Όταν έκλαψε η Νίτσα

— του Γιάννη Παπαθεοδώρου για τη στήλη Ανώμαλα ρήματα

Η ιστορία κυκλοφορεί με πολλές παραλλαγές ∙ περίπου ως «αστικός μύθος». Ο παππούς ή η γιαγιά διηγείται με συγκίνηση ότι τώρα που έκλεισε η ΕΡΤ, η εγγονή του/της, η Νίτσα, (το όνομα αλλάζει κατά περίπτωση) κλαίει επειδή δεν μπορεί να δει πια την αγαπημένη της «παιδική εκπομπή». Συμμερίζομαι την τραυματική εμπειρία της Νίτσας,[1] αλλά πιστεύω πως, τα επόμενα χρόνια, η μικρή θα έχει πολύ περισσότερους λόγους από το «μαύρο της ΕΡΤ» για να κλαίει. Γιατί, έτσι όπως πάνε τα πράγματα, η Νίτσα θα μεγαλώσει σε ένα κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον, που διάφοροι μαθητευόμενοι μάγοι θα προσπαθούν να την πείσουν ότι η «μεταρρύθμιση» είναι να ανοιγοκλείνεις την ΕΡΤ μέσα σε ένα μήνα, να κάνεις τυφλές απολύσεις και μετατάξεις στο Δημόσιο, να αποδυναμώνεις την τοπική αυτοδιοίκηση, να «δίνεις φτερά» στη Χρυσή Αυγή επειδή δεν μπορεί να ψηφιστεί συναινετικά —ούτε καν μέσα στο πλαίσιο μιας «κυβέρνησης συνεργασίας»— ένα νομοσχέδιο για την ιθαγένεια, το ρατσισμό και τη δημόσια τηλεόραση.

Η Νίτσα δεν θα βλέπει πια τις παιδικές εκπομπές αλλά ένα καθημερινό εφιάλτη. Θα ζει σε μια χώρα, που θα μετεωρίζεται ανάμεσα στη χαοτική χρεοκοπία και στα 240 δισεκατομμύρια των δανειστών της∙ ενδεχομένως και με νέα Μνημόνια. Εντωμεταξύ όμως, η κρίση της οικονομίας και της πολιτικής θα έχει ήδη γίνει και κρίση της δημοκρατίας. Είναι άραγε η οικονομία το μοναδικό εμπόδιο για την ανάκαμψη της χώρας; Σίγουρα όχι. Με τη βούλα της τρόικας και συχνότερα με τις ιδεοληπτικές εμμονές κάποιων κομματικών επιτελείων, το κράτος χάνει την ευκαιρία μιας ριζικής αναδιάρθρωσης με άξονα το δημόσιο συμφέρον. Το εκρηκτικό μείγμα συγκεντρωτισμού, αυταρχισμού και συρρίκνωσης των εισοδημάτων οδηγεί σε μια οπισθοδρόμηση, που διαβρώνει τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και την «κοινωνία των πολιτών».

Αυτό που δεν έχει καταλάβει ακόμη η νέα δικομματική κυβέρνηση και οι εκφραστές της (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ) είναι πως η δημοκρατική μεταρρύθμιση δεν είναι ένας κοινωνικός αυτοματισμός αλλά μια διαρκής διαδικασία που εμπεριέχει τη συγκατάθεση των πολιτών∙ είναι κυρίως μια πολιτισμική κινητοποίηση που καταλήγει σε μια νέα πολιτική διαθεσιμότητα. Αναρωτιέμαι όμως πώς μπορεί να εδραιωθεί η έννοια της μεταρρύθμισης όταν η μόνη πρακτική αντιμετώπισης της κρίσης είναι και πάλι τα «οριζόντια μέτρα» η ρητορική της «θυσίας», η πολιτική της πυγμής.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη νέα γενιά. Αν ένα παιδί οκτώ χρονών χάνει σε μια νύχτα την εκπαιδευτική τηλεόραση, αν ένας απόφοιτος του επαγγελματικού λυκείου μοιάζει με παιδί «ενός κατώτερου θεού»[2] και αν ένας νέος πτυχιούχος μένει οριστικά άνεργος, τότε η πρώτη εμπειρία της πολιτικής κοινωνικοποίησης του σφραγίζεται με αισθήματα ματαίωσης, απογοήτευσης και μνησικακίας. Η «χαμένη γενιά» των νέων δεν μπορεί σήμερα να γοητευτεί από τη συκοφαντημένη έννοια της «μεταρρύθμισης», όταν η τελευταία έχει ταυτιστεί με την ανισότητα της εκπαίδευσης, με την ανισότητα της κατανομής του πλούτου, με την ανισότητα των ευκαιριών. Μεγαλώνοντας, η Νίτσα θα ακούει αφηγήσεις ευμάρειας και αφθονίας από τις δεκαετίες του ’80 και του ΄90, σα να είναι «ιστορίες από ένα μακρινό Ελντοράντο», που έλεγε κι ο σύντροφος Ολάντ. Είναι σίγουρο πως δεν θα νοσταλγεί εκείνες τις εποχές αλλά είναι εξίσου πιθανό πως το «βιογραφικό» της θα καταλήξει σε μια ταχύρρυθμη «σύμβαση έργου», που θα υποβαθμίζει το εργασιακό καθεστώς της μετατρέποντάς το σε flexicurity.

Κι όμως, η μεταρρύθμιση είναι η άρνηση του πεπρωμένου και της μοιρολατρίας. Όχι άλλα δάκρυα για τη Νίτσα, λοιπόν. Αν κάτι χρειάζεται σήμερα είναι ένα συνεκτικό σχέδιο εξόδου από την κρίση, που θα μπορέσει να  πείσει τη νέα γενιά πως η μεταρρύθμιση είναι η εκπλήρωση μιας δημοκρατικής προσδοκίας και όχι το προϊόν της διάλυσης της κοινωνικής συνοχής. Η Νίτσα δεν πρέπει να διαλέξει ανάμεσα στο «πειρατικό πρόγραμμα της ΕΡΤ» και στο κατεψυγμένο ομοίωμα της αναμορφωμένης «(Ε)ΔΤ.   Θα πρέπει απλώς να διαλέξει αν ο παππούς τής έλεγε ωραίες ιστορίες, ή μια ολόκληρη γενιά της είπε το «μεγάλο παραμύθι».

edt-thumb-large


[1] Για τη νοσταλγία των «παιδικών εκπομπών» της ΕΡΤ βλ. την ανάλυση του Άρη Δημοκίδη στο:  http://www.lifo.gr/team/bitsandpieces/26561

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.