Κυριακή του ανθρώπου

—του Διονύση Καψάλη—

Μετά από την ευγενική παραχώρηση του υλικού από τις εκπομπές του Διονύση Καψάλη (Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2014), αναδημοσιεύουμε εδώ τα κείμενα της ενότητας «Κυριακή του ανθρώπου», συνοδευμένα από το αντίστοιχο ηχητικό αρχείο. Ευχαριστούμε τον Διονύση Καψάλη για την πρόθυμη συνεργασία με το dim/art. Καλή ανάγνωση και καλή ακρόαση!  

Σήμερα, το δεύτερο μέρος της πρώτης εκπομπής, Κυριακὴ 23 Νοεμβρίου 2014.

* * *

Θὰ ἀναρωτηθήκατε ἴσως πόθεν καὶ πρὸς τί ἡ ὀνομασία «Κυριακὴ τοῦ ἀνθρώπου». Δανείζομαι τὴ φράση ἀπὸ ἕνα σονέτο ἢ μᾶλλον ἀπὸ τὴ μετάφραση ἑνὸς σονέτου τοῦ Ἄγγλου μεταφυσικοῦ ποιητῆ Τζὼρτζ Χέρμπερτ (George Herbert), ἕνα θρησκευτικὸ ποίημα τοῦ 1633, ποὺ εἶχα τὴν εὐκαιρία νὰ ξαναδιαβάσω ἀπὸ αὐτὸ τὸ μικρόφωνο, σὲ ἄλλα ὅμως, ἐντελῶς ἄλλα, συμφραζόμενα. Τιτλοφορεῖται «Προσευχὴ» καὶ ἀναπτύσσεται σὰν μιὰ σειρὰ ἀπὸ ἀλλεπάλληλες ἀτελεῖς κατηγορήσεις, μιὰ σειρὰ ἀπὸ σπασμοὺς πάλι, εὐφρόσυνους τούτη τὴ φορά, ποὺ κινοῦνται κατὰ κύματα πρὸς τὸ οὐσιαστικό, τὴν προσευχή, πασχίζοντας νὰ τὴν προσδιορίσουν χωρὶς ὡστόσο νὰ μποροῦν ἢ νὰ θέλουν νὰ τὴν ἐξαντλήσουν.

Προσευχή, ναοῦ χαρά, χρόνοι τῶν ἀγγέλων,
πνοὴ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο γιὰ νὰ γεννηθεῖ,
ψυχῆς παράφραση σὲ φῶς ἀντεπιστέλλον,
Χριστοῦ βολίδα ποὺ βυθᾶ σ᾽ οὐρανὸ καὶ γῆ.
Μηχανὴ πρὸς Κύριον, ὀχυρὸ τοῦ ἀσώτου,
σύμπαν ἑξάμερο ν᾽ ἀλλάζει σὲ μιὰν ὥρα,
κεραυνὸς ἀντίστροφος, λόγχη στὸ πλευρό του,
κάτι σὰν δέος τραγουδιοῦ σ᾽ ὅλη τὴ χώρα.
Εἰρήνη, ἀγάπη, ὄλβος, γλυκασμὸς προσώπου,
ὕμνος τοῦ μάννα, ἡ χαρὰ τῆς ἀριστείας,
κάθε μέρα τ᾽ οὐρανοῦ, Κυριακὴ τοῦ ἀνθρώπου,
τοῦ παραδείσου τὸ πουλί, ὁ Γαλαξίας.
Αἷμα ψυχῆς, καμπάνες πέρας ὣς τὴ λήθη,
ἤπειρος μπαχαρικῶν, κάτι ποὺ ἐννοήθη.

Τὸ ποίημα, ὅπως ἀκούσατε, συνιστᾶ ἕναν, ἂς ποῦμε, ἀτελὴ ὁρισμό, μιὰ ἀνοιχτὴ κατηγόρηση γιὰ κάτι ἐξ ὁρισμοῦ ἀνεξάντλητο ποὺ μπορεῖ νὰ δεχτεῖ ἄπειρη σειρὰ κατηγορημάτων. Τὸ ἴζημα αὐτῆς τῆς νοητικῆς ἀλχημείας, ὅ,τι κατακάθεται μετὰ ἀπὸ τὰ κύματα τῆς κατηγόρησης, μετὰ ἀπὸ ὅλους τοὺς σπασμοὺς ἐμπαθοῦς προσέγγισης, εἶναι «κάτι ποὺ ἐννοήθη», κάτι ποὺ ἔγινε ἐπιτέλους κατανοητὸ ἀλλὰ παρέμεινε ἀπροσδιόριστο. Ἁπλῶς κάπου πρέπει νὰ σταματήσεις, νὰ διακόψεις τὸν ἀπειροστικὸ λογισμό, τὴν παράθεση κατηγορουμένων καὶ ἰδιοτήτων, ὅπως ὅταν πρέπει νὰ παραδώσεις σὲ πρακτικὴ χρήση ἕναν ἄρρητο ἀριθμό.

portrait_herbert

George Herbert, 1593-1633

«Κάθε μέρα τ᾽ οὐρανοῦ, Κυριακὴ τοῦ ἀνθρώπου» εἶναι μία ἀπὸ αὐτὲς τὶς ἀτελεῖς κατηγορήσεις τοῦ ποιήματος. Ἐπιτελεῖ μιὰν εὐφρόσυνη ἀντιστροφή, ὅπου ὁ οὐρανὸς φοράει τὰ καθημερινὰ ροῦχα τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ ἄνθρωπος, ἀντιστοίχως, δοξάζεται τὴν Κυριακή, τὴ μέρα τοῦ Κυρίου. «Κυριακὴ τοῦ ἀνθρώπου» καὶ ἐδῶ, στὸ Τρίτο Πρόγραμμα τοῦ δημόσιου ραδιοφώνου, καθὼς θὰ προσπαθοῦμε κάτι ἐλάχιστο, κάτι λίγο ἀπὸ τὸν ἀνεξάντλητο, τὸν ἄρρητο πλοῦτο τῆς ζωῆς, νὰ γίνει ρητὸ καὶ κατανοητό  – ἔστω γιὰ λίγο, ἔστω σὰν μιὰ μικρὴ λάμψη ἀναγνώρισης, μιὰ ἀστραπὴ ἀνάμεσα σὲ δυὸ σκοτάδια, ὅπως ἡ ζωή μας. Ἀκοῦστε τώρα μιὰ πρόσφατη ἐκδοχὴ τῶν Feuilles mortes, τῶν «Νεκρῶν φύλλων». Τὸ τραγούδι, ὅπως ξέρετε, σταδιοδρόμησε μεταφρασμένο στὴν ἀγγλικὴ ἀπὸ τὸν Τζόννυ Μέρσερ (Johnny Mercer) μὲ τὸν τίτλο Autumn leaves, τραγουδημένο ἀρχικὰ ἀπὸ τὸ μελίφθογγο Nat King Cole. Ἡ διασκευὴ ποὺ θὰ ἀκούσουμε εἶναι τοῦ Ἔρικ Κλάπτον καὶ περιλαμβάνεται στὸν δίσκο Clapton τοῦ 2010. Τελειώνει μὲ ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ λιτὰ καὶ πιὸ τρυφερὰ σόλο τοῦ ῎Αγγλου δεξιοτέχνη, ποὺ βρίσκεται κι αὐτὸς ἀπὸ καιρὸ στὸ καρπερὸ φθινόπωρο τῆς δικῆς του ζωῆς.

* * *

* * *

Εικόνα εξωφύλλου: Oxfordian Kissuth

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Κυριακή του ανθρώπου

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.