Ηλίας Ηλιού, 1904-1985

Iliou b

«Όταν οι απαιτούμενες αλλαγές δεν χρειάζονται βία,
η ριζοσπαστική άρνηση και η συστηματική αμφισβήτηση
χρησιμεύουν σαν άλλοθι στο συντηρητισμό, στην οκνηρία».

—Ηλίας Ηλιού, Το μήνυμα του Θουκυδίδη

Στις 25 Ιανουαρίου του 1985 πέθανε ο Ηλίας Ηλιού. Το αφιέρωμα μνήμης του dim/art περιλαμβάνει μια δήλωσή του κατά την αποχώρηση από την ενεργό πολιτική (1981), ένα ηχητικό ντοκουμέντο από το αρχείο Φωνών του Γιώργου Ζεβελάκη με τη φωνή του Ηλιού σε μεγάλη ηλικία να αναφέρεται στο ποίημα του Καβάφη «Κεριά», ένα κείμενό του για τα βιβλία και τις βιβλιοθήκες από το περιοδικό Διαβάζω καθώς επίσης και σύντομο βιογραφικό του και επιλογή αποσπασμάτων από την ομιλία του στη Βουλή, κατά τη συζήτηση για τις προγραμματικές δηλώσεις της Κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου (21 Δεκεμβρίου 1963), από την Άστριντ Ζωή Όκλαντ.

* * *

Ο δρόμος με τις πεπονόφλουδες

Είμαι πικραμένος. Όχι τόσο από τους αντιπάλους μου, που έκαναν στο κάτω κάτω τη δουλειά τους, αλλά από τους ομόφρονές μου. Δεν άφησαν πεπονόφλουδα που τους πετούσε η ντόπια ή η ξένη αντίδραση που να μην την πατήσουν… Αν ήθελε κάποιος να γράψει για τις αστοχίες της ηγεσίας του αριστερού κινήματος στην Ελλάδα, δεν θα χρειαζόταν τόμους χειρογράφων με σοβαρές αναλύσεις. Θα του αρκούσαν μερικά χειρόγραφα για να γράψει ένα μικρό χιουμοριστικό βιβλίο με τίτλο Ο δρόμος με τις πεπονόφλουδες. Δυστυχώς, οι γκάφες των ομοφρόνων μου κατέστρεψαν ένα πανίσχυρο προοδευτικό κίνημα και μας πήγαν πολλές δεκαετίες πίσω.

Δήλωση του Ηλία Ηλιού το 1981, κατά την αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική. Από το βιβλίο του Βασίλη Μπρακατσούλα Ηλίας Ηλιού, η ζωή και η δράση του, επίμετρο: Ηλίας Νικολακόπουλος, Κέδρος, 2014.

* * *

Από το Αρχείο Φωνών του Γιώργου Ζεβελάκη. Φωτογραφία: από την Ευώνυμο Οικολογική Βιβλιοθήκη.

Κεριά

Κ. Π. Καβάφης

Του μέλλοντος η μέρες στέκοντ’ εμπροστά μας
σα μια σειρά κεράκια αναμένα —
χρυσά, ζεστά, και ζωηρά κεράκια.

Η περασμένες μέρες πίσω μένουν,
μια θλιβερή γραμμή κεριών σβυσμένων·
τα πιο κοντά βγάζουν καπνόν ακόμη,
κρύα κεριά, λυωμένα, και κυρτά.

Δεν θέλω να τα βλέπω· με λυπεί η μορφή των,
και με λυπεί το πρώτο φως των να θυμούμαι.
Εμπρός κυττάζω τ’ αναμένα μου κεριά.

Δεν θέλω να γυρίσω να μη διω και φρίξω
τι γρήγορα που η σκοτεινή γραμμή μακραίνει,
τι γρήγορα που τα σβυστά κεριά πληθαίνουν.

