The Million Dollar Quartet

Μια φευγαλέα ματιά στο τέλος της αθωότητας

—του Γιώργου Θεοχάρη—

Τρίτη, 4 Δεκεμβρίου, 1956. Στο στούντιο της Sun Records, στο Memphis του Tennessee, είναι να ηχογραφήσει σήμερα ο Carl Perkins (1932-1998). Έχει μόλις γνωρίσει την πρώτη του μεγάλη επιτυχία με το “Blue Suede Shoes” και δεν κρατιέται. Μαζί του θα παίξουν τα αδέρφια του, Clayton και Jay, και ο ντραμίστας W.S. Holland. Ο Sam Phillips, ο εταιρειάρχης, έχει φωνάξει και τον Jerry Lee Lewis (γεν. 1935) να παίξει πιάνο στην ηχογράφηση για να αποκτήσει περισσότερο νεύρο το σχήμα. Ο Jerry ανήκει κι αυτός στην εταιρεία, αλλά ακόμα δεν έχει κάνει όνομα έξω από το Memphis. Από νωρίς στο στούντιο βρίσκεται και ο Johnny Cash (1932-2003), παιδί της Sun Records κι αυτός, με κάποιες κάντρι επιτυχίες ήδη στο ενεργητικό του, γιατί θέλει να ακούσει τα καινούργια του Carl από πρώτο χέρι. Κατά το μεσημέρι αρχίζει η ηχογράφηση. Όλα βαίνουν καλώς.

cash sun records

Γραφεία και στούντιο της Sun Records, στο Memphis του Tennessee, δεκαετία 1950

Κάποια στιγμή το απόγευμα περνάει από το στούντιο ο Elvis Presley (1935-1977) για να πει ένα γεια στο παλιό του αφεντικό (έχει πλέον αφήσει την Sun Records και ήδη ηχογραφεί για λογαριασμό ενός δισκογραφικού κολοσσού, της RCA.) Τον συνοδεύει μία φίλη του, η Marilyn Evans (περισσότερα γι’ αυτήν παρακάτω). Ο Elvis, αφού τα λέει πρώτα με τον Phillips, ζητάει να ακούσει ό,τι έχει ήδη ηχογραφηθεί, και βρίσκει το υλικό εξαιρετικό. Μια που βρίσκεται εκεί, μπαίνει στο στούντιο να χαιρετήσει τον κόσμο. Ο Johnny τον ακολουθεί. Κι έτσι βρίσκονται συγκυριακά στον ίδιο χώρο τέσσερις εικοσάρηδες ανερχόμενοι τραγουδιστές και συνθέτες, τέσσερις μελλοντικοί θρύλοι οι οποίοι έμελε να παίξουν σημαντικό ρόλο στην αμερικάνικη (και παγκόσμια) μουσική σκηνή στο δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα.

samprestoampex

Sam Phillips

Όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους. Χαιρετούρες, αστειάκια, γέλια. Και όργανα μουσικής τριγύρω. Φυσικό κι επόμενο είναι κάποια στιγμή να κάνουν αυτό που ξέρουν καλύτερα: να παίξουν και να τραγουδήσουν. Ο Elvis κάθεται στο πιάνο, ο Carl πιάνει την κιθάρα κι αρχίζουν. Οι υπόλοιποι σιγοντάρουν. Ο παραγωγός —όχι όποιος κι όποιος: ο τραγουδιστής, συνθέτης, μουσικός και κινηματογραφικός παραγωγός που έγινε γνωστός ως «Cowboy» Jack Clement— σκέφτεται ότι θα ήταν ανόητος ν’ αφήσει τη στιγμή να πάει χαμένη και –σοφά ποιών– πατάει το “rec”.

clement_j-770x437

«Cowboy» Jack Clement

Ο Phillips, που παρακολουθεί πίσω από το τζάμι, κάνοντας ακριβώς την ίδια σκέψη, τηλεφωνεί στη Memphis PressScimitar, την τοπική εφημερίδα, και περιγράφει την κατάσταση. Σε λίγο καταφτάνουν ένας καλλιτεχνικός συντάκτης, ονόματι Bob Johnson, κι ένας φωτογράφος. Την άλλη μέρα, η εφημερίδα θα δημοσιεύσει τη διάσημη φωτογραφία με τον Elvis στο πιάνο και τους άλλους τρεις να τον πλαισιώνουν όρθιοι (η φωτογραφία, πριν το photosphop της εποχής, έδειχνε και τη Marilyn να κάθεται πάνω στο πιάνο) ως εικονογράφηση άρθρου με τίτλο “The Million Dollar Quartet”. Καλή δημοσιότητα.

