Σώστε την Αίγυπτο

Aπλοί πολίτες κινητοποιούνται με όπλο τα σόσιαλ μίντια για να προστατεύσουν αρχαιολογικούς χώρους καθώς οι ειδικοί προειδοποιούν για λεηλασίες

—του Garry Shaw. Μετάφραση για το dim/art: Μαρία Τσάκος—

250-web-egypt-tweets

Από την Αίγυπτο της αιματοχυσίας και του χάους των τριών τελευταίων μηνών, έρχονται διαρκώς στο φως περιπτώσεις απλών πολιτών οι οποίοι οργανώνονται προκειμένου να προστατεύσουν αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία από τον ολοένα αυξανόμενο κίνδυνο λεηλασίας και βανδαλισμού της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας. Πολλοί Αιγύπτιοι κινητοποιήθηκαν για να σώσουν χώρους όπως το Dahshur, χαρακτηρισμένο ως Παγκόσμια Πολιτιστική Κληρονομιά από την UNESCO, καθώς και το Arab el-Hisn, το οποίο ανήκει στην αρχαία Ηλιούπολη, και για να το επιτύχουν χρησιμοποιούν κάθε μέσο, ακόμα και τα σόσιαλ μίντια, με σκοπό να βοηθήσουν να επιστραφούν αντικείμενα που έχουν κλαπεί από μουσεία.

alg-egyptian-museum-jpgΟ αγώνας που τους περιμένει είναι δύσκολος: με την κλιμάκωση της βίας που ακολούθησε μετά τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων της Ισλαμικής Αδελφότητας στα μέσα του Αυγούστου, ιστορικές εκκλησίες και μοναστήρια έγιναν στόχος επιθέσεων σε όλη τη χώρα. Το Εθνικό Μουσείο του Mallawi, 300 χιλιόμετρα νοτιότερα του Καΐρου, λεηλατήθηκε (διαβάστε εδώ πρόσφατη σχετική ανάρτηση του dim/art): Ήταν ονομαστό για την σημαντική συλλογή του από αντικείμενα προερχόμενα από το Tell el-Amarna, την πρωτεύουσα που ιδρύθηκε από τον φαραώ Αχενατόν γύρω στο 1350 π.Χ. Το Υπουργείο Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου ανακοίνωσε ότι έχει κατορθώσει να ανακτήσει περίπου το 21% των 1.000 αντικειμένων που είχαν κλαπεί. Ανάμεσα σε αυτά τα 216 αντικείμενα είναι και δύο μπρούτζινα αγάλματα —ένα της θεάς Ίσιδας και ένα του Όσιρι—, τρία ελληνορωμαϊκά ανάγλυφα και ένα άγαλμα τού θεού Θωθ.

62df10374e

«Είμαι βέβαιος πως [οι Αιγύπτιοι] θα επιστρέψουν όλα τα αντικείμενα που θα πέσουν στα χέρια τους, γιατί έχουν υποχρέωση να προφυλάξουν και να συντηρήσουν την κληρονομιά της πατρίδας τους», είπε ο Υπουργός Αρχαιοτήτων της χώρας, Mohamed Ibrahim. Ο Υπουργός υποσχέθηκε αμνηστεία καθώς και μικρές χρηματικές αμοιβές ως κίνητρα για την επιστροφή των αρχαιοτήτων.

imagesΠοικίλα αντικείμενα αρχαιολογικής αξίας όπως αγάλματα, προτομές, αγαλματίδια, ανάγλυφα, νομίσματα και δοχεία αφαιρέθηκαν κατά τη διάρκεια της βίαιης επίθεσης κατά του μουσείου, η οποία είχε ως συνέπεια και τον θάνατο ενός υπαλλήλου. Οι δράστες έκαψαν δύο μούμιες και κατέστρεψαν εκείνα τα εκθέματα τα οποία δεν μπορούσαν να πάρουν μαζί τους, ενώ ένα μικρού μεγέθους άγαλμα της κόρης του Φαραώ Αχενατόν που χρονολογείται από την 18η δυναστεία, δεν έχει ακόμα ανευρεθεί.