Ηλίας Ηλιου

Φωτογραφία: από την Ευώνυμο Οικολογική Βιβλιοθήκη

Νεκροταφεία βιβλίων;

—του Ηλία Ηλιού—

Για το βιβλίο και για τη βιβλιοθήκη έχω να παρατηρήσω ότι υπάρχει ανάμεσά τους μια αντίθεση, η ακόλουθη: Εκτός από τη νομική μου βιβλιοθήκη, που, από τότε που έπαψα να δικηγορώ, τη μοίρασα στους παλιούς μου συνεργάτες και βοηθούς, δεν έπαψα να προμηθεύομαι βιβλία, αλλά και να μου στέλνουν χάρισμα κάμποσοι, είτε φίλοι είτε και άγνωστοι. Έτσι τα βιβλία σωρεύονται πάνω στο δωμάτιο-γραφείο που ’χω στο σπίτι μου. Του δωματίου αυτού οι τρεις πλευρές είναι χτιστή ξύλινη βιβλιοθήκη, ενώ η τέταρτη δίνει στη βεράντα του διαμερίσματος όπου κατοικώ. Κάποτε συγυρίζουν το σπίτι, κι αυτό το δωμάτιο, και τοποθετούν τα βιβλία που ακόμα δεν πρόφτασα να διαβάσω στα ράφια της βιβλιοθήκης. Από κει και πέρα τα βιβλία αυτά χάνονται και επονομάζω τα ράφια της βιβλιοθήκης νεκροταφείο των βιβλίων. Αν θελήσω να συμβουλευθώ, προτιμώ να δανειστώ από άλλον ή, στη μεγάλη ανάγκη, να ξαναγοράσω το βιβλίο που μ’ ενδιαφέρει.

Όμως θα ’πρεπε να βρεθεί τρόπος για να λείψει η αντίθεση αυτή ανάμεσα σε βιβλίο και βιβλιοθήκη. Γιατί πολύ σωστά έχει ειπωθεί ότι, αφού όλα τα άλλα μέσα μαζικής επικοινωνίας (τηλεόραση, ραδιοφωνία, μεγάλα δημοσιογραφικά συγκροτήματα), ελέγχονται από τις δυνάμεις του χρήματος ή της εξουσίας, μένει το βιβλίο σαν το φθηνότερο και γι’ αυτό δημοκρατικότερο μέσο επικοινωνίας και θα ’πρεπε η πολιτεία να χάραζε μια εθνική πολιτική του βιβλίου με μια σειρά από καθήκοντα (ατέλεια χάρτου κ.λπ.). Έτσι σε κάθε ομάδα πολιτών θα είναι προσιτό να εκφράσει τις γνώμες και τις απόψεις της ολιγοδάπανα. Κι αυτό έχει πρωταρχική σημασία σε μια δημοκρατική κοινωνία. Φυσικά υπάρχουν και οι κίνδυνοι από το κακό βιβλίο, που προσφέρει σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους ψεύτικα και παραπλανητικά μοντέλα ζωής.

Είναι πάντως παρήγορα σημάδια το ότι ο δήμαρχος υπόσχεται πολλαπλές σ’ όλες τις γειτονιές βιβλιοθήκες και ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου την παραχώρηση της χρήσης των αναγνωστηρίου του Συλλόγου, το οποίο και θα επεκταθεί και σε μη νομικούς αναγνώστες. Παρατηρείται όμως με πικρία ότι, ενώ υπάρχουν μέσα για άριστη και άμεση παραγωγή και χορήγηση φωτοαντιγράφων, δεν σπανίζουν οι «βάνδαλοι» που προτιμούν με ένα ξυραφάκι να κόψουν και να ιδιοποιηθούν τις σελίδες που τους ενδιαφέρουν, ρημάζοντας τις δημόσιες βιβλιοθήκες από σημαντικά κείμενα. Κάτι ανάλογο είχε συμβεί πριν χρόνια και σ’ ένα δικό μου δημοσίευμα στην Αυγή, που χάθηκε πια και από τη βιβλιοθήκη της Βουλής αλλά και από τα δικά μου χαρτιά, καθώς οι περιπέτειές μου με εξορίες και κατάσχεση ή απλή καταστροφή του αρχείου μου συντέλεσαν στο να μην μπορώ να το έχω στη διάθεσή μου, ούτε εγώ ούτε κανείς άλλος.

