Home

«Καθώς μεγαλώνουμε, η ζωή χαράζεται στο πρόσωπό μας, και δείχνει τη βιαιότητα, τα πάθη, την καλοσύνη μας».

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ, στις 15 Ιουλίου 1606, γεννήθηκε ο Ρέμπραντ (Rembrandt Harmenszoon van Rijn, 1606-1669).

Rembrandt_Self_Portrait_by_vee209

Ο Ρέμπραντ και η τέχνη του γηράσκειν με χάρη

—του Jonathan Jones. Μετάφραση για το dim/art: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου—

Ο γερο-ραββίνος

Ο γερο-ραββίνος

Ο Ρέμπραντ ζωγράφισε το γήρας με χάρη και δύναμη απαράμιλλη. Μετά την εξακρίβωση της αυθεντικότητας και του «γερο-ραβίνου», ένα ακόμα αριστούργημα προστίθεται στην ευαίσθητη παγκόσμια πινακοθήκη του γηράσκειν.

Οι καλλιτέχνες της Αναγέννησης αντιμετώπιζαν άλλοτε με σεβασμό κι άλλοτε με ψυχρή περιέργεια τον αντίκτυπο της ηλικίας πάνω στα πρόσωπα.. Στη Φλωρεντία του 15ου αιώνα, οι εύπορες οικογένειες φυλούσαν τις νεκρικές μάσκες των προγόνων τους. Στις αρχές του 16ου αιώνα στη Βενετία, ο ζωγράφος Τζορτζόνε, που έμελλε να πεθάνει νέος, φιλοτέχνησε το δυσοίωνο πορτρέτο μιας ηλικιωμένης γυναίκας που κρατά ένα μικρό λάβαρο με την επιγραφή «Col Tempo», δηλαδή, «Εν καιρώ». Στον πίνακα αυτόν ο Τζορτζόνε μοιάζει να περιγελά τη ματαιοδοξία επισημαίνοντας πως ακόμα και τα πιο όμορφα πρόσωπα ζαρώνουν και κιτρινίζουν «εν καιρώ».

Giorgione, Col tempo

Giorgione, Col tempo

Το μήνυμα δεν είναι ακριβώς ενθαρρυντικό. Ο Ντα Βίντσι υπήρξε ακόμα πιο σκληρός, καθώς στα σκίτσα του απεικόνιζε τα γέρικα πρόσωπα κοροϊδευτικά, σαν τερατώδη ερείπια. Χρειάστηκε να έρθει ο Ρέμπραντ για να αναγνωρίσει την αξιοπρέπεια και το χαρακτήρα στα ηλικιωμένα πρόσωπα και να αποδεχτεί τα σημάδια του χρόνου σαν κάτι όμορφο, μυστηριώδες και πλήρες νοήματος.

Λεονάρντο Ντα Βίντσι

Λεονάρντο Ντα Βίντσι

Η δική του ζωγραφική ούτε κολακεύει ούτε περιεργάζεται ψυχρά τα γέρικα πρόσωπα. Ούτε αρνείται το γήρας ούτε το αντιμετωπίζει με αποτροπιασμόˑ απολαμβάνει τα σημάδια του χρόνου. Τον Ρέμπραντ τον ενδιαφέρει, πάνω απ’ όλα, ο εσωτερικός κόσμος, το μυστήριο πίσω από τα μάτια, και η νεανική λάμψη συχνά εμποδίζει αυτή την αναζήτηση. Ένα γέρικο πρόσωπο όμως πλαισιωμένο από λευκό πτυχωτό κολάρο και μαύρα ρούχα του επιτρέπει να δει πιο βαθιά.

Η μελέτη της πορείας του γήρατος υπήρξε για τον Ρέμπραντ ισόβια απασχόληση. Παρακολουθούσε τον εαυτό του να γερνά. Η εμμονή του με τις αυτοπροσωπογραφίες καταδεικνύει πώς ακριβώς άλλαζε κι ο ίδιος με τον καιρό. Όσο γερνούσε, τόσο περισσότερο εξοικειωνόταν με τον εαυτό του, τόσο περισσότερο έπαυε να προσποιείται. Συγκρίνοντας τις αυτοπροσωπογραφίες του στα 34 και στα 63 του, βλέπουμε κάποιον που μεγαλώνει μαζί με τα βάσανα και τη θλίψη, ίσως όμως και με τη σοφία. Στα 34, δείχνει περήφανος. Στα 63, απλώς ανθρώπινος.

Ο Ρέμπραντ είναι ο ιδανικός καλλιτέχνης για να γερνάς μαζί του.

Πηγή: The Guardian

* * *

Ο ιός του χιούμορ και το μικρόβιο της τέχνης, ένα κείμενο της Εύης Τσακνιά με αναφορά στο χιούμορ που διέπει το έργο του Ρέμπραντ και δη τις αυτοπροσωπογραφίες του.

Rijksmuseum, ένα άρθρο για το Εθνικό Μουσείο της Ολλανδίας.

Το dim/art στο facebook

Το dim/art στο twitter

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s