Όταν ο Mohamed Morsi ορκίστηκε πρόεδρος τον Ιούνιο του 2012, όλα έδειχναν πως ένα καινούργιο κεφάλαιο στην ιστορία της Αιγύπτου ξεκινούσε, όχι μόνο σε ό,τι αφορά την πολιτική κατεύθυνση της χώρας, αλλά και ως προς την προστασία της κληρονομιάς της. Η λεηλασία που ακολούθησε την επανάσταση, όμως, που ξεκίνησε στις 25 Ιανουαρίου 2011, συνεχίζεται ακάθεκτη. Οι αιγυπτιακές αρχαιότητες έχουν πάντοτε ιδιαιτερη ζήτηση και, με δεδομένη την έλλειψη ασφάλειας, οργανωμένες και ένοπλες συμμορίες στοχοποιούν συστηματικά αρχαιολογικούς χώρους και εξάγουν τη λεία τους σε αγοραστές από το εξωτερικό. Το Υπουργείο Αρχαιοτήτων έχει μέχρι στιγμής αποτύχει να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα συνεπεία της αδυναμίας των διαφορετικών διευθύνσεων να συντονιστούν μεταξύ τους (μάλιστα, επικαλούμενος αυτό το γεγονός ως αιτία ο γενικός διευθυντής επαναπατρισμού αρχαιοτήτων, Osama El-Nahas, παραιτήθηκε τον Ιούνιο), καθώς και συνεπεία της έλλειψης πόρων και επαρκούς αστυνομικής δύναμης.

egypt-looting-e1376981128130

Ένοπλες συμμορίες

Ανάμεσα στις αρχαίες πόλεις που έχουν πληγεί περισσότερο είναι το Abu Sir al-Malaq στην Κεντρική Αίγυπτο. Η Αιγύπτια αρχαιολόγος Monica Hanna αναφέρει πως συμμορίες 50 περίπου ατόμων οπλισμένων με αυτόματα όπλα σκάβουν μέσα στη νύχτα· η περιοχή μοιάζει σα βομβαρδισμένη, παντού υπάρχουν οστά και κομμάτια από ξύλινες ζωγραφισμένες σαρκοφάγους οι οποίες τώρα χρησιμοποιούνται ως καυσόξυλα από τους φύλακες. Σκαλιστές ElHibalooterpitπαραστάσεις και ιερογλυφικές επιγραφές που υπήρχαν επάνω πετσοκόφτηκαν, τεμαχίστηκαν και πωλούνται σε εμπόρους αρχαιοτήτων. Το αρμόδιο υπουργείο ειδοποιήθηκε σχετικά, τίποτε όμως δεν έχει γίνει ακόμα.

Στο Dahshur πάλι, νότια των πυραμίδων της Γκίζας, το οποίο επίσης αποτελεί Παγκόσμια Πολιτιστική Κληρονομιά, οι καταστροφή είναι άλλης μορφής. Πριν λίγους μήνες, ένοπλοι άνδρες άρχισαν να σκάβουν παράνομα στην περιοχή γύρω από τις πυραμίδες για να φτιάξουν νεκροταφείο. Αρχαιολόγοι και περίοικοι συγκεντρώθηκαν σε διαμαρτυρία ενώ, εδώ και τρεις μήνες, επιδίδονται σε εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης μέσω του διαδικτύου και των σόσιαλ μίντια πετυχαίνοντας να προσελκύσουν το ενδιαφέρον της παγκόσμιας κοινότητας. Ως αποτέλεσμα, ο Mohamed Ibrahim, ο οποίος διετέλεσε Υπουργός Αρχαιοτήτων από το 2011 ώς και τον Μάιο του 2013 και ανέλαβε ξανά τον Ιούλιο, έστειλε στην περιοχή επιπλέον στρατιωτικές δυνάμεις:el_hibbeh_looting2 αυτή τη στιγμή ο στρατός προστατεύει την περιοχή και το νεκροταφείο που είχε χτιστεί είναι ύπο κατεδάφιση.