marilyn_evans_million_dollar_quartet

Jerry Lee Lewis, Carl Perkins, Elvis Presley, Johnny Cash, Marilyn Evans, 4/12/1956.
Αυτή είναι η πλήρης φωτογραφία· στη δημοσιότητα δόθηκε χωρίς τη Marilyn, όπως φαίνεται στο εξώφυλλο αυτής εδώ της ανάρτησης.

Η Marilyn Evans στα 71 της
Η Marilyn Evans στα 71 της

[Ανοίγω εδώ μια παρένθεση για την Marilyn Evans. Την ιστορία, λένε, τη γράφουν οι νικητές. Έχουμε, παρ’ όλα αυτά, διαβάσει ουκ ολίγες εκδοχές και από τους ηττημένους. Εκείνοι που δεν λένε σχεδόν ποτέ τίποτα είναι οι αφανείς κομπάρσοι, όσοι έζησαν τα γεγονότα, όντας στο περιθώριο, χωρίς καμία δυνατότητα παρέμβασης στα τεκταινόμενα. Κομπάρσοι στο έπος, αλλά πρωταγωνιστές στο “δράμα” του δικού τους μικρόκοσμου. Αυτό που οι ιστοριογράφοι ονομάζουν “μικροϊστορία” είναι συνήθως απείρως πιο διαφωτιστικό από τα επίσημα ντοκουμέντα, σε ό,τι αφορά την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Η Marilyn Evans, λοιπόν, θα μείνει στην ιστορία ως η πλέον άσημη φιλενάδα του Elvis. Γνωρίστηκαν στο Las Vegas. Εκείνη 19 χρονών· εκείνος 21. Εκείνη χορεύτρια, μέλος του μπαλέτου στο κλάμπ του New Frontier Casino· εκείνος στην πρώτη του εμφάνιση στο –καταστροφικό για τον ίδιο– καζινοβασίλειο. Φλέρταραν, βγήκαν, διασκέδασαν. Πολιτισμένα πάντα – αθώοι γαρ ακόμα. Μετά το τέλος των εμφανίσεών του, ο Elvis κράτησε τηλεφωνική επαφή μαζί της. Λίγο αργότερα της πρότεινε να πάει στο Memphis να τη φιλοξενήσει για μια βδομάδα. Δέχτηκε. Έμεινε στο σπίτι του, αλλά –λέει η ίδια– ποτέ δεν κοιμήθηκαν μαζί. Φίλοι ήταν, φίλοι παρέμειναν. Για μια βδομάδα δηλαδή, γιατί μετά χάθηκαν. Εκείνη την Τρίτη, 4/12/1956, ο Elvis την πήρε μαζί του στο στούντιο. Στην ηχογράφηση, μάλιστα, ακούγεται να παραγγέλνει  το “End of the Road” (κι ο Jerry –άλλο που δεν ήθελε– της κάνει το χατίρι). Το εντυπωσιακό με την περίπτωσή της είναι ότι ποτέ δεν μίλησε γι’ αυτή την εμπειρία (όχι μόνο για την παρουσία της στην  απρόσμενη μουσική συνάντηση των τεσσάρων, αλλά ούτε για τη γνωριμία της με τον Elvis γενικότερα). Αν όχι περίεργο, σίγουρα ασυνήθιστο. Αργότερα σπούδασε κλασικό χορό, έκανε μιαν αξιοπρεπή καριέρα ως χορεύτρια (αλλά και ως διευθύντρια του Fresno Ballet για 13 χρόνια), παντρεύτηκε, χήρεψε, ξαναπαντρεύτηκε, έκανε έναν γιο – νορμάλ πράγματα, μακριά από τη δημοσιότητα. Άλλες στη θέση της θα έγραφαν τουλάχιστον ένα βιβλίο αναμνήσεων από εκείνη τη βδομάδα. (Διόρθωση: άλλες έκαναν ακριβώς αυτό για πολύ λιγότερο διάστημα από μια βδομάδα.) Όταν τη βρήκε ένας δημοσιογράφος τής Chicago Tribune το 2008, του είπε ότι δεν θεωρούσε το περιστατικό άξιο σχολιασμού. Ήταν παιδιά τότε. Εκείνη τη βδομάδα γυρνούσαν με τις μηχανές, έβλεπαν νοικιασμένες ταινίες, έβγαιναν για φαγητό. Πολυτέλειες μεν για τα δεδομένα της, αλλά τίποτα το αξιομνημόνευτο. Για το απόγευμα στο στούντιο της Sun Records είπε ότι είχε περάσει όμορφα, αν και αυτή η μουσική δεν ήταν του γούστου της – εκείνης της άρεσε η κλασική. Για τον Elvis είπε ότι ήταν ευγενέστατος και ότι της φέρθηκε σαν κύριος. Όταν ο δημοσιογράφος δήλωσε έκπληκτος από τη συνολική της αντιμετώπιση αυτής της για πολλούς μοναδικής ευκαιρίας, του είπε: «Για κάποιους, ο χορός της αποφοίτησης από το γυμνάσιο είναι η σημαντικότερη στιγμή της ζωής τους. Ο δικός μου χορός αποφοίτησης ήταν καλός, αλλά πολλά από αυτά που συνέβησαν έκτοτε ήταν καλύτερα».  Όσο για την ηχογράφηση, ούτε που την είχε ακουστά – ο δημοσιογράφος την έβαλε να την ακούσει για να τη σχολιάσει και να διευκρινίσει ποιος λέει τι. Πάντως, της άρεσε αυτό που άκουσε. Στη φωτογραφία που συνοδεύει τη συνέντευξη,  η κυρία Marilyn Knowles-Riehl (το γένος Evans) είναι 71 ετών και δείχνει σε πολύ καλή φυσική κατάσταση κι ευτυχισμένη. (Αν με ρωτήσετε –καίτοι δεν έχετε λόγο να το κάνετε–, δραματουργικά μιλώντας, αυτή η Marilyn έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Θα ήθελα κάποτε να ακουστεί και η δική της αφήγηση – ως μυθοπλασία έστω.) Κλείνω την παρένθεση με μια μεγάλη υπόκλιση τόσο στο κορίτσι που κάθεται πάνω στο πιάνο όσο και στην ηλικιωμένη κυρία που θεωρεί ότι η ζωή του καθενός είναι κάτι παραπάνω από ένα πυροτέχνημα.]