* * *

Ηλίας Ηλιού, σύντομο βιογραφικό σημείωμα

Ο Ηλίας Ηλιού γεννιέται το 1904 στην τουρκοκρατούμενη Λήμνο. Ξεκινά τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1922 και μετά την ολοκλήρωσή τους το 1926 ασκεί το επάγγελμα του δικηγόρου αρχικά στον τόπο καταγωγής του και έπειτα στην Αθήνα. Στα νεανικά του χρόνια εντάσσεται στο κόμμα του Αλ. Παπαναστασίου και πολιτεύεται με αυτό στις εκλογές του 1932 και 1936. Κατά την διάρκεια της κατοχής γίνεται μέλος του ΕΑΜ προσεγγίζοντας το ΚΚΕ και εντάσσεται στους κόλπους του μετά τα Δεκεμβριανά. Ακολουθούν τα χρόνια εξορίας σε Ικαρία, Μακρόνησο και Αϊ-Στράτη (1947-1951) κατά την διάρκεια της οποίας εκλέγεται για πρώτη φορά βουλευτής. Στα χρόνια της μετεμφυλιοπολεμικής Ελλάδας αναλαμβάνει το δύσκολο έργο του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της ελεγχόμενης από το ΚΚΕ Αριστεράς. Κατά την διάρκεια της δικτατορίας βασανίζεται στον Ιππόδρομο και παραμένει έγκλειστος έως το 1971. Τον Φεβρουάριο του 1968 διασπάται το ΚΚΕ, μία διάσπαση η οποία παγιώνεται 6 μήνες αργότερα με την εισβολή των σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία. Ο ίδιος αρνείται να συμπλεύσει με την μία ή την άλλη ομάδα παρόλο που ιδεολογικά βρίσκεται πιο κοντά με το σύστημα απόψεων που εξέφραζε το ΚΚΕ Εσ. Στις εκλογές του 1974 επανεκλέγεται με τον συνασπισμό της Ενωμένης Αριστεράς και το 1977 με την Συμμαχία Αριστερών και Προοδευτικών Δυνάμεων.

Αποσύρεται από την ενεργό πολιτική δράση λίγο πριν τις εκλογές του 1981 και πεθαίνει στις 25 Ιανουαρίου του 1985 αφήνοντας πίσω του ένα δυσαναπλήρωτο κενό τόσο για την Αριστερά όσο για την Ελλάδα.

Iliou

Αναζητώντας την δική μου Αριστερά

—της Άστριντ Ζωής Όκλαντ—

Αναζητώντας την δική μου Αριστερά,

την Αριστερά που δεν διαπραγματευόταν τις αρχές της· την Αριστερά που μέχρι εσχάτων πάλευε για τις αξίες της ελευθερίας και της δημοκρατίας· την Αριστερά που δεν στόχευε μόνο στο επιθυμητό αλλά κυρίως πάλευε για το εφικτό· την Αριστερά που με κριτική ματιά έστεκε μπροστά στο παρελθόν της, τα λάθη της και τα στραβά της και διδασκόταν από αυτά· την Αριστερά που πάνω απ’ όλα έβαζε την εθνική συμφιλίωση και προσπαθούσε να δει τον εαυτό της ως δύναμη σύνθεσης και δημιουργίας ανατρέποντας τα στεγανά του στείρου δογματισμού της, υπερβαίνοντας τον αυτισμό και την υποβόσκουσα επιθυμία για επικυριαρχία πάνω σε άλλες (ή ακόμη και ‘ίδιες’ αλλά όχι απολύτως ταυτιζόμενες με εκείνην) πολιτικές τάσεις.