Το Arab el-Hisn που αποτελεί μέρος την αρχαίος Ηλιoύπολης και τώρα βρίσκεται στην καρδιά της σύγχρoνης πόλης του Καΐρου, επίσης διασώθηκε χάρις στην παρέμβαση των πολιτών. Κατά τη διάρκεια των αναταραχών του Ιουνίου, μια τοπική συμμορία ανακοίνωσε ότι επρόκειτο να καταλάβει την περιοχή, η οποία είχε καλυφθεί από απορρίματα, και να προχωρήσει στην παράνομη οικοδόμησή της. Και σε αυτή την περίπτωση, εθελοντές χρησιμοποίησαν τα σόσιαλ μίντια για να κινητοποιήσουν τους απλούς πολίτες που, σε συνεργασία με τους επιθεωρητές του υπουργείου, ανέλαβαν τον καθαρισμό και τη φύλαξη της περιοχής.

Στο μεταξύ, η Monica Hanna, ίδρυσε την ομάδα Egypt’s Heritage Task Force (Ειδική Ομάδα για την Πολιτιστική Κληρονομιά της Αιγύπτου) με στόχο την καταγραφή και επίβλεψη των χώρων που διατρέχουν κίνδυνο: η ομάδα παρακινεί τους πολίτες από άκρη σε άκρη της Αιγύπτου να αναφέρουν τυχόν επιθέσεις σε μνημεία. Και αυτή είναι μία μόνο από τις πολλές κινήσεις πολιτών που αναδύθηκαν το πρόσφατο διάστημα για να καταπολεμήσουν αυτού του είδους το έγκλημα⋅ άλλες παρόμοιες είναι η Save Cairo («Σώστε το Κάιρο», που αφορά το ιστορικό Κάιρο), η Save Port Said και η Save Alexandria.

2013-635029351279607699-960

Πολιτική κρίση

protest egyptΟ Mohamed Ibrahim υποστηρίζει πως θα πάρει επιπρόσθετα μέτρα για να ενισχύσει την ασφάλεια στους ιστορικούς χώρους. Παραταύτα, οι αρχαιολόγοι διαμαρτύρονται για την επιστροφή του στο υπουργείο, οργισμένοι, εν μέρει, για την αποτυχία του να αντιμετωπίσει, στη διάρκεια της προηγούμενης θητείας του, την κρίση που περνάει η πολιτιστική κληρονομιά της χώρας. Ο Zahi Hawass, πρώην διευθυντής αρχαιοτήτων της Αιγύπτου, λέει: «Διετέλεσε υπουργός για ενάμιση χρόνο χωρίς να κάνει απολύτως τίποτε, και αυτό ενθάρρυνε τις επιθέσεις στις αρχαιότητες…. για να καταπολεμηθεί το πρόβλημα, ο Υπουργός Αρχαιοτήτων πρέπει να έχει σχέδιο».

Παρόλο που η Hanna είναι εξίσου απαισιόδοξη για το μέλλον, εξακολουθεί να ελπίζει για έναν λόγο: «Σε αντίθεση με την εποχή που ήταν στην εξουσία η Ισλαμική Αδελφότητα και κανείς δεν έδινε σημασία στις ανησυχίες μας για τα μνημεία τις χώρας, η νέα κυβέρνηση τουλάχιστον ακούει και το Υπουργείο ανταποκρίνεται στην πίεση», λέει. «Επίσης, άλλο που έχει αλλάξει είναι πως τώρα ο λαός γνωρίζει πως έχει δύναμη. Οι κυβερνώντες έχουν την ευθύνη. Και αν δεν κάνουν τίποτε, ξέρουν ότι μπορούν να τους δώσουν τα παπούτσια στο χέρι».

Πηγή: The Art Newspaper

Egyptcover5

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Πολιτιστική κληρονομιά < Κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.