρατουμένων και ο κ. Τατσόπουλος θα αρχίσει και πάλι να διαμαρτύρεται δημοσίως για το σταλινισμό, στα στέκια της «μισής Αθήνας».

Δεύτερο πρόβλημα: η έλλειψη μεταρρυθμιστικού προγραμματισμού. Σε όλες τις προηγούμενες δεκαετίες, ένα από τα βασικά προβλήματα της χώρας ήταν η σύνδεση του «μαύρου χρήματος» με το «πολιτικό χρήμα»∙ μια σύνδεση που διαπερνούσε τα κόμματα, τους θεσμούς αλλά και το ίδιο το αντιπροσωπευτικό σύστημα, στο οποίο επένδυαν τα συμφέροντα τους οι ψηφοφόροι. Αυτό το πολιτικό σύστημα ήταν τελείως ανέτοιμο να αντιμετωπίσει μια κρίση τέτοιας εμβέλειας, χωρίς να πραγματοποιήσει στοιχειώδεις αλλαγές για τη μεταρρύθμισή του. Σήμερα, αρκετά χρόνια μετά την έναρξη της κρίσης, βρισκόμαστε μπροστά σε συμπτώματα που όχι μόνο αδρανοποιούν τη ροπή προς τις αλλαγές αλλά εξακολουθούν να συγκαλύπτουν τις παλαιοκομματικές συνήθειες. Τα κομματικά επιτελεία δουλεύουν πυρετωδώς για να δουν ποια από τα «χρυσά παιδιά» του καραμανλισμού και του παπανδρεϊσμού θα καούν, παρά για να επεξεργαστούν ένα σχέδιο απεξάρτησης της πολιτικής από τα τραπεζικά «τοξικά και απόβλητα».

Τρίτο πρόβλημα: η εθνική εσωστρέφεια και αναδίπλωση. Λίγες μόνο ώρες μετά την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας, ο ελληνικός τύπος γέμισε με γραφικά ρεπορτάζ. Κάποιοι θυμήθηκαν την «αγία οικογένεια» των Ξηρών και κάποιοι άλλοι τα έργα και τις ημέρες των τραπεζιτών στις εξέδρες του Παναθηναϊκού. Το ευρωπαϊκό κεφάλαιο της ελληνικής προεδρίας εξαντλήθηκε μέσα σε μερικά εικοσιτετράωρα, αφού η πολιτική επέστρεψε μιντιακά στη γνώριμη Ελλάδα της κρίσης. Την ώρα που ο διεθνής τύπος παρακολουθεί τις ελληνικές πρωτοβουλίες για ένα εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης, το ελληνικό πολιτικό σύστημα επιλέγει την παρακμή και το ριμέικ της δεκαετίας του ’90.

Τόσα πολλά λάθη μέσα σε τόσες λίγες μέρες δεν μπορεί να είναι απλώς σύμπτωση. Είναι ίσως ένα ακόμη σημάδι ότι το παλιό δεν έχει ακόμη πεθάνει και το καινούργιο ακόμη δεν έχει γεννηθεί. Μόνο που είμαστε υποχρεωμένοι να ζήσουμε ταυτόχρονα αυτή τη «διπλή στιγμή» της μετάβασης, χωρίς ψευδαισθήσεις για το ότι οι μεγάλες προσδοκίες δημιουργούν τελικά και μεγάλες αυταπάτες.

 * * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.