Αναζητώντας, λοιπόν, την δική μου Αριστερά,

ανέτρεξα στην ιστορία της, στο παρελθόν της, στις απαρχές τις, στο σύστημα ιδεών που έδωσε πνοή στην αριστερά της ανανέωσης, και τέλος, στον κυριότερο εκφραστή της, αν όχι και αρχιτέκτονά της, στα δύσκολα χρόνια της μετεμφυλιοπολεμικής και μεταδικτατορικής Ελλάδας: τον Ηλία Ηλιού και την Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά (Ε.Δ.Α.).

Η Ε.Δ.Α. μετά την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού ανέλαβε μία μεγάλη ιστορική ευθύνη: να ενώσει την πλειονότητα όλων εκείνων που συμμετείχαν στην εθνική αντίσταση, πάλεψαν ενάντια στον εχθρό και κατέληξαν να αντιμετωπίζονται οι ίδιοι ως εχθροί και αποσυνάγωγοι από την πατρίδα τους.  Κλήθηκε να γίνει φωνή όλων των εξόριστων, φυλακισμένων, κατατρεγμένων, σιωπηλών, ακόμη και συμβιβασμένων. Ο Ηλίας Ηλιού, αρχικά στον ρόλο του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου και μετέπειτα ως αρχηγός της Ε.Δ.Α., έδωσε πολιτική και θεωρητική  υπόσταση σε αυτή τη φωνή.

Κατά την διάρκεια κράτησής του στο νοσοκομείο των φυλακών Αβέρωφ, γράφει: “Η ιδέα που κυριαρχεί στον Θουκυδίδη είναι κατά τη γνώμη μου η ακόλουθη: Η Ιστορία είναι χρήσιμη στους μεταγενέστερους. Γιατί μέσα στην ροή του χρόνου η ανθρώπινη φύση είναι πάντοτε η ίδια. Περιοδικά εμφανίζονται παραπλήσια ή ανάλογα ελατήρια που καθορίζουν τις πράξεις ανθρώπων, ομάδων και κοινωνιών”[1].

Η ιστορία είναι χρήσιμη στους μεταγενέστερους, ωστόσο “απ’ όλα όσα αναφέρονται στο παρελθόν υπάρχει κάτι ουσιαστικότερο: το μέλλον. Η δημοκρατική διέξοδος. Η πραγμάτωση της δημοκρατικής στροφής. Στο βάθος – η Δημοκρατική Αλλαγή”[2].

Η ιστορία, λοιπόν, είναι χρήσιμη στους μεταγενέστερους και έτσι σε αυτό το σημείο ας ανατρέξουμε στις εκλογές του 1963 παρουσιάζοντας αποσπάσματα από την απάντηση του Ηλία Ηλιού στις προγραμματικές δηλώσεις της πρώτης κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου. Η στάση της Ε.Δ.Α., στις εκλογές του 1963 και στις εκλογές του 1964, όχι μόνο αποτελεί τεκμήριο της έμπρακτης προσπάθειάς της να δώσει διέξοδο στην αγωνία του κόσμου για δημοκρατική απάντηση στην κρίση εξουσίας της περιόδου εκείνης, αλλά επιπλέον καταδεικνύει την σταθερή και κυρίως ανιδιοτελή προσήλωσή της  στο καίριο αίτημα για Δημοκρατική Αλλαγή, ισότητα, ελευθερία. Η προσπάθεια σύμπλευσης με τις δυνάμεις του Κέντρου δεν έγινε, φυσικά, αβίαστα και δίχως συγκρούσεις· υπήρξαν έντονες αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό της Ε.Δ.Α. όσο και με το ΠΓ του ΚΚΕ. Αντιπροσωπευτικό των δυσκολιών που είχε να αντιμετωπίσει ο Ηλιού στην προσπάθειά του για περισσότερη ευελιξία ως προς την στάση της Ε.Δ.Α. απέναντι στο Κέντρο είναι το απόσπασμα που προέρχεται από απόρρητη έκθεσή του προς την Ε.Δ.Α. και το ΠΓ του ΚΚΕ στις 31 Αυγούστου του 1964:

