Ο Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ γράφει στη Βέρα

—της Λαμπρινής Κουζέλη—

Ήταν η μούσα του, η δακτυλογράφος του, η επιμελήτριά του, η πρώτη του αναγνώστρια, η σύζυγός του. Η Βέρα Ναμπόκοφ (1902-1991), η σύζυγος του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ (1899-1977), συγκέντρωνε στο πρόσωπό της πολλές ιδιότητες και ανήκει στο σύμπαν διάσημων συζύγων διακεκριμένων συγγραφέων όπως η Σοφία Τολστόι, η Νόρα Μπάρνακλ (Τζόις), η Ζέλντα Φιτζέραλντ. Χωρίς τη Βέρα δεν θα υπήρχε «Λολίτα». Eίναι γνωστό πως εκείνη έσωσε πολλές φορές χειρόγραφα του περίφημου μυθιστορήματος του συζύγου της από τη φωτιά.

Κόρη ευκατάστατου εβραίου επιχειρηματία από την Αγία Πετρούπολη, με το ξέσπασμα της Ρωσικής Επανάστασης η Βέρα Σλόνιμ έφυγε με την οικογένειά της από τη Ρωσία και έπειτα από περιπλανήσεις στην Ανατολική Ευρώπη κατέληξαν στο Βερολίνο, όπου ο πατέρας της ίδρυσε εκδοτικό οίκο. Εκεί η Βέρα εργαζόταν ως γραμματέας και στο πλαίσιο αυτό γνώρισε, περί το 1921, τον Βλαντίμιρ, έναν ήδη πολλά υποσχόμενο ποιητή της γενιάς του. Παντρεύτηκαν τον Απρίλιο του 1925 και παρέμειναν μαζί – παρά κάποιες περιστασιακές απιστίες του Ναμπόκοφ – μέχρι τον θάνατό του.

Τη σχέση τους αποτυπώνει ο τόμος της αλληλογραφίας τους που μόλις μεταφράστηκε στα αγγλικά (Vladimir Nabokov, Letters to Véra, μετάφραση στα αγγλικά Olga Voronina και Brian Boyd, εκδόσεις Penguin Classics, London, 2014). Ο τόμος καλύπτει περίπου πενήντα χρόνια, με τον κύριο όγκο των επιστολών να αφορούν το διάστημα από τα μέσα της δεκαετίας του 1920 ως τα μέσα της δεκαετίας του 1930, όταν η Βέρα ζούσε και εργαζόταν στη Γερμανία, ενώ ο Βλαντίμιρ προσπαθούσε να εξασφαλίσει μια θέση σε ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο ή αναζητούσε εκδότες και μεταφραστές για τα έργα του. Από το 1940 και μετά οι Ναμπόκοφ μετακόμισαν στις ΗΠΑ και έκτοτε ελάχιστες φορές έζησαν χώρια.

Σώζονται οι επιστολές του Βλαντίμιρ και φράσεις μόνο από τις επιστολές της Βέρας, η οποία κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος των δικών της.

Πορτρέτο ενός γάμου

Οι επιστολές σκιαγραφούν το πορτρέτο ενός γάμου, εκθέτουν τις δυσκολίες των ρώσων εμιγκρέδων να καθιερωθούν στο λογοτεχνικό και στο πανεπιστημιακό κατεστημένο της Δυτικής Ευρώπης και δίνουν μια πολύ ζωντανή εικόνα των απόψεων του Ναμπόκοφ για τους συγχρόνους του συγγραφείς. Λόγου χάριν, στις επιστολές ο Αντρέ Ζιντ τοποθετείται στην ίδια παρέα ατάλαντων συγγραφέων μαζί με τον Τ. Σ. Ελιοτ και τον Τόμας Μαν. Αποκαλύπτουν όμως ότι ο Ναμπόκοφ είχε διαβάσει Κάφκα στο πρωτότυπο, μια και παραθέτει συχνά φράσεις του. Η πληροφορία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους βιογράφους του ρώσου λογοτέχνη, διότι πιστοποιείται ότι ο Ναμπόκοφ γνώριζε τη γερμανική γλώσσα. Οταν τον έψεγαν ότι έμεινε πολύ στο Βερολίνο, όπου οι ναζιστές είχαν χρίσει τον δολοφόνο του πατέρα του ηγέτη της ρωσικής κοινότητας, ο Ναμπόκοφ απαντούσε ότι τουλάχιστον όσο ζούσε εκεί διατηρούσε την καθαρότητα της ρωσικής γλώσσας. Φαίνεται όμως ότι γνώριζε και χρησιμοποιούσε και τη γερμανική κατά την παραμονή του στο Βερολίνο, αναφέρει μάλιστα σε επιστολή του ένα περιστατικό όπου δέχτηκε επίπληξη επειδή μίλησε γερμανικά σε άλλον σλαβόφωνο.

Όσο για τον γάμο των δύο, το πορτρέτο που σκιαγραφούν οι επιστολές είναι εκείνο του ιδανικότερου γάμου που θα μπορούσε να ευχηθεί ένας λογοτέχνης. Η Βέρα στάθηκε αφοσιωμένη στον Βλαντίμιρ επί 66 χρόνια. Ηταν εκείνη που ανέθρεψε τον μοναχογιό του Ντμίτρι, εκείνη που εκτελούσε χρέη σοφέρ και τον μετέφερε στις υποχρεώσεις του, εκείνη που κυνηγούσε μαζί του πεταλούδες, εκείνη που τον συμβούλευε συχνά επηρεάζοντας την εξέλιξη πολλών αφηγήσεων, εκείνη που στάθηκε κέρβερος στην υπεράσπιση του πνευματικού έργου του και πρωτεργάτης στην επέκταση της υστεροφημίας του.

Πηγή: Το Βήμα

* * *

Εδώ άλλες αναρτήσεις από την κατηγορία Βιβλίο

Το dim/art στο facebook
Το dim/art στο facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.