Υπήρχε όμως και η ηχογράφηση. Ο Phillips ήταν έμπορος, αλλά δεν κάνανε τέτοια τότε. Οι ταινίες μπήκαν στο αρχείο, παράπεσαν, ξεχάστηκαν. Μόλις το 1981 κυκλοφόρησε από την εταιρεία που είχε αγοράσει τον κατάλογο της Sun Records ένας δίσκος με τίτλο “The Million Dollar Quartet”, ο οποίος περιλάμβανε 17 κομμάτια από εκείνο το ευτυχές αντάμωμα· το 1987 κυκλοφόρησε ένας διπλός δίσκος με 41 κομμάτια· τέλος, το 2006 (στην 50η επέτειο) κυκλοφόρησε ένα CD με 47 κομμάτια (δηλαδή, με άπαντα τα ευρισκόμενα) και με τη χρονική σειρά που παίχτηκαν, με έξτρα υλικό που προέκυψε από το προσωπικό αντίγραφο του Elvis, ο οποίος το είχε φυλάξει στο αρχείο του. (Δεν πρέπει να πάει ο νους μας στο κακό με τη σπουδή της αρχειοθέτησης: ποιος δεν θα ήθελε να έχει ηχογραφημένες αναμνήσεις από ένα ωραίο απόγευμα με φίλους;)

16

 Elvis Presley, Johnny Cash, Marilyn Evans

Τώρα, μη φανταστείτε ότι η απόλυτη έκδοση περιλαμβάνει 47 τραγούδια. Το όλο άκουσμα μοιάζει περισσότερο με μια παρέα που χαζολογάει και περνάει καλά. Αρχίζουν ένα τραγούδι, το παρατάνε και πιάνουν άλλο, τους πιάνουν τα γέλια, ακούγονται παραγγελιές, κόσμος μπαίνει και βγαίνει, χαιρετιούνται. Τίποτα στημένο. Ο τυχερός παρευρισκόμενος Bob Johnson γράφει στο άρθρο που δημοσιεύτηκε την επόμενη μέρα ότι η όλη κατάσταση του θύμισε παρέα σε γλέντι που τραγουδάει ό,τι της κάνει κέφι, χωρίς πρόγραμμα και χωρίς συνέπειες.