“Πατάμε πρόθυμα πεπονόφλουδες. Θα γλιστρήσουμε[…] Πού το πάμε;[…] Υπάρχει έλλειψη σοβαρότητας, παιδισμός, μη ενηλικίωση[…] Ο λαός θέλει να τον πείσουμε ακόμα πιο πολύ ότι είμαστε κόμμα δημοκρατικής ομαλότητας και προόδου, που προτίθεται να σεβαστεί τις ελευθερίες και να ανεχτεί την ύπαρξη άλλων δημοκρατικών τάσεων, μελετάει τα προβλήματα και προτείνει λύσεις οι οποίες δεν πρόκειται να κάνουν τα πάντα άνω κάτω, αλλά να οδηγήσουν στην λαϊκή προκοπή, στην ευημερία και στον πολιτισμό.

Ότι η Αριστερά δεν είναι υποχρεωτικά Δεκέμβρης ούτε αιματοχυσία, αλλά δουλειά, λαϊκή κουλτούρα, λαϊκή στέγη, σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της πλατιάς και ουσιαστικής ελευθερίας, δημοκρατία για όλους, εξουσία λαϊκή. Χρέος μας είναι να τον πείσουμε ότι είμαστε κόμμα που οι συνθήκες επιτρέπουν να λογαριάζεται θετικά (όχι μόνο αρνητικά, καταψηφίζοντας κυβερνήσεις) ως συντελεστής εξουσίας, έστω σταδιακά, χωρίς βιασύνη και δυσανασχετήσεις. Στην αρχή ως δύναμη στήριξης μιας άλλης κυβέρνησης, ύστερα ως κόμμα συμμετοχής και συγκυβέρνησης, έως ότου οδηγηθεί στην πλειοψηφία και στην εξουσία[…]

Ώρες ώρες είναι σαν να πάμε να φοβίσουμε ή να προκαλέσουμε πλατιές μάζες που έχουν υποστεί μακροχρόνια κατεργασία[…] Δογματική ρουτινιέρικη καθοδήγηση δημιουργεί και από την υπερβολή του σωστού στραβά. Εξ αντικειμένου προβοκάτσιες[…]Πού το πάμε; Φανερό ότι κανένας δεν νομίζει ότι σήμερα τραβάμε για επανάσταση[…] Με άλλα λόγια, το δίλημμα είναι αν πιστεύουμε στη δυνατότητα ομαλής, με δημοκρατικά μέσα, αλλαγής… ή αυτό είναι πρόσχημα που σκεπάζει μια υστεροβουλία να περνάμε τον καιρό ώσπου κανείς εξωτερικός πόλεμος ή άλλη διεθνής συγκυρία να επιτρέψουν τον άλλο δρόμο[…] Βλέπουμε στα μικρά και στα καθημερινά και στα ρουτινιέρικα ότι επιζεί το πνεύμα του τυχοδιωκτικού ζαχαριαδισμού, της “επαναστατικότητας” που ρίχνει πίσω κατά δεκάδες χρόνια το κίνημα και δημιουργεί θύματα και ερείπια”[3].

εδα

Ακολουθούν αποσπάσματα από την απάντηση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου της Ε.Δ.Α., Ηλία Ηλιού,  στις προγραμματικές δηλώσεις της πρώτης Κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου – 21 Δεκεμβρίου 1963 

Η Κατηγορηματική Προσταγή του Λαού[4]

Κύριοι βουλευταί, ύστερ’ από τέσσαρας βουλευτικάς περιόδους, ύστερ’ από ένδεκα συναπτά έτη ο λαός βλέπει επιτέλους και πάλιν την Βουλήν σαν Βουλήν των αντιπροσώπων του, σαν Βουλήν που η πλειοψηφία της εκφράζει την θέλησίν του. 

[…]

Εδείξαμε το δρόμο: 

Η μεταβολή αυτή που ημπορεί να υπάρξη ιστορική διά την χώραν, υπό την προϋπόθεσιν βεβαίως ότι δεν θα καταστρατηγηθή η λαϊκή επιταγή και δεν θα αθετηθούν αι υποσχέσεις και το δημοκρατικόν πρόγραμμα που προσδιώρησαν την δημοκρατική ετυμηγορίαν της 3ης Νοεμβρίου, δεν υπήρξεν απότοκος τύχης. 

