Αριστερός μέχρι να πάρεις την εξουσία…

…δεξιός μέχρι να υποστείς αποκλεισμό 

—της Μαρίλυς Αργυροκαστρίτη—

Διάβαζα πρόσφατα ένα άρθρο με τίτλο «Η υποκρισία των αριστερών καλλιτεχνών και κριτικών» όπου αναφερόταν ότι στον κόσμο της τέχνης η ιστορία του αποκλεισμού λόγω φύλου ή λόγω χρώματος είναι αρκετά κραταιά, παρότι μιλάμε για χώρο ο οποίος εξ ορισμού τάσσεται υπέρ της πρωτοπορίας, της εξέλιξης και της ανατροπής. Τα συμπεράσματα του άρθρου βασίστηκαν σε έρευνα του Πανεπιστημίου του Warwick. Μιλούσε με ποσοστά για την περιορισμένη διείσδυση των γυναικών και των εγχρώμων στην κορυφή των καλλιτεχνικών θεσμών  ή ακόμα και στην —υλική ή ηθική— καλλιτεχνική ανταμοιβή (ως παράδειγμα δινόταν ο λόγος του Neil Patrick Harris στα Όσκαρ όπου καλωσόρισε τους «καλύτερους και λευκότερους», κάνοντας έτσι μια νύξη για την έλλειψη έγχρωμων υποψηφιοτήτων). Και καλύτερα ας μην μιλήσουμε για τη διοίκηση μουσείων, π.χ., από γυναίκες (το άρθρο κάνει λόγο για ένα 9,3% στην Αγγλία) ή την οικονομική αποτίμηση του έργου των γυναικών καλλιτεχνών σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους.

Sam Durant, “End White Supremacy” (2009), σπρέι σε καθρέφτη.
Sam Durant, “End White Supremacy” (2009), σπρέι σε καθρέφτη.

Το άρθρο βέβαια δεν κομίζει γλαύκας εις Αθήνας, όλα τα παραπάνω τα γνωρίζουμε· σκοπός του, ωστόσο, είναι να  κατηγορήσει ευθέως τους θεωρητικούς και τους κριτικούς, και τον αβάσταχτο βερμπαλισμό τους σε συνδυασμό με την παντελή έλλειψη ενεργειών προς την αλλαγή αυτού του καθεστώτος άπαξ και αποκτήσουν τη δύναμη να το κάνουν. Όσο πιο μαρξιστής ο θεωρητικός, τόσο πιο ισχυρή κάλυψη δίνει στην αγορά τέχνης, αποφαίνεται το κείμενο και μιλάει για ριζοσπάστες αριστερούς που μόνο γαβγίζουν μα δεν δαγκώνουν ποτέ!

Επέλεξα να κάνω focus στον κόσμο της τέχνης, καθώς, θεωρητικά, σε αυτόν θα ήταν πιο εύκολο να υπάρξει μια αλλαγή προς την ισότητα των ευκαιριών και να επέλθει μια ουσιαστική εξισορρόπηση των δυνάμεων από ό,τι στην κοινωνική σφαίρα. Όμως, ούτε εκεί γίνεται κάτι τέτοιο. Κι αυτό συμβαίνει, εν μέρει, για έναν απλούστατο λόγο: παρότι οι κυβερνήσεις διατείνονται ότι η τέχνη και η παιδεία είναι πυλώνες της κοινωνίας και φορείς ανάπτυξης κι εξέλιξης, υποχρηματοδοτούν συστηματικά και τα δύο.

Ειδικά ο κόσμος της τέχνης διοικείται κυριολεκτικά από συλλέκτες (λευκούς και άνδρες, βεβαίως) οι οποίοι δεν πρόκειται να αφήσουν να χαθεί ούτε ένα ευρώ από την αξία της συλλογής τους. Οι εργαζόμενοι στον χώρο της τέχνης προέρχονται κατά κανόνα κι εκείνοι (οποία έκπληξη) από τoυς ίδιους κύκλους λόγω της κακής αμοιβής (ή της καθόλου, μέσω των stage) την οποία μπορούν κυρίως να αντέξουν όσοι έχουν τη δυνατότητα να επιβιώσουν αλλιώς και δεν τους ενδιαφέρει παρά να εισπράξουν απλώς το πρεστίζ που προσφέρει ο κόσμος της τέχνης. Έτσι διατηρείται εν πολλοίς ένα σύστημα παγιωμένο. Αν μιλήσουμε  για τους καλλιτέχνες δε, θα χρησιμοποιήσω απλώς την ρήση του Κοκτώ, έτσι όπως την θυμάμαι: «Όταν η εξουσία θέλει να αφοπλίσει έναν καλλιτέχνη, τον τιμά και τον προσεταιρίζεται».

Όπως αναφέρεται στο άρθρο, όσο πιο έντονη είναι η ρητορική της ανατροπής και της ισότητας τόσο καλύτερα κρύβεται η διάθεση της πλήρους αδράνειας. Όποιος μάχεται προς μια κατεύθυνση με ανατρεπτικό λόγο, τόσο πιο απρόθυμος φαίνεται να είναι να κάνει πράξη τα λόγια του όταν και εφόσον του δοθεί η δυνατότητα. Λες και τα λόγια τα μεγάλα τον έχουν καλύψει ως προς το χρέος του.

Εάν μεταφέρουμε το ίδιο στην πολιτική, θα δούμε για ποιο λόγο ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε την κωλοτούμπα όπως τον κατηγορούν και τείνει να απομονώσει τις αντίθετες φωνές στο εσωτερικό του. Η αριστερά και η ριζοσπαστική ρητορική πάσχουν καθολικά ως προς την πρακτική υλοποίηση των λόγων τους. Οι αριστεροί είναι οι ιδανικοί θεωρητικοί σε όλους τους χώρους, αλλά αν ζητούσαμε από τον Ντεριντά να οικοδομήσει ένα εναλλακτικό σύστημα αυτού που κριτικάρει, θα δήλωνε μάλλον αδυναμία. Κι αυτό, επειδή η πραγματική πραγματικότητα έχει ισορροπίες που δυσκολεύεται κανείς να παραβιάσει, ειδικά μάλιστα εάν πάνω στις ισορροπίες αυτές στέκεται  η καρέκλα του (κι όλοι ξέρουμε πόσο γλυκιά είναι η κάθε εξουσία). Πολύ περισσότερο όταν η αριστερά δεν πολυθέλει  να στενοχωρήσει κανέναν λόγω της εγγενούς τάσης της να υποστηρίζει ότι όποιος φωνάζει έχει δίκιο. Κι ότι εκείνος που φωνάζει περισσότερο έχει περισσότερο δίκιο από τους άλλους. Αλλά τι γίνεται όταν όλοι φωνάζουν; Άρα, τα αφήνουμε όλα ως έχουν αφού είναι ευκολότερη η αδράνεια από τη δράση — είναι πιο ελεγχόμενη από ό,τι ένα βότσαλο στη λίμνη και οι ομόκεντροι κύκλοι του που διαταράσουν την ηρεμία του βάλτου.

CSILLA-KLENYÁNSZKI2

Φωτογραφία της Csilla Klenyánszki και της ευαίσθητης ισορροπίας της.

Φωτογραφία εξωφύλλου: Csilla Klenyánszki

 * * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Παροράματα και ημαρτημένα

Το dim/art στο facebook

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.