1956-instudio082

 Elvis Presley, Sam Phillips

Βέβαια, το ταλέντο περισσεύει και είναι πολλαπλασιασμένο επί τέσσερα, οπότε και κάνοντας πλάκα καλά τα λένε. Τραγουδάνε κυρίως κάντρι, μπλουζ και γκόσπελ. Και χριστουγεννιάτικα. Και ροκ εν ρολ, αλλά όχι τόσα όσα θα περίμενε κανείς από τους “σατανάδες”. (Ειδικά οι επιλογές του Elvis κάθε άλλο παρά αναμενόμενες είναι από τον φερόμενο ως νούμερο ένα διαφθορέα της αμερικάνικης νεολαίας.) Και όλοι τους τα ξέρουν μια χαρά τα παραδοσιακά – αυτά τους έθρεψαν. Πρώτη φωνή σχεδόν σε όλα, ο Elvis. Πολλά είναι τα ντουέτα του Elvis με τον Jerry. O Carl μπαίνει μπροστά μόνο σε ένα, στο “Keeper of the Key”. Πιάνο παίζει κυρίως ο Jerry (κι όταν προς το τέλος αρχίζει τα δικά του τα τρελά, οι υπόλοιποι δεν μπορούν να τον ακολουθήσουν και τα παρατάνε). Η φωνή του Johnny κυριολεκτικά δεν ακούγεται, αλλά ο ίδιος γράφει στην αυτοβιογραφία του ότι αυτό οφείλεται στο ότι ήταν πιο μακριά από τους άλλους από το μικρόφωνο. (Κατά την ταπεινή μου γνώμη ο μέγας, αλλά χαμηλών τόνων, Johnny Cash ήταν πιο μακριά από τους άλλους ως χαρακτήρας.)

 

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι εκείνη η τυχαία συνάντηση των τεσσάρων ήταν μια ευτυχής συγκυρία, κυρίως για τους παρευρισκόμενους, τους φανατικούς θαυμαστές τους και τους μελετητές της δουλειάς τους . Για μας τους υπόλοιπους , αυτή η ηχογράφηση δεν έχει μεγάλη καλλιτεχνική αξία, αλλά έχει αντιστρόφως ανάλογη ιστορική και κοινωνιολογική σπουδαιότητα. Με τον Elvis ήδη μεγάλο όνομα, αλλά ακόμα φυσιολογικό και προσγειωμένο – και προς στιγμήν απαλλαγμένο από το ολέθριο (από κάθε άποψη) σφιχταγκάλιασμα εκείνου του απερίγραπτου ατζέντη του, του συνταγματάρχη Parker· με τον Carl στα πάνω του, ν’ απολαμβάνει τις πρώτες στιγμές δόξας· με τον Jerry, άσημο ακόμα, στα ντουζένια του· με τον Johnny, την ήρεμη δύναμη, μαζεμένο – όπως πάντα: μια εικόνα αθωότητας κι ελπίδας για το μέλλον. Κοιτώντας σήμερα προς τα πίσω, η εικόνα μοιάζει παραπλανητική: τα πράγματα τελικά δεν πήγαν όσο καλά θα περίμενε κανείς (ή πήγαν ακριβώς όπως θα περίμενε κανείς – κλασικό δίλλημα: ήταν μισοάδειο ή μισογεμάτο το ποτήρι; Πότε άδειασε; Και ήταν ποτήρι τελικά ή μήπως κάτι άλλο;). Εκ των υστέρων, 59 χρόνια μετά, αυτή η ιστορία θα μπορούσε να έχει τίτλο “μια φευγαλέα ματιά στο τέλος της αθωότητας”.

Πηγές:

http://en.wikipedia.org/wiki/Million_Dollar_Quartet

http://www.elvis.com.au/presley/marilyn_evans_and_the_million_dollar_quartet.shtml

 * * *

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις του dim/art

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s