Είναι το επίτευγμα μακρών αγώνων, μιας δημοκρατικής αντιστάσεως και πάλης γεμάτης από αυτοθυσίαν, γεμάτης από κινδύνους, γεμάτης από θαρραλέαν αντιμετώπισιν διωγμών και εξοντωτικών διακρίσεων. 

[…]

Η ΕΔΑ είναι υπερήφανη διότι, αφ’ ης υπάρχει ως πολιτική δύναμις, αταλάντευτα, με σταθερότητα, ηκολούθησε μιαν πορείαν ανάντη και δύσκολον, μέσα από δρόμους σπαρμένους με αγκάθια, χωρίς ιδιοτέλειαν, χωρίς κάματον, χωρίς ολιγοπιστίαν, χωρίς συμβιβασμούς, με γνώμονα το συμφέρον και τους πόθους του λαού και μόνον. Διότι πρώτη εχάραξε και με συνέπειαν διεκήρυξε και ωδήγησε προς τους αγώνας εκείνους, χωρίς τους οποίους δεν άνοιγε ποτέ ο δρόμος διά την δημοκρατικήν στροφήν. Υπήρξεν ο οδοστρωτήρ, η μπουλντόζα της Δημοκρατίας. 

[…]

[Η ΕΔΑ] Χειροκροτεί το γεγονός, ότι εις μίαν συνολικήν εκτίμησιν και αξιολόγησιν θετικών και αρνητικών επί μέρους σημείων ο ρόλος του κόμματος της φιλελευθέρας αστικής τάξεως υπήρξε κατά την τελευταίαν διετίαν θετικός, επιτυχών τελικά την λαϊκήν έγκρισίν προς εφαρμογήν του δημοκρατικού προγράμματος και των δημοκρατικών διακηρύξεών του. Είναι μάλιστα επηυξυμένη η ικανοποίησίς μας, διότι εδείξαμεν τον δρόμον. Διότι πράγματι κανείς δεν ημπορεί να θέση υπό συζήτησιν, ότι η λαϊκή έγκρισις δεν εδόθη εις τα τυφλά, αλλά διότι υιοθετήθησαν συνθήματα ορθά, συνθήματα ανταποκρινόμενα εις τους πόθους του λαού, συνθήματα τα οποία δεν θέλομεν να μονοπωλήσωμεν, τιμούν κάθε κόμμα που με ειλικρίνειαν τα αποδέχεται και παλαίει διά την πραγματοποίησίν των, αλλά πάντως συνθήματα που με συνέπειαν και σταθερότητα επεσημάναμεν από τότε που υπάρχομεν ως πολιτική δύναμις και διεκηρύξαμεν ότι, χωρίς την πραγματοποίησιν των, δεν είναι δυνατόν η χώρα να εισέλθη εις τον δρόμον της αδέσμευτης αναπτύξεως των υλικών και πνευματικών δυνατοτήτων της προς όφελος του λαού, όλου του λαού και μόνον του λαού. 

[…]

Και έτσι, ανεξάρτητα από το πώς και εις πόσα σχήματα διετάχθησαν αι πολιτικαί δυνάμεις της χώρας, συνεκρούσθησαν ουσιαστικά δύο παρατάξεις, δύο μέτωπα. Το μέτωπον της ανωμαλίας, της αυθερεσίας και του τρόμου, το μέτωπον των τρικύκλων και της καρφίτσας, το μέτωπον το υπηρετικόν των προνομίων των ολίγων από την μίαν πλευράν, το μέτωπον της ισοπολιτείας και της δημοκρατικής ομαλότητος, το μέτωπον που διεκήρυξεν ότι επιδιώκει να εξυπηρετήση τα αιτήματα των εργαζομένων μαζών από την άλλην… ο λαός βλέπει με την τετράγωνον δημοκρατικήν λογικήν του σαν αδιαίρετον νικητήριαν πλειοψηφίαν το σύνολον των κοινοβουλευτικών δυνάμεων που επολέμησαν και ανέτρεψαν την ΕΡΕ.

