Ένα βιολί για πούλημα

10446626_10204116467491588_1801653591064686908_n
—της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου—

Η είδηση ακούστηκε στις αρχές Ιουνίου του 2014 παντού και από όλα τα διεθνή μέσα: ένα ακόμα θρυλικό βιολί Στραντιβάριους, που ανακαλύφθηκε πρόσφατα, επρόκειτο να βγει σε πλειστηριασμό από τον οίκο Christie’s. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, η αναμενόμενη τιμή που επρόκειτο να πιάσει ήταν από επτάμισι έως δέκα εκατομμύρια δολάρια. Λίγο αργότερα δημοπρατήθηκε. Και πόσο πουλήθηκε;

Η απάντηση, μετά από λίγη ιστορία.

Τα Στραντιβάριους

Τα βιολιά είναι, κατ’ αρχάς, από τα ομορφότερα αντικείμενα στον κόσμο. Ακαταμάχητα. Εξ ορισμού κομψοτεχνήματα – η λεπτή τους κατασκευή, οι καμπύλες των επιφανειών τους, οι διαφορετικοί χρωματικοί τόνοι των ποικίλων ξύλων – και φυσικά οι ασύλληπτες ηχητικές τους δυνατότητες: ο ήχος του Θεού ή ο ήχος του Διαβόλου. Και ο άνθρωπος που από τα χέρια του βγήκαν τα τελειότερα βιολιά με την πιο έντονη προσωπικότητα στην ιστορία ήταν ο διάσημος ακόμα και στον καιρό του τεχνίτης από την Κρεμόνα Αντόνιο Στραντιβάρι.

10448789_10204116467291583_8884287068644842777_n

Τα περισσότερα από τα περίπου 650 Στραντιβάριους (βιολιά, βιόλες και βιολοντσέλα) που υπάρχουν σήμερα βγήκαν από τα χέρια του στα τέλη του 17ου και αρχές του 18ου αιώνα. Ο Στραντιβάρι (1644-1737) πειραματίστηκε πολλά χρόνια με τα ξύλα, τα βερνίκια και τις διαστάσεις ώσπου να πετύχει τον ήχο που επιθυμούσε. Μερικές εμφανείς αλλαγές που επινόησε ο Στραντιβάρι, σε σχέση με τα βιολιά του μεγάλου δασκάλου του, του Αμάτι, ήταν οι μικρότερες καμπύλες στη μέση του ηχείου και το μεγαλύτερο μήκος στα «S», δεξιά κι αριστερά από τον καβαλάρη των χορδών. Τα «Στραντ» ξεχωρίζουν επίσης για το βαθύ κοκκινωπό βερνίκι τους, που εκτός από ιδιαιτερότητα στην εμφάνιση, προσθέτει και στην ικανότητα αντήχησης του ξύλου. Κάθε Στραντιβάριους είναι σήμερα γνωστό με το όνομα του πρώτου μεγάλου βιολιστή που το απέκτησε. Ένα μόνο κομμάτι δεν πρόσφερε ποτέ για πώληση ο Στραντιβάρι, αλλά επέλεξε να το κρατήσει για πάντα κοντά του: εκείνο που ονόμασε «Μεσσία».

Η Νεοϋορκέζα κληρονόμος και το Κρόιτσερ

10006638_10204116467771595_2861583329840909240_nΤο 1920, η σύζυγος του Αμερικανού μεγιστάνα του χαλκού και γερουσιαστή Ουίλιαμ Α. Κλαρκ έστειλε από το Παρίσι στη δεκατριάχρονη κόρη της Υγκέτ ένα τηλεγράφημα που έλεγε: «Επιστρέφουμε. Σου έχουμε αγοράσει το πιο εκπληκτικό βιολί στον κόσμο».

