Doris Lessing, 1919—2013

Ήμουν πάντα τόσο απασχολημένη ώστε δεν είχα τον χρόνο να προσέξω πόσο εκπληκτική είναι η ζωή. Εκπλήσσομαι διαρκώς — με τα πάντα.

Η βραβευμένη με Νόμπελ λογοτεχνίας πεζογράφος Ντόρις Λέσινγκ, συγγραφέας σημαντικών μυθιστορημάτων όπως το Τραγουδάει το χορτάρι και Το Χρυσό Σημειωματάριο, πέθανε σήμερα  στον ύπνο της, σε ηλικία 94 ετών.

360_doris_lessing_1011

Τα νέα του θανάτου της κατέκλυσαν το twitter και αιφνιδίασαν όσους την γνώριζαν, συναδέλφους λογοτέχνες αλλά και τους αναρίθμητους φίλους τού έργου της, παρά το προχωρημένο τής ηλικίας της. Η Λέσινγκ έγινε η μεγαλύτερη σε ηλικία συγγραφέας στην οποία δόθηκε Νόμπελ λογοτεχνίας το 2007, μια χρονιά όπου το μεγάλο φαβορί για τη διάκριση θεωρείτο ο Αμερικανός Philip Roth. Το τελευταίο μυθιστόρημα που έγραψε πριν αποσυρθεί ήταν το Albert and Emily, το 2008.

Η Ντόρις Λέσινγκ πληροφορήθηκε τη βράβευσή της με το Νόμπελ από τους δημοσιογράφους, τους οποίους αντιμετώπισε με χαρακτηριστικό βρετανικό φλέγμα. Λίγο αργότερα, επανήλθε στο θέμα και δήλωσε: «Ήμουν 88 χρόνων. Δεν μπορείς να βραβεύσεις με Νόμπελ τους νεκρούς, γι’ αυτό προφανώς μου το έδωσαν προτού τα τινάξω…»

* * *

* * *

Όλοι ήμασταν κομμουνιστές τότε. Όλοι αυτοί, τέλος πάντων, που ήμασταν κάτι, ήμασταν κομμουνιστές. Επίσης ήταν και ο Ισπανικός Εμφύλιος που σημάδεψε τη δεκαετία του ΄30 — πριν ακόμα αποκτήσω πολιτική συνείδηση. Πολλοί είχαν επηρεαστεί από τα συμβάντα στην Ισπανία. Όλοι, μα όλοι οι διανοούμενοι, σιχαίνομαι αυτή τη λέξη, αλλά όλοι οι καλλιτέχνες, μουσικοί, συγγραφείς, εκδότες… όλοι ήταν κομμουνιστές. Δεν ήμασταν εντελώς αλλοπαρμένοι, ωστόσο λέγαμε, «ε, καλά, σε 15 χρόνια θα είμαστε στην εξουσία», «φυσικά και δεν θα υπάρχουν φυλετικές προκαταλήψεις», «θα είμαστε όλοι ελεύθεροι, το κράτος θα έχει σβήσει». Και τις πιστεύαμε όλες αυτές τις ανοησίες.

09/08/97_16.29_09/14 bks KERMOΗ Nτόρις Μέι Τέιλορ, όπως είναι το πραγματικό της όνομα, γεννήθηκε στην Περσία (σημερινό Iράν) το 1919, από Άγγλους γονείς. Σε ηλικία πέντε ετών ακολούθησε τους γονείς της, έναν πρώην τραπεζικό υπάλληλο και μια νοσοκόμα, στη Nότια Pοδεσία (σημερινή Zιμπάμπουε), η οποία σπαρασσόταν από τις φυλετικές διακρίσεις (ο αδελφός της ήταν ρατσιστής, όπως αφηγείται η ίδια).

Έχοντας περάσει τα παιδικά της χρόνια σε ένα αγρόκτημα της χώρας, εγκατέλειψε το σχολείο και την οικογενειακή εστία σε ηλικία 14 ετών, κάνοντας διάφορες δουλειές για να ζήσει, και συμμετέχοντας σε αριστερές οργανώσεις. Πριν εγκατασταθεί στην Aγγλία, το 1949, με τον μικρότερο γιο της, είχε ήδη κάνει δύο γάμους —με έναν νεαρό δημόσιο υπάλληλο, στα 17 της, και στη συνέχεια με τον Γερμανό κομμουνιστή Γκότφριντ Λέσινγκ— και είχε αποκτήσει δύο παιδιά από τον πρώτο και ένα από τον δεύτερο.

Το πρώτο της μυθιστόρημα, The Grass is Singing (ελλ. μτφρ. Τραγουδάει το χορτάρι, εκδ. Γνώση, 1984), το οποίο εκδόθηκε το 1950, αναφέρεται ακριβώς σε μια «τραγωδία που αναμιγνύει την αγάπη με το μίσος, με υπόβαθρο τις ασυμφιλίωτες ρατσιστικές εντάσεις στην Αφρική». Το βιβλίο γνώρισε σημαντική επιτυχία στη Bρετανία, lessingcat_200-6908d1743d3703a483014a4d1ec0cd1e53bd1d1b-s6-c30τις Hνωμένες Πολιτείες και μεταφράστηκε σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Μεταξύ 1952 και 1956 υπήρξε μέλος του βρετανικού κομμουνιστικού κόμματος («όλοι είμασταν κομμουνιστές τότε», θα πει αργότερα η ίδια), αποχώρησε όμως μετά τα γεγονότα του 1956 στην Ουγγαρία.