[…]

Η ΕΔΑ, πιστή εις το νόημα αυτό τη λαϊκής ετυμηγορίας θα παράσχη, όπως διεκηρύχθη ήδη από τον σεβαστόν Πρόεδρον Πασαλίδην, ψήφον εμπιστοσύνης εις την Κυβέρνησιν της Ε.Κ. Με την θετικήν της ψήφον η ΕΔΑ αποδεικνύει έμπρακτα, ότι υπάρχει εις την παρούσαν Βουλήν η επαρκής πλειοψηφία διά την εκτέλεσιν του κυβερνητικού έργου, σύμφωνα προς την θέλησιν του κυρίαρχου λαού. 

Ο ελιγμός της εκτονώσεως 

[…]

Αν βέβαια η στήριξις εις τας ψήφους της Αριστεράς προϋπέθετε μεταβολήν του προγράμματος, η άνρησίς της δεν θ’ απετέλει αντιδημοκρατικήν διάκρισιν, αλλ’ άσκησιν ιδίας πολιτικής της Ε.Κ. Είμεθα όμως εδώ, η ΕΔΑ, όχι διά να σας δυσκολεύσωμεν εις την εφαρμογήν των διακηρύξεων και του προγράμματός σας, όχι διά να σας υποχρεώσωμεν να εφαρμόσετε άλλο από εκείνο που διεκηρύξατε, αλλά διά να σας δώσωμεν την άνεσιν να εφαρμόσετε με συνέπειαν και ακρίβειαν όσα σείς διεκηρύξατε. Και δεν υπάρχει άλλος δρόμος να τηρήσετε το συμβόλαιον που συνήψατε στας 3 Νοεμβρίου με τον λαόν.

[…]

Το πρόβλημα της εξουσίας 

[…]

Σήμερον, αντί ν’ ακολουθήση το ορθόν συνταγματικόν δρόμον και να λύση το πρόβλημα της εξουσίας, διά το οποίον εξουσιοδοτήθει από τον λαόν διά της πλειοψηφίας των αντιπροσώπων του, η Κυβέρνησις προτίθεται να εγκαταλείψη και το κλάσμα εξουσίας που της παρεχωρήθη προσανατολιζομένη προς νέας εκλογάς. 

[…]

Το νόημα της ψήφου μας 

[…]

Δεν παύει να υπάρχη σαν γεγονός ότι η λαϊκή ψήφος της 3ης Νοεμβρίου επεκύρωσεν ωρισμένα επί μέρους, αλλά σημαντικά κοινά (δηλ. Καλυπτόμενα και από το πολύ ευρύτερον πρόγραμμά μας και από τας διακηρύξεις της Ε.Κ.) σημεία απαραίτητα διά την πορείαν της χώρας πρός την δημοκρατίαν και την δικαίωσιν των λαϊκών οικονομικών και κοινωνικών διεκδικήσεων. Τα σημεία αυτά είναι εθνική ανάγκη να πραγματωθούν. 

Θα παράσχωμεν λοιπόν ψήφον εμπιστοσύνης και στηρίξωμεν την κυβέρνησιν πρώτον, διά να δώση τας λύσεις διά τας οποίας έχει δεσμευθή ως προς τα ζητήματα αυτά, επί των οποίων συνέπεσεν η λαϊκή ψήφος. Άλλωστε και κατά το διάστημα από της ορκωμοσίας της μέχρι σήμερον η διακήρυξίς μας ότι πρόκειται να την ψηφίσωμεν απετέλεσε την δεδηλωμένην βάσιν, δυνάμει της οποίας εκρατήθη εις την εξουσίας επί 1 ½ μήνα και άνευ της οποίας δεν θα ηδύνατο να πραγματοποιήση όσα εν τω μεταξύ επραγματοποίησε. 