Ήταν αλήθεια. Επρόκειτο για ένα Στραντιβάριους των αρχών του 18ου αιώνα, γνωστό ως «Κρόιτσερ», από το όνομα του Γάλλου βιολιστή και συνθέτη Ροντόλφ Κρόιτσερ που πρώτος το αγόρασε από τον Στραντιβάρι και το κράτησε σε όλη του τη ζωή. Έναν αιώνα μετά το θάνατό του, το βιολί βρέθηκε στα χέρια της οικογένειας Κλαρκ, που αργότερα απέκτησε επίσης και άλλα Στραντιβάριους – μεταξύ αυτών, το «Κουαρτέτο του Παγκανίνι», ένα σετ τεσσάρων εγχόρδων.

Η νεαρή Υγκέτ μεγάλωσε, παίζοντας πότε-πότε και λίγο βιολί, και έγινε η πάμπλουτη κληρονόμος της οικογενειακής περιουσίας, και επίσης, με τον καιρό, όλο και πιο μυστηριώδης και αποτραβηγμένη από τον κόσμο. Πέρασε τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής της, κατόπιν δικής της επιλογής, σε ένα νοσοκομείο της Νέας Υόρκης. Στο διάστημα αυτό, οι θησαυροί που είχε συλλέξει η οικογένειά της παρέμεναν κλειδωμένοι σε σκοτεινές ντουλάπες σε κάποια από τα πολλά διαμερίσματα της Υγκέτ στο Μανχάταν. Το 2011, η Υγκέτ πέθανε – 104 ετών. Ανάμεσα στα πολύτιμα αντικείμενα που βρέθηκαν στην κατοχή της, ήταν και το Κρόιτσερ. Αυτό, μαζί με έναν Μονέ και έναν Ρενουάρ ανέλαβε να δημοπρατήσει ο οίκος Christie’s.

Και μετά;

1560515_10204116467251582_2884683147568886520_nΠρώτα απ’ όλα, έπρεπε να ταυτοποιηθεί το βιολί: όπως εύκολα μπορεί να φανταστεί κανείς, υπάρχουν ακόμα και Στραντιβάριους «μαϊμού». Η εξακρίβωση της γνησιότητας γίνεται με τη ακτινολογική εξέταση των δακτυλίων του ξύλου, που αποτελούν ένα είδος δακτυλικού αποτυπώματος για τα όργανα. Διαπιστώθηκε έτσι ότι οι δακτύλιοι ήταν ίδιοι με άλλα τέσσερα Στραντιβάριους της δεκαετίας του 1730: όλα τους είχαν φτιαχτεί από το ίδιο δέντρο.

[Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι το 2011, μια ομάδα επιστημόνων ανέλαβε να αναλύσει με κάθε λεπτομέρεια, με τη βοήθεια ακτίνων Χ και αξονικών τομογράφων την κατασκευή ενός άλλου διάσημου Στραντιβάριους, του Μπετς, κατασκευής του 1704, που κατέχει η Βιβλιοθήκη του Κονγκρέσου, με σκοπό τα ευρήματα να χρησιμοποιηθούν ως «συνταγή» για τη μαζική κατασκευή αντίστοιχα ποιοτικών βιολιών, σε πολύ χαμηλότερη τιμή. Η τύχη του project παραμένει άγνωστη.]

Η προκαταρκτική δημοπρασία για το Κρόιτσερ ξεκίνησε στις 6 Ιουνίου 2014. Κατόπιν, στις 19 και τις 20 του μήνα θα έδιναν τις προσφορές τους όσοι υποψήφιοι αγοραστές αποδείχθηκαν αρκετά σοβαροί.

Η δημοπρασία όντως έγινε.

Και το Κρότσερ δεν πουλήθηκε.

Δεν βρέθηκε αγοραστής να προσφέρει το ποσό που προσδοκούσαν τόσο ο οίκος όσο και οι ιδιοκτήτες.

Ένα Στραντιβάριους σχεδόν 300 ετών περιμένει ακόμα εκεί.

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Ποικίλα (επίκαιρα)

Το dim/art στο Facebook
Το dim/art στο Facebook

 

 

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.