Ως συγγραφέας, διακρίθηκε όχι μόνο για τα μυθιστορήματά της, αλλά και για τα δοκίμια και τα διηγήματά της. Για τη συλλογή διηγημάτων Πέντε (Five) τιμήθηκε με το Bραβείο Σόμερσετ Mομ. Tο 1981 της απονεμήθηκε το Aυστριακό Kρατικό Bραβείο Eυρωπαϊκής Λογοτεχνίας και το 1982 το Bραβείο Σαίξπηρ της Ο. Δ. Γερμανίας. Mεταξύ των γνωστότερων μυθιστορημάτων της συγκαταλέγονται η πεντάτομη σειρά Παιδιά της βίας (Children of Violence), στην οποία περιγράφεται η πορεία του κεντρικού χαρακτήρα (Μάρθα Κουέστ) στη διαδρομή του 20ού αιώνα μέχρι τον τρίτο παγκόσμιο πόλεμο —Μάρθα Κουέστ (Martha Quest, 1952), Ένας καλός γάμος (A Proper Marriage, 1954), Προμήνυμα καταιγίδας (A Ripple from the Storm, 1958), Landlocked (1965), The Four-gated City (1969)—, To χρυσό σημειωματάριο (The Golden Notebook, 1962) —ένα «βιβλίο του 20ού αιώνα που σημάδεψε τον τρόπο που βλέπουμε τις σχέσεις ανδρών-γυναικών», σύμφωνα με τη Σουηδική Ακαδημία-, To καλοκαίρι πριν το σκοτάδι (The Summer Before the Dark), Οι αναμνήσεις ενός επιζώντος (Memoirs of a Survivor), κ.ά.

Doris Lessing; schrijfster; writer; London; England; eightiesΔιηγήματά της συμπεριλήφθηκαν στις συλλογές Στο δωμάτιο δεκαεννιά (To Room Nineteen) και O πειρασμός του Tζακ Όρκνεϊ (The Tempation of Jack Orkney), τα δε αφρικανικά της διηγήματα στις συλλογές: H χώρα του γέρου φυλάρχου (This Was the Old Chief’s Country) και O ήλιος στα πόδια τους (The Sun Between their Feet). Tο 1979, εκδόθηκε η Σικάστα (Shikasta), το πρώτο μιας σειράς πέντε μυθιστορημάτων επιστημονικής φαντασίας με το γενικό τίτλο O Kάνωπος στο Άργος: Aρχεία (Canopus in Argos: Archives). Για το μυθιστόρημά της O καλός τρομοκράτης (The Good Terrorist) τιμήθηκε το 1985 με το λογοτεχνικό βραβείο W. H. Smith.

Η Ντόρις Λέσινγκ δεν έπαψε να βλέπει τη συγγραφή ως αλληλένδετη με την πολιτική της στράτευση υπέρ των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των γυναικών. «Νομίζω ότι ξεκινάς να αλλάξεις την κοινωνία με τη λογοτεχνία και έπειτα, όταν δεν συμβαίνει αυτό, έχεις μια αίσθηση αποτυχίας. Έπειτα όμως αναρωτιέσαι: γιατί αισθάνθηκα ότι θα αλλάξω την κοινωνία; Κι έτσι συνεχίζεις…», λέει η ίδια στη συγγραφέα Τζόις Κάρολ Όουτς (εφημ. Τα Νέα, 12.10.2007). Το 2007, σε ηλικία 88 ετών, τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, σύμφωνα με το σκεπτικό της Σουηδικής Ακαδημίας, ως μια «επική συγγραφέας της γυναικείας εμπειρίας, η οποία με σκεπτικισμό, φλόγα και ενορατική δύναμη υπέβαλε έναν διχασμένο πολιτισμό σε εξονυχιστική διερεύνηση».

Έργα της στα ελληνικά:

(2013) Οι γιαγιάδες, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2013) Το πέμπτο παιδί, Έθνος
(2011) Το χρυσό σημειωματάριο, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2010) Το πέμπτο παιδί, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2010) Το χρυσό σημειωματάριο, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2009) Το πιο γλυκό όνειρο, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2008) Η σχισμή, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2007) Αναμνήσεις ενός επιζώντος, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2007) Η καλή τρομοκράτισσα, Οδυσσέας
(2002) Μάρα και Νταν, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη
(2002) Ο Μπεν στον κόσμο, Εκδόσεις Καστανιώτη
(2002) Το πέμπτο παιδί, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1999) Ο απεσταλμένος στον πλανήτη 8, Κέδρος
(1997) Ένας άντρας και δύο γυναίκες, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη
(1996) Αγάπη ξανά, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη
(1996) Αναμνήσεις ενός επιζώντος, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1991) Το καλοκαίρι πριν από το σκοτάδι, Εκδόσεις Καστανιώτη
(1987) Προμήνυμα καταιγίδας, Οδυσσέας
(1985) Ένας καλός γάμος, Οδυσσέας
(1984) Τραγουδάει το χορτάρι, Γνώση
(1983) Οι ζώνες της Σικάστα, Κάκτος
(1983) Σικάστα, Κάκτος
(1981) Μάρθα Κουέστ, Οδυσσέας
(1980) Το χρυσό σημειωματάριο, Οδυσσέας
Συμμετοχή σε συλλογικά έργα
(2013) Πρόσωπα, Πόλις
(1998) Περιπετειώδεις ιστορίες, Τεκμήριο

Πηγή: biblionet

doris_lessing

* * *

Επιμέλεια: Ελένη Κεχαγιόγλου, Γιώργος Τσακνιάς

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από τη στήλη Βιβλίο

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

One comment

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.