Αυτή η τοποθέτησις, την οποίαν εδίστασε να χρησιμοποιήση ο κ. Πρόεδρος της Κυβερνήσεως, θ’ απετέλει αποστομωτικήν απάντησιν εις την ερώτησιν του νέου αρχηγού της ΕΡΕ, πόθεν είχε το δικαίωμα να πράξη όσα έπρεξε. Διότι είχε την δεδηλωμένην. 

Δεύτερον, διότι ο λαός προ εξαμήνου ανέτρεψε την ΕΡΕ διά των αγώνων του, αι δε εκλογαί της 3ης Νοεμβρίου επεβεβαίωσαν την καταδίκην της και έδωσαν ήδη δημοκρατικήν Κυβέρνησιν. 

Επομένως στηρίζοντες την Κυβέρνησιν δεικνύομεν ότι δύναται να δοθή δημοκρατική λύσις διά της παρούσης Βουλής και τιμώμεν την λαϊκην θέλησιν, όπως αυτή εξεδηλώθη. 

Τρίτον, στηρίζομεν την Κυνέρνησιν δι’ λενα λόγον θετικόν, διά να πραγματώση όσα έστω επί μέρους διά της συμπτώσεως εις αυτά των διακηρύξεων της ΕΔΑ και Ε.Κ. ο λαός απεφάσισε, και δι’ ένα λόγον αρνητικόν, ότι δεικνύει η στάσις μας την διαφοράς μεταξύ ΕΔΑ, εκτελούσης την λαϊκήν επιταγήν, και Κυβερνήσεως, αρνουμένης και εξασθενούσης τας θέσεις που ο λαός απεδέχθη. 

Τέταρτον, τέλος, διά να δυνηθή η Κυβέρνσησις, προ πάσης νέας εκλογικής αναμετρήσεως, να εξασφαλίση, σχετικά με το όλον εκλογικόν καθεστώς, του 7 όρους που η ίδια ας αντιπολίτευσις εθεώρει απαραίτητους διά την δημοκρατικήν ανάδειξίν των εκπροσώπων του έθνους. 

Επομένως η στήριξις της Κυβερνήσεως διά της θετικής μας ψήφου δεν προϋποθέτει συμφωνίαν, δεν σημαίνει γενικήν σύμπτωσιν επί όλων των απόψεων, αποτελεί αυτόνομον πολιτικήν μας, ανεξάρτητον προς τας καλάς ή κακάς σχέσεις προσώπων ή κομμάτων, μη επηρεαζομένην ούτε από βαρύν χαρακτηρισμόν τον οποίον χθες, απαντών εις τον αρχηγόν της ΕΡΕ, ο κ. Πρόεδρος της Κυβερνήσεως μάς απέδωσε, και επί του οποίου δεν είναι καιρός, αλλά πολλά θα ημπορούσε να ειπή κανείς, ούτε από το αν η Ε.Κ. θέλη ή δεν θέλη, αποδέχεται ή δεν αποδέχεται την ψήφον μας. 

Ημείς, καθ’ όσον μας αφορά, παρέχομεν εις την Κυβέρνησιν την άνεσιν να εκτελέση την λαϊκήν εντολήν, σύμφωνα με το πνεύμα της 3ης Νοεμβρίου, χωρίς να συρθή ούτε εις εγκαταλείψεις, ούτε εις συμβιβασμούς με την καταδικασθείσαν πολιτικήν. 

[1]     Β. Μπρακατσούλας, Ηλίας Ηλιού η ζωή και η δράση του, Εκδόσεις Κέδρος (2014), 408

[2]     Η. Ηλιού, Η κρίση της εξουσίας, Εκδόσεις Ελεύθερα Κείμενα (1972), 11

[3]     Β. Μπρακατσούλας, Ηλίας Ηλιού η ζωή και η δράση του, Εκδόσεις Κέδρος (2014), 183-184, 411

[4]     Η. Ηλιού, Η κρίση της εξουσίας, Εκδόσεις Ελεύθερα Κείμενα (1972), 19-42

ΗλιούΗλίας

* * *

Εδώ άλλες επετειακές αναρτήσεις από το dim/art

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

instagram-logo

img_logo_bluebg_2x

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s